II SA/Gl 797/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kosztów związanych z przechowywaniem, oszacowaniem wartości i likwidacją pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz skarżącego kwotę 3.617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 5 maja 2009 r. Komenda Miejska Policji w K. poinformowała skarżącego J. Z. o usunięciu z drogi w dniu 25 kwietnia 2009 r. stanowiącego jego własność pojazdu marki [...] nr rej. [...] oraz o umieszczeniu pojazdu na parkingu strzeżonym na koszt właściciela. Pismo to doręczono skarżącemu w dniu 5 maja 2009 r. Następnie po rozpoznaniu wniosku Miasta K. z udziałem skarżącego, postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy K. w K. orzekł przepadek na rzecz Miasta K. przedmiotowego pojazdu, usuniętego z drogi na podstawie art. 130a ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. Prezydent Miasta K. powiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie obciążenia go kosztami, związanymi z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem przedmiotowego pojazdu. Zawiadomienie doręczono skarżącemu w dniu 17 lutego 2017 r. W tym stanie rzeczy organ I instancji decyzją z dnia [...] r. działając na podstawie art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), nakazał skarżącemu zapłatę kosztów w kwocie 10.418,53 zł tytułem przechowywania, szacowania wartości i likwidacji przedmiotowego pojazdu za okres od dnia 4 września 2010 r. do dnia 21 marca 2012 r. jako daty prawomocności postanowienia. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że na wysokość kosztów składają się: 1) opłata za przechowywanie pojazdu w kwocie 9.934,82 zł (564 dni x stawki przyjęte w umowie z firmą parkingową oraz uchwałą nr [...] Rady Miasta K., tj. - od dnia 4 września 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. – 14,03 zł x 118 dni = 1.655,54 zł, - od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 19 grudnia 2011 r. – 14,76 zł x 353 dni = 5.210,28 zł, - od dnia 20 grudnia 2011 r. do dnia 21 marca 2012 r. – 33 zł x 93 dni = 3.063,00 zł, 2) koszt wyceny wartości pojazdu – 184,50 zł, 3) koszt holowania pojazdu – 299,21 zł. W odwołaniu od decyzji J. Z. zarzucił, że od kwietnia 2012 r. do czerwca 2013 r. przebywał w różnych zakładach karnych. Stąd też nie otrzymał żadnej korespondencji od urzędów, ani też z Sądu Rejonowego K., który orzekł przepadek pojazdu na rzecz Miasta K. Nie został też poinformowany o obowiązku ponoszenia jakichkolwiek opłat i przypuszczał, że pojazd został przejęty na poczet długu. Odwołujący się podał, że przebywał poza miejscem zamieszkania i nie mógł zapoznać się z materiałem dowodowym. Wreszcie, powołał się na trudna sytuację materialną i zdrowotną. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium po zacytowaniu treści art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym, stwierdziło że organ ten prawidłowo obliczył wysokość kosztów przechowywania pojazdu zgodnie z uchwałami Rady Miasta K., przyjmując jako datę początkową dzień 4 września 2010 r. zgodnie z art. 13 ustawy o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym, a jako datę końcową 21 marca 2012 r. (data prawomocności postanowienia sądu o przepadku przedmiotowego pojazdu). Kolegium stwierdziło też, że odwołujący się został prawidłowo powiadomiony o usunięciu pojazdu w dniu 25 kwietnia 2009 r. oraz o skutkach jego nieodebrania. Zdaniem Kolegium, sytuacja majątkowa strony jest zaś bez znaczenia, przy czym zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, może ubiegać się o umorzenie zaległości w całości lub w części. W skardze do sądu administracyjnego J. Z. domagał się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1, 10 § 1 i art. 79 w zw. z art. 10 § 1 kpa, polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności sprawy i błędnym przyjęciu, że został powiadomiony o skutkach usunięcia pojazdu. Nadto, skarżący wskazał na niewłaściwe zastosowanie art. 130a ust. 10 i ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz naruszenie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga musiała odnieść skutek, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Z mocy art. 130a ust. 10k ustawy – Prawo o ruchu drogowym (obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1260), decyzji o zapłacie kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu (art. 130a ust. 10h ustawy), nie wydaje się, jeżeli od uprawomocnienia się orzeczenia sądu o przepadku pojazdu upłynęło 5 lat. Zdaniem składu orzekającego, okres 5-letni należy liczyć do daty wydania decyzji przez starostę jako organ I instancji. Organy obydwu instancji ustaliły, że postanowienie Sądu Rejonowego K. z dnia 30 grudnia 2011 r. sygn. akt [...], orzekające przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz Miasta K., uprawomocniło się z dniem 21 marca 2012 r. Przy takim założeniu 5-letni okres przedawnienia orzekania w sprawie zapłaty kosztów upłynąłby z dniem 21 marca 2017 r. Decyzja organu I instancji zapadła w dniu 27 lutego 2017 r. Jednakże ustalenie daty prawomocności orzeczenia sądu o przepadek pojazdu jest całkowicie dowolne. W aktach sprawy znajduje się jedynie odpis powyższego postanowienia wraz z uzasadnieniem bez stwierdzenia jego prawomocności oraz daty uprawomocnienia się (k. 10-12 akt adm.). Nadto, na k. 13-14 akt adm. znajduje się odpis postanowienia tego sądu z dnia 21 marca 2012 r. o nadaniu klauzuli wykonalności powyższemu postanowieniu z dnia 30 grudnia 2011 r. w pkt 2, a mianowicie co do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy od skarżącego kosztów postępowania – wraz z klauzulą wykonalności w pkt 2, nadaną w dniu 26 marca 2012 r. Prawdopodobnie organy obydwu instancji przyjęły, że data postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności w pkt 2 postanowienia o przepadku, jest równoznaczna z datą prawomocności tego postanowienia. Jednakże takie ustalenia są całkowicie dowolne, bowiem data wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności musi być późniejsza niż data prawomocności postanowienia o przepadku pojazdu. Nadto, prawomocność orzeczenia o kosztach (pkt 2 postanowienia o przepadku), może być późniejsza niż orzeczenie o przepadku. Organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego ustalenia daty uprawomocnienia się orzeczenia sądu powszechnego. Wskazanie tej daty należy do kompetencji sądu powszechnego. W aktach sprawy brak zaś stosownego dokumentu z podaniem daty uprawomocnienia się orzeczenia o przepadku. Kwestia ta ma zaś istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie dopuszczalność wydania decyzji o kosztach w trybie art. 130a ust. 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Nadto, organy administracji nie wskazały żadnych danych co do oznaczenia uchwały Rady Miasta K. (poza numerem uchwały) w przedmiocie stawki dobowej za przechowywanie pojazdu, ani nie wskazały źródła publikacji tego aktu. Aczkolwiek na wezwanie Sądu organ odwoławczy nadesłał opublikowane uchwały w tym przedmiocie, co pozwala na weryfikację poprawności ustalenia wysokości kosztów z tego tytułu, jednak pomimo zobowiązania do nadesłania odpisu postanowienia wraz z datą prawomocności w pkt 1 (co do przepadku przedmiotowego pojazdu) i odroczeniu w tym celu rozprawy, nie nadesłał tego dokumentu. Brak ten uniemożliwia zbadanie, czy doszło do zachowania 5-letniego terminu, umożliwiającego obciążenie skarżącego jako właściciela pojazdu kosztami z tytułu jego usunięcia, przechowywania, szacowania i sprzedaży. W realiach niniejszej sprawy postanowienie sądu powszechnego o przepadku pojazdu musiałoby uprawomocnić się przed dniem 27 lutego 2012 r. Jedynie wówczas organ I instancji władny byłby do wydania decyzji w trybie art. 130a ust. 10k ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Skoro ustalenie tej daty okazało się znacznie utrudnione w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skład orzekający zobligowany był do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy. O kosztach postępowania, obejmującego wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 3.600 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, czyli łącznie 3.617 zł, rozstrzygnięto na wniosek skarżącego zgodnie z art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy oraz § 2 pkt 5 i § 14 ust. 1 pkt 1 rozp. Min. Sprawiedliwości z dnia 22 października 2017 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Wartość przedmiotu sprawy wynosi bowiem 10.418,53 zł, czyli przekracza kwotę 10.000 zł, stąd minimalna stawka wynosi 3.600 zł. Odnosząc się zaś do zarzutów skargi naruszenia reguł procedury administracyjnej, sąd administracyjny uznał, że są one nieuzasadnione. Kwestia braku prawidłowego powiadomienia o skutkach nieodebrania pojazdu jest bowiem nieistotna dla wyniku sprawy. Wbrew zarzutom skarżącego, w toku niniejszego postępowania zapewniono mu też udział w tym postępowaniu. W niniejszej sprawie nie miał też zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 ustawy – Ordynacja podatkowa. Kwestia ewentualnego umorzenia należności pozostaje bowiem poza ramami niniejszej sprawy. Jednak skarga podlegała uwzględnieniu z innych przyczyn, które sąd administracyjny zobligowany był do uwzględnienia z urzędu (art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium winno ustalić na podstawie odpisu postanowienia o przepadku pojazdu z podaniem przez sąd powszechny daty jego uprawomocnienia w pkt 1, czy w niniejszej sprawie dochowano 5-letniego terminu, umożliwiającego obciążenie skarżącego kosztami z tego tytułu. Upływ tego terminu do daty decyzji organu I instancji, winien skutkować uchyleniem tej decyzji i umorzeniem postępowania jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. ec