II SA/Gl 795/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. i P. G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie legalizacji urządzenia wodnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Regionalnego Dyrektora Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] – w częściach dotyczących skarżącej J. G. i orzeka, że w tym zakresie zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. oddala skargę P. G. Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...]r. po rozpatrzeniu wniosku A. S. jako pełnomocnika P. G., orzekł o odmowie legalizacji regulacji wód cieku [...] na rzecz J. G. i P. G., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Decyzję doręczono za pośrednictwem poczty A. S. jako pełnomocnikowi P. G. w dniu [...] r. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli J. G. i P. G., reprezentowani przez radcę prawnego. Odwołanie opatrzono datą [...]r., a w jego treści wskazano, że decyzję doręczono ich pełnomocnikowi A. S. w dniu [...]r. Odwołanie nadano za pośrednictwem poczty w dniu [...]r. Przekazując odwołanie, organ I instancji poinformował organ odwoławczy o jego wniesieniu z uchybieniem terminu, gdyż pełnomocnik P. G. – A. S. otrzymał decyzję w dniu [...]r., zaś odwołanie nadano w dniu [...]r., czyli w 15-tym dniu od doręczenia decyzji. W tym stanie rzeczy pismem z dnia [...]r. J. G. i P. G. wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Podali, że ich pełnomocnik A. S. o fakcie wydania decyzji powiadomił ich w dniu [...]r. Decyzja została niezwłocznie przekazana do profesjonalnego pełnomocnika celem przygotowania odwołania. Na wniosek pełnomocnika, odwołujący się zwrócili się do A. S. o podanie daty doręczenia decyzji. Uzyskali telefoniczną informację, że decyzja została odebrana przez A. S. w dniu [...]r. Taką też informację co do daty doręczenia decyzji przekazali pełnomocnikowi, co wynika z treści odwołania. Stąd też zdaniem odwołujących się, uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn od nich niezależnych, gdyż działali w błędzie, zaś A. S. nie jest "fachowym" pełnomocnikiem, lecz inżynierem, zajmującym się zawodowo sporządzaniem dokumentacji wodnoprawnej. Jako dowód odwołujący się wskazali dołączony do wniosku wydruk korespondencji elektronicznej oraz zeznania świadków A. S. i K. W. Gdy zaś idzie o dochowanie terminu z art. 58 § 2 kpa, wnioskodawcy podali, że o uchybieniu terminu dowiedzieli się w dniu [...]r., kiedy to doręczono im pismo organu I instancji przekazujące odwołanie. Jednakże zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. orzekł o odmowie przywrócenia J. G. i P. G. termin do wniesienia odwołania. Aczkolwiek organ odwoławczy uznał, że dochowano samego terminu do złożenia tej prośby, to jednak brak przesłanek do jej uwzględnienia na podstawie art. 58 § 1 i art. 59 kpa. Organ odwoławczy uznał bowiem, że pełnomocnik odwołujących się nie dołożył maksymalnych wysiłków, aby ustalić termin doręczenia decyzji, opierając się jedynie na telefonicznym oświadczeniu A. S., podczas gdy możliwe było uzyskanie takiej informacji od organu I instancji. Zatem zdaniem organu, wnioskodawcy nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminu. Na postanowienie organu odwoławczego J. G. i P. G. złożyli zażalenie zgodnie z zawartym w nim pouczeniu. Jednakże Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przekazał powyższe zażalenie jako skargę na postanowienie ostateczne. W skardze, zatytułowanej zażaleniem, zarzucono naruszenie art. 58 § 1 kpa. Ponawiając okoliczności, podniesione we wniosku o przywrócenie terminu, skarżący zakwestionowali możliwość zbadania terminu doręczenia decyzji poprzez uzyskanie informacji od organu I instancji, bowiem faktem notoryjnym jest, że czas doręczenia tzw. zwrotki wynosi kilkanaście dni, zaś na dowodzie doręczenia decyzji brak jest adnotacji organu o dacie wpływu do organu "zwrotki". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Organ odniósł się również do treści korespondencji elektronicznej pełnomocnika z K. W., zauważając że użyte w niej sformułowania winny budzić wątpliwości co do rzetelności przekazania informacji co do daty doręczenia decyzji. Z kolei postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. na podstawie art. 134 kpa, stwierdził uchybienie przez J. G. i P. G. terminu do wniesienia odwołania. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących oświadczyła, że w sprawie daty doręczenia decyzji kontaktowała się z K. W., która na wszystkich spotkaniach była obecna jako przedstawiciel wspólników spółki "1". Podała, że do skarżących należy również spółka "2". Wyjaśniła też, że z A. S. kontaktowała się w kwestiach merytorycznych, lecz rozmowa nie dotyczyła daty doręczenia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie, a mianowicie w zakresie dotyczącym odmowy przywrócenia terminu na skutek wniosku skarżącej J. G. Instytucja przywrócenia terminu, o której mowa w art. 58 kpa, służy stronie celem odwrócenia negatywnych skutków uchybienia tego terminu, jeżeli uchybienie nastąpiło bez jej winy. Z mocy art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się zaś w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Tymczasem przeoczył organ odwoławczy rozpoznając wniosek skarżącej J. G., że decyzja organu I instancji nie została jej w ogóle doręczona, aczkolwiek rozstrzygnięto w niej o prawach i obowiązkach skarżącej. Fakt ten wynika jednoznacznie z rozdzielnika do decyzji, stanowiącego wykaz stron. Mianowicie, decyzję organu I instancji doręczono co prawda w dniu [...]r. A. S. (S.), lecz jedynie jako pełnomocnikowi skarżącego P. G. A. S. na wezwanie organu I instancji do złożenia pełnomocnictwa od wspólników spółki cywilnej "1", przedłożył bowiem jedynie pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącego (k. 38 akt adm.). Nie przedłożył jednak pełnomocnictwa do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym skarżącej. Rozdzielnik decyzji potwierdza też, że organ I instancji nie potraktował A. S. jako pełnomocnika skarżącej. Co więcej, z sentencji wynika, że rozpoznał jedynie wniosek skarżącego o legalizację urządzenia wodnego, aczkolwiek rozstrzygnął o odmowie jego legalizacji na rzecz obojga skarżących. Taki stan rzeczy przesądza, że skarżąca legitymuje się przymiotem strony w postępowaniu administracyjnym. Jednak decyzja organu I instancji nie została jej doręczona ani osobiście, ani też do rąk A. S., co byłoby doręczeniem wadliwym. Skoro zaś przepis art. 129 § 2 kpa wiąże skutek prawny z faktem doręczenia decyzji stronie, a nie dowiedzenia się o wydaniu decyzji, co dotyczy instytucji wznowienia postępowania (art. 148 § 2 kpa), należy postawić pytanie, czy stronie pozbawionej udziału w postępowaniu z powodu niedoręczenia decyzji, przysługuje prawo wniesienia odwołania i w jakim terminie, czy też służy jej wyłącznie ochrona w postaci żądania wznowienia postępowania. Zdaniem sądu administracyjnego, stronie której nie doręczono decyzji służy prawo wniesienia odwołania, lecz jedynie w terminie otwartym dla pozostałych stron, którym decyzję doręczono, przy czym miarodajne jest ostatnie doręczenie decyzji, bowiem następstwem upływu terminu do wniesienia odwołania dla wszystkich podmiotów jest skutek w postaci uzyskania przez decyzję przymiotu ostateczności. Strona pozbawiona udziału w postępowaniu nie może zaś skutecznie domagać się przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, bowiem w takim wypadku od decyzji ostatecznej służy jej prawo złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Tymczasem w niniejszej sprawie ostatnie doręczenie decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu [...]r. do rąk D. M., A. M. i P. M. (k. 61 akt adm.). Oznacza to, że odwołanie J. G., nadane w dniu [...]r., zostało wniesione w terminie otwartym do jego wniesienia przez te osoby, czyli decyzja organu I instancji nie była wówczas ostateczna. Zatem skarżąca nie uchybiła terminowi z art. 129 § 2 kpa. Stwierdzenie tego faktu oznacza zaś bezprzedmiotowość jej wniosku o przywrócenie terminu na podstawie art. 58 kpa, co wyklucza jego merytoryczne rozpoznanie przez odmowę uwzględnienia prośby. W konsekwencji, brak było również przesłanek z art. 134 kpa do stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia przez skarżącą terminowi do wniesienia odwołania jako skutku uprzedniej odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na mocy zaskarżonego postanowienia. Z tych względów skarga J. G. musiała odnieść skutek z innych przyczyn niż w niej podniesionych, które sąd administracyjny zobowiązany był brać pod rozwagę z urzędu z mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zatem zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem art. 58 i art. 129 § 2 kpa, a także wydane na jego podstawie postanowienie organu odwoławczego z dnia [...]r. o stwierdzeniu uchybienia terminu z powodu naruszenia art. 134 kpa – w częściach dotyczących skarżącej, podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie o niewykonalności zaskarżonego postanowienia w uchylonym zakresie oparto na przepisie art. 152 tej ustawy. O kosztach postępowania sądowego nie rozstrzygnięto z braku wniosku o ich zasądzenie (art. 210 § 1 ustawy). Sąd administracyjny nie dopatrzył się natomiast podstaw do uwzględnienia skargi P. G. Zasadnie bowiem organ, którego działanie zaskarżono nie stwierdził przesłanek z art. 58 § 1 kpa. Skarżący nie uprawdopodobnił bowiem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Nie jest istotne, czy niedochowanie terminu było wynikiem zaniedbań samego skarżącego, czy też jego pełnomocników. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że błędną datę otrzymania decyzji podał poprzedni pełnomocnik skarżącego A. S., do rąk którego nastąpiło prawidłowe jej doręczenie w dniu [...]r. Tymczasem z dołączonego do wniosku wydruku korespondencji elektronicznej wynika, że datę odbioru pisma przez A. S. przekazała pełnomocnikowi skarżącego celem sporządzenia odwołania K. W. ("B"). W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących podała, że w sprawie ustalenia daty doręczenia decyzji kontaktowała się jedynie z K. W. i obie spółki, tj. "B" i "A", stanowią własność skarżących. Tymczasem K. W. nie reprezentowała skarżącego w postępowaniu administracyjnym. Nie wiadomo też, czy jest pracownikiem, czy osobą współpracującą ze skarżącym, ale treść korespondencji mailowej daje podstawy do stwierdzenia, że doszło do błędnego przekazania daty doręczenia decyzji A. S., zaś pomyłka nie była spowodowana przyczynami niezależnymi, lecz zaniedbaniami, wynikającymi z braku przywiązywania wagi do faktu i skutku prawnego doręczenia decyzji. Nie można też wyprowadzać żadnych pozytywnych dla strony wniosków z faktu, że A. S. nie jest prawnikiem. Jego wykształcenie i zawód oraz fakt udzielenia mu przez skarżącego pełnomocnictwa do reprezentowania w postępowaniu administracyjnym, nie daje żadnych podstaw do ferowania twierdzeń, że skarżący nie powinien ponosić konsekwencji jego błędu, którego łatwo można się było ustrzec poprzez odnotowanie daty otrzymania korespondencji na samej decyzji, bądź w kalendarzu, czy w urządzeniu elektronicznym. Tego rodzaju staranności i dbałości o interes mocodawcy można wymagać od każdego pełnomocnika, nawet nie legitymującego się wykształceniem prawniczym. Strona nie może zaś uwolnić się od skutków zaniedbań jego pełnomocnika w drodze wniosku o przywrócenie terminu, skoro kryterium braku winy odnosi się zarówno do samej strony, jak i jej pełnomocnika. Z tych względów zasadnie organ odwoławczy nie dopatrzył się przesłanek z art. 58 § 1 kpa, opierając się na poglądach wypracowanych w przywołanych w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwie. Zatem skarga P. G. jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając ponownie wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy zgodnie z powyższymi wskazaniami winien zatem umorzyć postępowanie w tym przedmiocie jako bezprzedmiotowe, co skutkować będzie koniecznością rozpoznania odwołania J. G. od decyzji organu I instancji. sw