II SA/Gl 793/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. J. i W. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie niewłaściwego stanu technicznego lokalu mieszkalnego oddala skargę., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej PINB) decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.) oraz na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm. – dalej p.b.), umorzył postępowanie w sprawie niewłaściwego stanu technicznego lokalu mieszkalnego n r[...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w K.. W uzasadnieniu podano m. in., że w lokalu mieszkalnym nr [...], usytuowanym na ostatniej kondygnacji budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K., w trzech miejscach występuje zagrzybienie, tj. w dużym pokoju na suficie przy ścianie zewnętrznej, w małym pokoju (przylegającym do klatki schodowej) na suficie nad oknem oraz w łazience na suficie nad kabiną. Według B. J. (współwłaścicielki mieszkania) nieprawidłowości te pojawiły się w [...]r., tj. po ociepleniu budynku i wykonaniu instalacji odgromowej. Jednak z pisma B. J. do [...] z dnia [...]r. wynika, iż już wówczas "czarne plamy zawilgocenia" występowały w kuchni. Aby wyjaśnić przyczyny występowania ww. zjawisk, na zlecenia [...]" w [...] - [...]r. została wykonana przez mgr inż. B.K. ekspertyza mykologiczno - budowlana. Aktualny stan mieszkania oceniono jako dobry. Według ekspertyzy przyczyną okresowego zawilgacania tynków ścian i sufitów w lokalu nr [...] jest nieprawidłowa eksploatacja mieszkania, polegająca na utrzymywaniu w dłuższych okresach czasu zbyt wysokiej wilgotności powietrza wewnętrznego (najprawdopodobniej znacznie powyżej 55 %) i (lub) niskiej temperatury w pomieszczeniach (poniżej +20 0 C). Zawilgoceniu można przeciwdziałać zwiększając intensywność wymiany powietrza (szczególnie w okresie jesienno - zimowym) oraz utrzymując temperaturę w tym okresie we wszystkich pomieszczeniach powyżej +20 °C. Zagrzybienie można usunąć odnawiając mieszkanie. Z protokołu z okresowej pięcioletniej kontroli stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej budynku wykonanej w dniu [...] r. wynika, iż budynek znajduje się w należytym stanie technicznym. Z protokołu z okresowej kontroli przewodów kominowych w budynku wykonanej przez mistrza kominiarskiego wynika, iż urządzenia kominowe w budynku odpowiadają przepisom, a wykonane konstrukcje i elementy mieszczą się w obowiązujących normach. Ponadto zalecono, by w lokalu nr 40 bezwzględnie zapewnić stały dopływ powietrza zewnętrznego do mieszkania. Zatem, budynek przy ul. [...] jest w dobrym stanie technicznym. Przyczyną stwierdzonych nieprawidłowości jest wadliwa eksploatacja mieszkania nr [...] przez jego użytkowników. Ponieważ nie ma podstaw do wydania jakiejkolwiek decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. postanowiono umorzyć postępowanie. Odwołanie (w jednym piśmie) od powyższej decyzji złożyli B. J. i W. J. (podpisany pod pismem, w nagłówku nieoznaczony), wskazując na jej wadliwość. Podali m. in., że mykolog przeprowadził oględziny w niewłaściwych warunkach, w temperaturze ok. 30 stopni. Jego opinia nie ma potwierdzenia w rzeczywistości. Nieprawdziwe są również informacje dotyczące przeprowadzonych kontroli. W trakcie jednej z nich stwierdzono zawilgocenia i zagrzybienia. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że organ pierwszej instancji prawidłowo podjął decyzję o umorzeniu przedmiotowego postępowania wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że budynek przy ul. [...] jest w dobrym stanie technicznym. Art. 66 p.b. nie może być podstawą do wydania jakichkolwiek nakazów, jeżeli stwierdzone nieprawidłowości nie dotyczą obiektu budowlanego jako całości. Przepis ten nie znajdzie zatem zastosowania w sytuacji, w której jeden lokal mieszkalny w budynku wielorodzinnym jest użytkowany w sposób niezgodny z przepisami lub wykazuje pewne nieprawidłowości. W tej sytuacji bowiem nieprawidłowości ograniczają się wyłącznie do danego lokalu. Przyczyną stwierdzonych nieprawidłowości jest wadliwa eksploatacja mieszkania nr [...] przez jego użytkowników. Swoją ocenę organ pierwszej instancji sformułował w oparciu o "Ekspertyzę mykologiczno-budowlaną" i inne dokumenty. Subiektywna argumentacja strony skarżącej nie stanowi dowodu, który mógłby skutecznie podważyć opinię kompetentnego rzeczoznawcy budowlanego. WINB wskazuje, iż organy nadzoru budowlanego nie mają uprawnień do badania przyczyn, które doprowadziły do tego, że w lokal mieszkalnym pojawił się grzyb oraz zawilgocenie. Nie może badać również, kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzony stan. Nie wyklucza jednak możliwości podjęcia działań przez właściciela lokalu w stosunku do osób, które swoim działaniem przyczyniają się do pogorszenia stanu użytkowanego obiektu. Działania takie dokonywane są wówczas w oparciu o przepisy prawa cywilnego, a nie prawa budowlanego. Skargę na powyższą decyzję złożyli B. J. i W. J., zaskarżając ją w całości. Podali, że wniesienie skargi podyktowane jest nieprawidłowościami przy dokonywaniu przeglądów technicznych, sporządzaniu protokołów z tych przeglądów oraz brakiem prawidłowej oceny tych faktów w decyzji wydanej przez WINB. W dokumentach przedłożonych przez [...] w K. występują rażące różnice w stosunku do dokumentów przedłożonych przeze nich do WINB, z których wynika działanie sprzeczne z prawem. [...] przedłożyła protokół Zakładu Kominiarskiego R.N z dnia [...] r., natomiast WINB powołuje się na protokół tego Zakładu Kominiarskiego z dnia [...] r. (strona nr 4 decyzji). Do protokołu nr [...] jest dołączony załącznik ze sprawdzenia stanu technicznego przewodów kominowych w lokalu (data przeglądu [...] r.), a w tym dokumencie zaznaczono "krzyżykiem" w punkcie 3 uwagi i zalecenia w podpunkcie nr 1, że należy bezwzględnie zapewnić stały dopływ powietrza zewnętrznego do mieszkania". Charakter pisma, to jest bardzo staranny "krzyżyk" wskazuje, że go dopisano, a zatem protokół został sfałszowany. Stały dopływ powietrza z zewnątrz do mieszkania powinna zabezpieczyć [...]poprzez odpowietrzniki w oknach. Okna są częścią elewacji, a więc właścicielem ich nie jest użytkownik mieszkania, tylko [...]". Opinia mykologiczna obejmuje miesiące [...]r., kiedy mykolog był w mieszkaniu tylko jeden raz, tj. [...] r. przy 30 stopniowym upale na zewnątrz. Biegły przeprowadził analizę kosztów centralnego ogrzewania budynku przy ulicy [...] , w tym ich mieszkania nr [...] , nie posiadając w tym zakresie uprawnień w branży instalacyjnej i do projektowania bez ograniczeń. To samo dotyczy stwierdzenia braku nieszczelności instalacji wodnej, kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania. Przeglądy budowlane pięcioletnie wykonane na Osiedlu [...] w K. są nieważne, gdyż były wykonywane niezgodnie z Prawem budowlanym, to jest przez osoby nieuprawnione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu potwierdził swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Prawidłowa eksploatacja mieszkania wymaga przede wszystkim zapewnienia wymiany powietrza (w tym poprzez wietrzenie). O to winni dbać użytkownicy lokalu. Biegły mykolog zawarł w swej opinii zalecenia co do sposobu pozbycia się problemu. Ma on odpowiednie uprawnienia w zakresie ochrony budynków przez korozją biologiczną. Z kolei nieszczelności instalacji wodnej, kanalizacyjnej, czy centralnego ogrzewania mogą być stwierdzone nawet gołym okiem z uwagi na tworzące się wypływy wody (zacieki) i nie trzeba do tego specjalnych uprawnień budowlanych. Dotyczy to także obliczeń kosztów ogrzewania, gdyż są to działania matematyczne, oparte na dokumentacji rachunkowej, które może przeprowadzić niemal każdy. Skarżący nie przedłożyli przeciwdowodu wskazującego na to, że opracowana opinia mykologiczna zawiera błędne wnioski. Tego rodzaju zarzuty muszą być poparte wiedzą specjalistyczną, którą dysponują jedynie biegli. Stąd merytoryczne, obszerne rozważania zawarte w skardze na temat rzekomo błędnych wniosków opinii biegłego oraz wad decyzji nie mogą być wzięte pod uwagę. Sam fakt wydania opinii niezgodnie z oczekiwaniami strony zainteresowanej nie może stanowić przesłanki do uchylenia decyzji opartej na takiej dokumentacji. Ta została należycie oceniona przez organy administracyjne. W aktach są zdeponowane kopie protokołów Zakładu Kominiarskiego R.N. zarówno z [...]r., jak i z [...]r. Wspólnota mieszkaniowa nie może podejmować też działań ingerujących we własność lokali. Obowiązki wynikające z art. 61 i art. 66 p.b. związane są z utrzymaniem należnego stanu technicznego obiektu budowlanego. Przepisy te więc jednoznacznie określają przedmiot regulacji prawnej jako obiekt budowlany, a nie poszczególne lokale danego obiektu budowlanego. Przez obiekt budowlany należy zgodnie art. 3 pkt 1 p.b. rozumieć budynek wraz instalacjami. Ten z kolei był poddawany okresowym kontrolom i nie stwierdzono takich wad, które miałyby powodować zagrzybienie mieszkania skarżących. Jednocześnie zarzuty dotyczące fałszu fizycznego i co do treści dokumentów nie mają potwierdzenia w wynikach właściwych postępowań, a o tym mógłby orzec sąd karny. Tymczasem sami skarżący podkreślali na rozprawie, że nie toczyło się żadne postępowanie prokuratorskie w tym zakresie. Jeśli potwierdzą się te zarzuty dotyczące sfałszowania dokumentacji, będzie to co najwyżej przesłanka wznowienia postępowania (art. 145 §1 pkt 1 k.p.a.). Wskazać należy, że zgodnie z §155 ust. 2 – 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422) skrzydła okien, świetliki oraz nawietrzaki okienne, wykorzystywane do przewietrzania pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, powinny być zaopatrzone w urządzenia pozwalające na łatwe ich otwieranie i regulowanie wielkości otwarcia. W przypadku zastosowania w pomieszczeniach innego rodzaju wentylacji niż wentylacja mechaniczna nawiewna lub nawiewno-wywiewna, dopływ powietrza zewnętrznego, w ilości niezbędnej dla potrzeb wentylacyjnych, należy zapewnić przez urządzenia nawiewne umieszczane w oknach, drzwiach balkonowych lub w innych częściach przegród zewnętrznych. Urządzenia nawiewne, o których mowa w ust. 3, powinny być stosowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskiej Normie dotyczącej wentylacji w budynkach mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej. Na rozprawie skarżący wskazali, że są współwłaścicielami lokalu. Wg art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1892 – dalej u.w.l.) właściciel ponosi wydatki związane z utrzymaniem jego lokalu, jest obowiązany utrzymywać swój lokal w należytym stanie, przestrzegać porządku domowego, uczestniczyć w kosztach zarządu związanych z utrzymaniem nieruchomości wspólnej, korzystać z niej w sposób nieutrudniający korzystania przez innych współwłaścicieli oraz współdziałać z nimi w ochronie wspólnego dobra. Okna mieszkania skarżących nie służą do wspólnego użytku mieszkańców bloku, więc za ich stan odpowiadają skarżący i to do nich należy dostosowanie ich do przepisów i poniesienie stosownych wydatków (por. art. 3 ust. 2 u.w.l i np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 6 grudnia 2013 r., sygn. I ACa 773/13, LEX nr 1409201; wyrok WSA w Warszawie z 21 października 2015 r., sygn. VII SA/Wa 842/15). W myśl art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, jak w niniejszej sprawie. Sąd nie może przy tym dokonywać ustaleń za organy, a jedynie ocenia prawidłowość przeprowadzonego dwuinstancyjnego postępowania administracyjnego. "Sprawowanie kontroli" w rozumieniu art. 1 p.u.s.a. oznacza bowiem pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie zastępuje go w czynnościach (por. R. Hauser, Założenia reformy sądownictwa administracyjnego, Państwo i Prawo 1999, z. 12, s. 23). Sąd bierze przy tym pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji, a jego możliwości dowodowe są bardzo ograniczone (art. 106 §3 p.p.s.a.). Stąd wnioski o dopuszczenie dowodów jak w piśmie z 22 listopada 2017 r. podlegały oddaleniu. Jeśli skarżący wykaże zaistnienie wskazanych w powyższym piśmie okoliczności i podważy dokumentację, która legła u podstaw wydania decyzji, będzie to co najwyżej podstawa do wznowienia postępowania w trybie art. 145 §1 k.p.a. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 84 §1, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., art. 66 ust. 1 p.b., ani też innych przepisów uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.