II SA/Gl 792/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2014 r. sprawy ze skargi R.P. i K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy, w wyniku wznowienia postępowania, rejestracji pojazdu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją ostateczną z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B., po rozpoznaniu wniosku R.P. i K.D., orzekł o zarejestrowaniu pojazdu marki [...]. Jak wynika z akt sprawy, pojazd na terytorium Polski pierwotnie został zarejestrowany na rzecz A. B. decyzją Prezydenta Miasta D. z [...]., a następnie na rzecz S.S. decyzją Prezydenta Miasta D. z [...] r. Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta D., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i art. 154 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. orzekł o uchyleniu swoich decyzji ostatecznych z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu na rzecz A. B. i z dnia [...] r. na rzecz S.S., odmawiając jednocześnie rejestracji. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że do rejestracji przez A. B. zostały złożone dokumenty niemieckie. W dniu [...] r. do organu wpłynęło postanowienie Prokuratury Apelacyjnej [...] do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji w K. o żądaniu wydania rzeczy mogących stanowić dowód w sprawie. Na jego podstawie wydano funkcjonariuszom CBŚ oryginały dokumentów pochodzenia pojazdu – niemiecką książkę pojazdu i niemiecki dokument wyrejestrowania pojazdu. W dniu [...] r. do organu wpłynęło postanowienie w przedmiocie dowodów rzeczowych, z którego treści wynika, że przekazane oryginały niemieckich dokumentów, na podstawie których nastąpiła rejestracja pojazdu w Polsce, zostały uznane za biegłego za sfałszowane i dołączone do materiału dowodowego toczącego się postępowania karnego. Jakkolwiek fakt podrobienia dokumentów nie został potwierdzony wyrokiem, to w świetle opinii biegłego jest oczywisty. Decyzja Prezydenta Miasta D. z [...] r. wpłynęła do Urzędu Miejskiego w B. [...] r., nie ma w niej adnotacji o ostateczności. Postanowieniem z [...] r. Prezydent Miasta B., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie zakończone swoją decyzją ostateczną z dnia [...] r. o rejestracji pojazdu na rzecz R.P. i K.D. W uzasadnieniu powołał się na informacje zawarte w decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] r., dotyczące opinii biegłego stwierdzających sfałszowanie dokumentów pojazdu przedłożonych do ponownej rejestracji. Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B orzekł o uchyleniu swojej decyzji ostatecznej o rejestracji przedmiotowego pojazdu i odmówił jego rejestracji. W podstawie prawnej podano art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. W uzasadnieniu zaś wskazano, że zgodnie z art. 72 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), rejestracji dokonuje się m. in. na podstawie dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był rejestrowany i karty pojazdu, jeżeli była wydana. Decyzją z [...] r. Prezydent Miasta D. unieważnił dowód rejestracyjny i kartę pojazdu, na podstawie których dokonano kolejnej rejestracji. Okoliczności te uzasadniają podjęte rozstrzygnięcie. W odwołaniu od decyzji strony podniosły, że są w posiadaniu pojazdu od 7 lat (od 2007 r.), przez ten okres nikt nie negował ich uprawnień, pojazd stanowi źródło utrzymania, a do sądu powszechnego złożono wniosek o stwierdzenie nabycia prawa własności w trybie art. 174 k.c. Zaskarżoną decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W podstawie prawnej podano przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 oraz art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu podano, że ze względu na ograniczenia określone w art. 146 § 1 k.p.a. i upływ 5 lat od rejestracji pojazdu, nie ma możliwości uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., jak to uczynił organ I instancji. Podobne ograniczenie dotyczy przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Upływ czasu nie ma natomiast negatywnego znaczenia w przypadku przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem w tym przypadku decyzji ostatecznej nie można uchylić, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło lat 10. Taki okres od doręczenia decyzji z [...] r. nie upłynął. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest oczywiste. Dokumentami, na których opiera się rozstrzygnięcie w sprawie rejestracji są dowód rejestracyjny i karta pojazdu. Są one fałszywe, bowiem Prezydent Miasta D. – pozostając w błędzie co do faktów – poświadczył w nich nieprawdę tj. wydał je w sytuacji gdy wydać ich nie powinien. Co do umowy kupna Kolegium się nie wypowiada, nie pozwalają bowiem akta jednoznacznie ustalić jej ważności i rzeczywistej treści, nie jest to też dla rozstrzygnięcia konieczne tzn. nie może go zmienić w sytuacji gdy jasne jest, iż nie miała i nie ma strona kompletu dokumentów. W konsekwencji musi Kolegium orzec identycznie jak organ I instancji o uchyleniu wcześniejszej decyzji. Natomiast brak niektórych ważnych dokumentów uniemożliwia ponowną rejestrację, co uzasadnia orzeczenie o odmowie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o zmianę decyzji, względnie jej uchylenie i przekazanie organowi I instancji, ewentualnie o zawieszenie postępowania. W uzasadnieniu zarzucili, że Kolegium pominęło argumenty zgłoszone przez niech w odwołaniu. Żądanie zawieszenia postępowania uzasadnili toczącym się postępowaniem cywilnym przed SR w B. sygn. [...]. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 792/14 Sąd oddalił wniosek o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: W pierwszej kolejności, mając na uwadze wniosek skargi o zmianę decyzji, należy wyjaśnić skarżącym, że sądy administracyjne nie mają uprawnień do merytorycznego załatwiania spraw administracyjnych, to jest do podejmowania rozstrzygnięć za organy administracji. Zadaniem sądów administracyjnych jest kontrola legalności, czyli zgodności z przepisami, decyzji podejmowanych przez organy. Jeśli decyzje te są zgodne z prawem, wówczas sąd skargę oddala, jeśli naruszają przepisy, sąd uwzględniając skargę decyzję uchyla lub stwierdza jej nieważność. W takim przypadku sprawa wraca do organów administracji publicznej, które muszą ją ponownie rozpoznać i wydać odpowiednie rozstrzygnięcie, będąc przy tym związane zaleceniami i oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku. Katalog możliwych rozstrzygnięć sądu określa przepis art. 145 § 1 i 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), a kwestię związania wyrokiem reguluje art. 153 tej ustawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Regulacja ta umożliwia sądowi uwzględnienie skargi niezależnie od zasadności zarzutów w niej podniesionych. Argumenty zgłaszane w skardze przez skarżących nie miały wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji i decyzji jej poprzedzającej. Decyzje te zostały wydane w wyniku wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną i dla oceny ich legalności znaczenie mają przepisy regulujące tę instytucję procesową. Kwestie związane z wykorzystywaniem samochodu w pracy zawodowej czy długoletnie spokojne posiadanie pojazdu nie mają znaczenia. Podobnie nie ma znaczenia w sprawie ewentualne sądowe potwierdzenie nabycia własności pojazdu przez posiadaczy. Uzyskany w ten sposób tytuł prawny może być podstawą do ewentualnego zarejestrowania samochodu, nie wpływa jednak na ocenę legalności rejestracji dokonanej w przeszłości. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na tej podstawie prawnej sąd objął rozstrzygnięciem także decyzję organu I instancji, stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa. Do wszczęcia postępowania w przedmiocie nieważności doszło z urzędu, z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu postanowienia, jakkolwiek organ I instancji opisał okoliczności poprzedzające jego wydanie, nie określił jaka konkretnie okoliczność czy nowy dowód stanowią o przesłance wznowienia. Natomiast w decyzji wydanej na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. organ I instancji wskazał na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. – uchylenie decyzji, która była podstawą wydania decyzji ostatecznej. W uzasadnieniu wskazano zaś na fakt wydania decyzji Prezydenta Miasta D. z [...] r. Pomijając kwestię, że nie dysponując wiedzą o ostateczności tej decyzji, organ nie zweryfikował, czy decyzja Prezydenta Miasta D. uzyskała walor ostateczności, pominięto zupełnie ograniczenia uregulowane w art. 146 § 1 k.p.a. Prawidłowo Kolegium zwróciło uwagę, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 nie może nastąpić, jeżeli od dnia ogłoszenia lub doręczenia decyzji ostatecznej upłynęło pięć lat. Okres ten w sprawie upłynął, albowiem decyzję ostateczną wydano i doręczono w[...] r., zaś organ I instancji po wznowieniu postępowania orzekał [...] r. W takiej sytuacji, pod warunkiem uprzedniego wykazania zaistnienia przesłanki wznowieniowej, co w sprawie nie zostało przez organ I instancji zweryfikowane, zastosowanie znajduje przepis art. 151 § 2 k.p.a., przewidujący stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy w podstawie prawnej podał m. in. przepis art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 8 k.p.a. Możliwość uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie przesłanek z pkt 5 i 8 art. 145 § 1 k.p.a. Kolegium wykluczyło ze względu na upływ czasu, nie wynika też z uzasadnienia decyzji, aby były one merytorycznie weryfikowane. Jak można wnosić z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego, za podstawę do orzeczenia o uchyleniu decyzji dotychczasowej i odmowy rejestracji uznano spełnienie przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Należy w związku z tym zwrócić uwagę, że wznowienie postępowania na tej podstawie uwarunkowane jest dwiema okolicznościami. Po pierwsze musi mieć miejsce fałsz dowodu, po wtóre winien być on stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. W stosunku do dowodów będących dokumentami fałsz może mieć formę fałszu materialnego (gdy podlegał on podrobieniu lub przerobieniu) lub fałszu intelektualnego (gdy oryginalny dokument zawiera nieprawdziwą treść). Jak można wnioskować z uzasadnienia decyzji Kolegium, za fałszywe uznało ono dowód rejestracyjny pojazdu i kartę pojazdu wydane przez Prezydenta Miasta D., który "poświadczył w nich nieprawdę". Nie jest przy tym jasne, czy fałszywość tę potwierdza późniejsza decyzja Prezydenta Miasta D. z [...] r. wydana w trybie wznowienia postępowania, czy też jakieś inne rozstrzygnięcie. Kolegium nie zweryfikowało nawet tego, czy decyzja Prezydenta Miasta D. z [...]r. jest ostateczna, brak też w aktach dowodu, że w postępowaniu sądowym doszło do stwierdzenia fałszu w jakimkolwiek dokumencie. Co prawda przepis art. 145 § 2 k.p.a. umożliwia wznowienie postępowania również przed stwierdzeniem sfałszowania, może to jednak nastąpić po zweryfikowaniu i stwierdzeniu przez organ przesłanek z tego przepisu, czego w sprawie nie uczyniono, nie powołano także w ogóle przepisu art. 145 § 2 k.p.a., nie można zatem zakładać, że miał on zastosowanie. W konsekwencji decyzje organów obu instancji ze wskazanych powyżej powodów podlegały uchyleniu jako wydane w sytuacji niedostatecznego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i nieuprawnionego zastosowania art. 151 § 1 pkt 2 w sytuacji gdy przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie została prawidłowo wykazana. Prowadząc ponownie postępowanie organy winny w pierwszej kolejności rozważyć, która z przesłanek wznowienia może mieć zastosowanie ze względu na ustalony stan faktyczny. Na zakończenie sąd zwraca uwagę, że uzasadnienie decyzji Kolegium pod względem językowym musi budzić zastrzeżenia. Szyk zdań, wadliwe użycie znaków interpunkcyjnych, stosowanie bezokolicznikowych form, obszerne cytaty z przepisów czynią to uzasadnienie mało komunikatywnym, wywody sprawiają w konsekwencji wrażenie nieporadnych. Jako akt administracji publicznej skierowany do obywatela, również pod względem stylistycznym decyzja i jej uzasadnienie powinny odpowiadać przeciętnym standardom poprawności. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 134 § 1, art. 135 i 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżących nie postanowiono ze względu na brak stosownego wniosku w tym zakresie (art. 209 p.p.s.a.). sw