II SA/Gl 800/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Iwona Bogucka (spr.), WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie nakazania dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, ze zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...]/[...] złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] 2004 r Dyrektor Oddziału Terenowego "A" w K. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. o podjęcie czynności mających na celu doprowadzenie do należytego stanu kanalizacji deszczowej znajdującej się na gruncie Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A w L.. Podano, że niedrożność studzienek kanalizacji, będącej własnością Wspólnoty, prowadzi do zalewania obiektu Skarbu Państwa. Po zawiadomieniu o wszczęciu postępowania przeprowadzone zostały oględziny na posesji przy ul. A w L.. W protokole z dnia [...] 2004 r. odnotowano fakt wypełnienia wodą studzienek kanalizacji deszczowej i stwierdzono, że brak jest możliwości jednoznacznego ustalenia właściciela kanalizacji Ø 400. W następnej kolejności organ nadzoru budowlanego podjął czynności w celu ustalenia podmiotu zarządzającego siecią. Zarządzająca nieruchomością "B" Sp. z o.o. oraz Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej wskazali, że w protokole przejęcia zarządu z dnia [...]– [...] 2002 r. między "C" Oddział Terenowy w C. a Zarządem Wspólnoty i nowym administratorem "B" Sp. z o.o. nie przekazano osiedlowej sieci kanalizacji deszczowej i sanitarnej, dokonano przekazania jedynie dokumentacji. W odpowiedzi "A" podała, że nie było potrzeby odrębnego przekazania sieci, albowiem cała nieruchomość, wraz z uzbrojeniem została przekazana i brak jest odrębnej własności wszelkich istniejących instalacji. [...] 2004 r. w siedzibie organu odbyła się rozprawa administracyjna. Ustalono, że kanalizacja deszczowa została wybudowana przez MON a zarządzała nią [...] Administracja [...]. W 1996 r. cała substancja mieszkaniowa została przekazana do "A", która utrzymywała też kanalizację deszczową. Kanalizację deszczową na terenie L. odpłatnie utrzymuje "D". "D" jest w L. przedsiębiorstwem wodno-kanalizacyjnym. Zgodnie z dokumentacją przedmiotowa instalacja jest fizycznie połączona z siecią "D". Nadto stwierdzono, że przy ul. A istnieje Wspólnota Mieszkaniowa, której członkami są różne podmioty. W aktach sprawy znajduje się kopia aktu notarialnego, na podstawie którego doszło do ustanowienia odrębnej własności lokalu i jego sprzedaży, dokumentując fakt zbycia przez "A" jednego lokalu mieszkalnego na rzecz osoby fizycznej. Postanowieniem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L., w oparciu o przepis art. 81c ust. 2 i art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /t.jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016/, nakazał "A" Oddziałowi Regionalnemu w K. dostarczenie w terminie do [...] 2004 r. ekspertyzy dotyczącej stanu technicznego kanalizacji deszczowej położonej na osiedlu przy ul. A w L.. W uzasadnieniu podał, że "A" jest podmiotem zobowiązanym do dokonania tych czynności, zaś na gruncie przepisów prawa cywilnego kanalizacja deszczowa stanowi odrębny od nieruchomości budynkowej i gruntowej przedmiot prawa własności. W tej ostatniej kwestii powołano się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 31 stycznia 2003 r. sygn. IV CKN 1745/00, dotyczące interpretacji art. 49 k.c. Zgodnie z tym wyrokiem, urządzenia powiązane fizycznie lub funkcjonalnie w taki sposób, że stają się częścią składową przedsiębiorstwa, nie mogą być uznane za część składowa nieruchomości, choćby były z nią trwale związane. Ustalono, że "A" jest następcą prawnym podmiotu, który wybudował i utrzymywał instalację, zatem odpowiada nadal za jej stan, albowiem z faktu przekazania budynków nie można wnioskować o przekazaniu kanalizacji. W złożonym zażaleniu "A" Oddział Regionalny w K. wniosła o uchylenie wydanego postanowienia, zarzucając organowi błędne ustalenia faktyczne i naruszenie prawa budowlanego. Podkreślono, że wbrew ustaleniom organu, kanalizacja deszczowa przy ul. A nie stanowi własności skarżącej. Grunt, na którym jest ona zlokalizowana jest przedmiotem współwłasności podmiotów tworzących Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości przy ul. A, zaś sama kanalizacja nie stanowi odrębnego od gruntu przedmiotu własności. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej określenia terminu dostarczenia ekspertyzy, ustalając go na [...] 2005 r., zaś w pozostałej części utrzymał je w mocy. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 81c ust. 2 prawa budowlanego. W uzasadnieniu uznano, że orzeczenie organu I instancji nie narusza art. 81c ust. 2 prawa budowlanego. Podano, że zgodnie z orzecznictwem sądowym, urządzenia służące do odprowadzania lub doprowadzania wody, pary, gazu, prądu elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. W ocenie organu odwoławczego nie ma umowy wskazującej na zbycie prawa własności kanalizacji, sporządzony został jedynie protokół przejęcia Zarządu nieruchomością wspólną od poprzedniego administratora – "C" Terenowego w C. przez "B" Spółkę z o.o. Z protokołu tego nie wynika, że doszło do przekazania sieci osiedlowej kanalizacji deszczowej. W skardze do sądu administracyjnego "A" Oddział Regionalny w K. wniosła o uchylenie wydanych postanowień wyjaśniając, iż przedmiotowa kanalizacja służy obsłudze nieruchomości przy ul. A. Nieruchomości te są przedmiotem współwłasności, m.in. skarżącej, która jest członkiem Wspólnoty Mieszkaniowej. Obowiązek wykonania ekspertyzy winien zatem zostać nałożony na wszystkich współwłaścicieli, nie zaś na jednego z nich. Podniesiono nadto, że skarżąca nie jest przedsiębiorstwem w rozumieniu art. 551 k.c. W sprzeczności do wcześniejszych wyjaśnień podniesiono także, że skarżąca nie jest właścicielem jakichkolwiek składników, jest bowiem jednostką organizacyjną zarządzającą w imieniu Skarbu Państwa wydzielonymi składnikami majątkowymi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko ponownie powołał się na orzecznictwo dotyczące art. 49 kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Wniesiona skarga musiała odnieść skutek, albowiem rozstrzygnięcia organów administracji publicznej zostały wydane bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego i przy wadliwej jego kwalifikacji. Zgodnie z przepisem art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /aktualnie tekst jedn. Dz.U. z 2003 r., Nr 207, poz. 2016 ze zm./ organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości m.in. co do stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych i ekspertyz. Podmiotami zobowiązanymi mogą być: uczestnicy procesu budowlanego, właściciele lub zarządcy obiektu budowlanego, a także dostawcy wyrobów budowlanych. Ze względu na okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, podmiotami tymi mogli być właściciele lub zarządcy obiektu budowlanego. Z tego względu kluczowe znaczenie dla sprawy miało prawidłowe ustalenie stosunków własnościowych, dotyczących przedmiotowej kanalizacji. Dla tej sprawy istotne zatem było określenie przebiegu tej kanalizacji i zbadanie, czyją własność stanowią zajęte pod kanalizację działki. W przekonaniu Sądu, za całkowicie nieuzasadnione w niniejszej sprawie należy uznać stanowisko organów, dotyczące zastosowania przepisu art. 49 kodeksu cywilnego. Przepis ten wprowadza wyjątek od ogólnych zasad dotyczących statusu prawnego części składowych nieruchomości, określonych w art. 47 – 48 k.c. Wyjątek ten polega na tym, że określone kategorie urządzeń służących do doprowadzania lub odprowadzania mediów nie należą do części składowych gruntu lub budynku, lecz mogą stanowić odrębny od nich przedmiot własności, pod warunkiem jednak, że wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. Nie jest jasne, na jakiej podstawie organy uznały, że skarżąca "A" jest przedsiębiorstwem, czyli zespołem składników przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej. Żadne ustalenia faktyczne w sprawie nie dokumentują, aby skarżąca prowadziła działalność gospodarki w zakresie polegającym na doprowadzaniu lub odprowadzaniu wód opadowych. Z tego powodu nie można uznać, że wobec poczynionych ustaleń, sieć kanalizacji deszczowej nie stanowi części składowej gruntu lub budynku. O stosunkach własnościowych tej sieci nie można także wnioskować w oparciu o zapisy protokołu przekazania zarządu nieruchomością. Jest oczywiste, że protokół ten nie dotyczy przeniesienia praw związanych z własnością, lecz jedynie przekazania zarządu nieruchomością wspólną przez Zarząd Wspólnoty i dotychczasowego Zarządcę, "C" Oddział Terenowy w C., nowemu Zarządcy Spółce "B" w L.. Jest faktem, że przy ul. A istnieje Wspólnota Mieszkaniowa. Jej skład podmiotowy wyznacza krąg współwłaścicieli nieruchomości gruntowych, którzy mogą być adresatami rozstrzygnięć organów. Adresatem takim może też być, w razie jego skutecznego ustanowienia, Zarządca nieruchomości wspólnej. Rozstrzygając ponownie sprawę właściwe organy winny zatem, co zostało już wyżej podniesione, dokonać precyzyjnych i udokumentowanych ustaleń faktycznych co do istniejących stosunków własnościowych a ewentualne postanowienie zobowiązujące do przedłożenia ekspertyzy skierować do wszystkich współwłaścicieli lub do zarządcy nieruchomości. Jednocześnie Sąd zauważa, że zgodnie z art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, przesłanką do wydania takiego postanowienia są uzasadnione wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego. Wątpliwości te winny być w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia przez organ administracji wskazane i umotywowane. Mając na uwadze przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt c w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 cytowanej ustawy.