II SA/Gl 8/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. G. i D. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii sprzeciwu skarżącego D. W. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 grudnia 2016 r. o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych p o s t a n a w i a utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. Skarżący D. W., na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację finansową. Z treści formularza wynika, że wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoją żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. W skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o nieustalonej powierzchni oraz dwa samochody marki [...] i [...]. Skarżący zadeklarował, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Wedle złożonego oświadczenia wnioskodawca otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 3.000 zł, zaś jego małżonka w wysokości 2.500 zł. Bieżące koszty utrzymania strona określiła na kwotę około 5.000 zł. Pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj., opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne itp., podanie wielkości w m2 posiadanego budynku mieszkalnego, nadesłanie kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych przez skarżącego samochodów marki [...] i [...]; udokumentowanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego oraz jego małżonkę. W odpowiedzi, przy piśmie procesowym pełnomocnika strony nadesłane zostało oświadczenie skarżącego, w którym wskazał, że miesięczne opłaty za energię (obejmujące zarówno mieszkanie jak i koszty działalności gospodarczej) wynoszą około 4.000 zł; dostawy wody to koszt około 350 zł; odbiór odpadów – około 250 zł miesięcznie; usługi telekomunikacyjne – około 1.000 zł. Dodatkowym wydatkiem są raty leasingowe za wspomniane w druku formularza samochody, wynoszące łącznie 3.000 zł. Wbrew informacji podanej w tym piśmie skarżący nie nadesłał kopii zeznania podatkowego za 2015 r. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 28 grudnia 2016 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że w rozpoznawanej sprawie istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego, aby można było obiektywnie stwierdzić, że nie będzie on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W druku formularza skarżący podał, że jedynym źródłem dochodu w jego rodzinie jest wynagrodzenie za pracę (wnioskodawcy i jego małżonki) w łącznej wysokości około 5.500 zł netto miesięcznie. Tymczasem we wspomnianym wyżej piśmie procesowym wnioskodawca wspomina o działalności gospodarczej, nie podając jednakże , czy i w jakiej wysokości dochody z tego tytułu osiąga. Zdaniem starszego referendarza sądowego nie można tym samym jednoznacznie ustalić, czy skarżący wspomniane dochody osiąga niejako równolegle do dochodów ze stosunku pracy (wskazanych jako podstawowe źródło utrzymania w formularzu), czy też są to te dochody, o których wspomina w druku formularza. Jednocześnie zwrócono uwagę, że bieżące koszty, kształtują się na poziomie 8600 zł i nie znajdują one pokrycia w deklarowanych przez stronę dochodach. Skarżący, pomimo wyraźnego wezwania nie przesłał ani jednego dokumentu, który chociażby częściowo potwierdzał powołane przezeń okoliczności. Sygnalizowane wyżej wątpliwości dotyczące poziomu dochodów oraz wydatków nie pozwalają stwierdzić, czy rzeczywiście uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej stanowiłoby dla strony uszczerbek w utrzymaniu swoim i swojej rodziny. Tym samym wnioskodawca pozbawił się możliwości uzyskania prawa pomocy, gdyż istnieje zbyt wiele pytań odnośnie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, na które nie udzielił odpowiedzi. Od powyższego postanowienia skarżący reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł w ustawowym terminie sprzeciw domagając się jego zmiany i przyznania skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie go od ponoszenia kosztów sądowych w całości od skargi kasacyjnej. Zdaniem pełnomocnika skarżącego nie sposób się zgodzić z uzasadnieniem, iż stałe udokumentowane wydatki wynoszą tylko około 8600 zł. Przede wszystkim stałe wydatki na czteroosobową rodzinę muszą być znacznie wyższe niż 5000 zł. Referendarz sądowy nie wziął w ogóle pod uwagę kosztów utrzymania dwójki małoletnich dzieci skarżącego, kosztów leczenia, wyżywienia, korepetycji, środków czystości, czy też wizyt u specjalistów. Są to niewątpliwie duże wydatki znacznie obciążające budżet rodziny, które jednak nie mogą zostać wykazane z powodu nieposiadania rachunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach , zważył co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. |Wskazać również trzeba, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej | |w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego | |prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono| |uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych | |z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk: Przesłanki przyznania | |prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). | |Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone | |postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż | |skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie strony | |skarżącej od kosztów sądowych. Przede wszystkim w rozpoznawanej sprawie istnieje zbyt wiele niejasności dotyczących sytuacji materialnej | |skarżącego, aby można było obiektywnie stwierdzić, że nie będzie on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. W druku formularza skarżący | |podał, że jedynym źródłem dochodu w jego rodzinie jest wynagrodzenie za pracę (wnioskodawcy i jego małżonki) w łącznej wysokości około 5.500 zł | |netto miesięcznie. Tymczasem we wspomnianym wyżej piśmie procesowym wnioskodawca wspomina o działalności gospodarczej, nie podając jednakże , czy | |i w jakiej wysokości dochody z tego tytułu osiąga. Tym samym nie można jednoznacznie ustalić, czy skarżący wspomniane dochody osiąga niejako | |równolegle do dochodów ze stosunku pracy (wskazanych jako podstawowe źródło utrzymania w formularzu), czy też są to te dochody, | |o których wspomina w druku formularza. Słusznie referendarz sądowy zwrócił uwagę, że bieżące koszty, które kształtują się na poziomie 8600 zł, nie | |znajdują pokrycia | |w deklarowanych przez stronę dochodach. Skarżący, pomimo wyraźnego wezwania nie przesłał ani jednego dokumentu, który chociażby częściowo | |potwierdzał powołane przezeń okoliczności. W związku z powyższym wyżej wskazane wątpliwości dotyczące poziomu dochodów oraz wydatków nie pozwalają | |stwierdzić, czy rzeczywiście uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej stanowiłoby dla strony uszczerbek w utrzymaniu swoim i swojej rodziny. | |Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia |