II SA/Gl 801/05
WyrokWSA w Gliwicach2006-07-27
Skład orzekający: Ewa Krawczyk, Bonifacy Bronkowski, Maria Taniewska - Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ Inspekcji Sanitarnej ma podstawy prawne do wydania decyzji nakazującej likwidację pryzmy odpadów organicznych, jeśli w trakcie postępowania nie stwierdzono naruszenia przepisów higienicznych i zdrowotnych?Ratio decidendi
Organ Inspekcji Sanitarnej może działać w formach władczych i podejmować rozstrzygnięcia co do istoty sprawy administracyjnej jedynie wówczas, gdy stwierdzi naruszenie przepisów higienicznych i sanitarnych. W przypadku nie stwierdzenia takich naruszeń, postępowanie należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, ponieważ przepisy nie przewidują możliwości wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia uchybień lub nakazującej ich usunięcie, gdy takie uchybienia nie występują.Stan faktyczny
Skarżący B. i H. M. domagali się interwencji w sprawie uciążliwości i złych warunków sanitarnych związanych z pryzmą kompostownika na sąsiedniej działce. Po wieloletnim postępowaniu, licznych kontrolach i zmianach stanu faktycznego, organ II instancji stwierdził, że obecna pryzma składa się głównie z liści, jest odpowiednio zabezpieczona i nie wydziela uciążliwych zapachów ani nie stanowi siedliska owadów i gryzoni. W związku z brakiem stwierdzonych naruszeń przepisów higienicznych i zdrowotnych, organ umorzył postępowanie.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie NSA Bonifacy Bronkowski WSA Maria Taniewska - Banacka (spr.) Protokolant referent-stażysta Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi B. M. i H. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. , nr [...] w przedmiocie odpadów oddala skargę
W dniu [...] 1999 r. B. i H. M. złożyli ustnie do protokołu w Starostwie Powiatowym w C. wniosek o pomoc w zmianie lokalizacji kompostownika na sąsiedniej działce z uwagi na jego uciążliwość i złe warunki sanitarne. W trakcie przeprowadzonej [...] 1999 r. przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. kontroli sanitarnej ustalono, iż na posesji sąsiadującej z posesją B. i H. M., której właścicielką jest B. W., w odległości 1 m od płotu znajduje się pryzma, składająca się z traw, perzu i darni. Protokół z kontroli sanitarnej zawiera konkluzję, iż pryzma “może być uciążliwa dla sąsiada", nie podając jednak na czym owa uciążliwość miałaby polegać. Kolejna kontrola sanitarna odbyła się w dniu [...] 1999 r. i została przeprowadzona przez Dział Zamiejscowy [...] Wojewódzkiej Stacji Epidemiologicznej w C. w wyniku interwencji państwa M.. W trakcie kontroli potwierdzono dane dotyczące wyglądu i rozmiarów pryzmy, a także wskazano, że choć tego dnia pryzma złożona jest wyłącznie z traw, darni i perzu to według słów B. M. składowane bywają na niej również obierki z ziemniaków, skorupy z jaj, skóry z pomarańczy. Protokół stwierdza nadto, iż w dniu kontroli na terenie posesji B. i H. M. nie stwierdzono uciążliwości zapachowych powodowanych przez pryzmę. Przekazując protokół wedle właściwości do Urzędu Miasta i Gminy w B. Stacja poinformowała towarzyszącym pismem, iż na terenie posesji położonych w B. przy ulicy [...] nie stwierdzono naruszenia przepisów sanitarnych. W dniu [...] 2000 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. przeprowadził kolejne oględziny. Tym razem stwierdzono, że pryzma kompostownika na posesji pani B. W. składa się z traw, chwastów oraz odpadków organicznych (obierki z ziemniaków i owoców).
Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. zarządził zlikwidowanie pryzmy odpadów stałych organicznych – prowizorycznego kompostownika w terminie do końca [...] 2000 roku. Decyzja wskazywała jako swoją podstawę prawną art. 5 pkt. 1 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych (Dz. U. Nr 50 poz. 270) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 września 1980 roku w sprawie ochrony środowiska przed odpadami i innymi zanieczyszczeniami oraz utrzymania czystości i porządku w miastach i wsiach (Dz. U. Nr 24 poz. 401).
Odwołanie od decyzji z dnia [...] r. złożyła B. W. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. B. W. podniosła, iż przeprowadzona przez [...] Wojewódzką Stację Sanitarno - Epidemiologiczną Dział Zamiejscowy w C. w dniu [...] 1999 r. kontrola nie wykazała naruszenia przepisów sanitarnych, a tym samym wydana przez organ I instancji decyzja zignorowała dotychczasowy tryb postępowania oraz fakty i ustalenia z nich wynikające. Zaakcentowała też błędy techniczne zaskarżonej decyzji w postaci np. mylnego cytowania aktów prawnych.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., działając jako organ II instancji, uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił mylne oznaczenie adresata decyzji, powołanie rozporządzenia w dacie wydania decyzji już nie obowiązującego, podkreślił też, iż niewłaściwie powołano art. 5 ust. 1 ustawy z 13 listopada 1963 r. z uwagi na brak stosownych przepisów wykonawczych. W konkluzji stwierdził, iż wobec braku podstaw prawnych należało orzec o uchyleniu decyzji i umorzeniu postępowania w przedmiotowej sprawie.
Pismem z dnia [...] 2000 r. B. i H. M. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach, wnosząc o uchylenie wskazanej wyżej decyzji organu II instancji. Zdaniem skarżących jest ona bowiem dla nich krzywdząca z uwagi na dużą uciążliwość, którą stanowi intensywny, nieprzyjemny zapach. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie stwierdzając, iż decyzja pierwszoinstancyjna została wydana bez podstawy prawnej co, gdyby nie postępowanie odwoławcze, kwalifikowałoby ją do stwierdzenie jej nieważności.
Wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2002 r. sygn. akt II SA/KA 1402/00 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję albowiem wydana została, zdaniem Sądu, bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy. Odnosząc się do wyrażonego przez II instancję stanowiska o braku podstawy prawnej Sąd zauważył, że rzeczywiście brak jest stosownych rozporządzeń, o jakich mowa w ustępie 2 art. 5 ustawy z dnia 13 listopada 1963 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych, jednak zgodnie z art. 5 ust. 1 w/w ustawy właściciel jest obowiązany utrzymywać nieruchomość w należytym stanie higieniczno - sanitarnym oraz stosować się do wskazań i nakazów wydawanych przez organy Inspekcji Sanitarnej w celu zwalczania chorób zakaźnych. Nadto zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 1998, Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) do zakresu działania organów Inspekcji Sanitarnej należy kontrola stanu zagrożenia dla zdrowia i ochrony środowiska. Zgodnie z kolei z art. 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o odpadach (Dz. U. Nr 96, poz. 592 z późn. zm.) ustawa ta określa zasady postępowania z odpadami w sposób zapewniający ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę środowiska. Skarżący w pismach sygnalizacyjnych pisali o zagrożeniach związanych z usytuowaniem kompostownika na sąsiedniej nieruchomości, który jest siedliskiem bakterii, robactwa, gryzoni much i os. Jednak z treści decyzji nie wynika aby organy administracji podejmujące rozstrzygnięcia całościowo zbadały stan faktyczny. Nie wynika też z akt sprawy w sposób jednoznaczny jakim zakresem przedmiotowym objęte było niniejsze postępowanie, a zwłaszcza czy organ odwoławczy uznał pryzmę zgromadzonych odpadów za kompostownik tj. składowisko odpadów w rozumieniu art. 3 pkt. 3 ustawy z dnia 07 lipca 1994 prawo budowlane (Dz. U. z 2000, Nr 106, poz. 1126 z późn. zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ II instancji winien w szczególności ustalić czy stan faktyczny stwierdzony na przedmiotowej nieruchomości stanowi naruszenie warunków higienicznych lub zdrowotnych w kontekście uregulowań wynikających z art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a tym samym czy obliguje organy do wydania decyzji w oparciu o art. 27 ust 1 tej ustawy, czy też stwierdzony stan faktyczny nie daje podstaw do działania w formach władczych co skutkowałoby koniecznością uznania postępowania za bezprzedmiotowe.
Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji przeprowadził w dniu [...] 2002 r. na obu posesjach kolejną kontrolę sanitarną. W kontroli tej uczestniczyli zarówno B. i W. W. jak też B. i H. M. z tym jednak, że pan H. M. odmówił uczestniczenia w kontroli na działce B. i W. W. a w odpowiedzi W. W. odmówił zgody na bytność H. M. na swojej posesji. W trakcie kontroli stwierdzono obecność pryzmy, która według oświadczeń właścicieli nie jest kompostownikiem, usytuowanej w odległości 2, 7 m od granicy posesji. W dniu kontroli nie stwierdzono przykrych zapachów, odpadków kuchennych, obecności owadów i gryzoni, a teren wokół pryzmy był wyrównany i częściowo obsiany trawą. Sama pryzma składała się z trawy przesypanej warstwowo ziemią. B. i H. M. zarzucili natomiast, iż w rzeczywistości kompostownik został uporządkowany tuż przed kontrolą, doły, do których znoszone są odpady kuchenne zostały zasypane piaskiem, kompostownik przed kontrolą został obciosany szpadlem, a za kompostownikiem znajduje się stera kamieni i pniaki drzew, w których gromadzą się szczury. Zarzuty te B. i H. M. zgłosili do protokołu już po podpisaniu protokołu przez W. i B. W..
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] (sprostowaną następnie z powodu omyłki w pouczeniu postanowieniem z dnia [...] r.) Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. ponownie rozpatrując sprawę uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] r. i umorzył postępowanie I instancji oraz przekazał sprawę do rozpatrzenia przez właściwe organy administracji publicznej uprawnione do podejmowania rozstrzygnięć w oparciu o prawo budowlane. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż w wyniku przeprowadzonej w dniu [...] 2002 r. kontroli sanitarnej stwierdzono, że na działce należącej do niepełnoletniego syna, którego prawnym opiekunem jest W. W., usytuowana jest pryzma kompostowa w odległości 2,7 metra od granicy posesji państwa M.. W dniu kontroli nie stwierdzono nieprzyjemnych zapachów oraz obecności owadów i gryzoni, a zatem istniejący stan faktyczny nie naruszał uregulowań wynikających z art. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jednakowoż w pryzmie składającej się z warstw trawy przesypanej ziemią zachodzi proces kompostowania a pomimo to pryzma ta nie posiada ani przykrycia ani też nieprzepuszczalnego podłoża co niezgodne jest z wymogami par. 35 i 36 Rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z 14 grudnia 1994 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 1999 r., Nr 15 poz. 140 z późn. zm.).
B. i H. M. nie zgadzając się z treścią w/w decyzji wnieśli kolejną skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach. W skardze nie zgłosili konkretnych zarzutów pod adresem samej decyzji, postawili natomiast pytania: dlaczego urzędnicy państwowi popełniają pomyłki, dlaczego nie zwrócono im kosztów postępowania sądowego, dlaczego nie wyjaśniono czy przedmiotowa pryzma odpadów stanowi zagrożenie, czy tak blisko domu mieszkalnego i warzywnika można przeprowadzać biochemiczną przeróbkę odpadów, czy można składać tak blisko sąsiedniej posesji skoszoną świeżą trawę, jak długo taka pryzma może stać i obrastać grzybami oraz jakie poczyniono dodatkowe badania jako podstawę do rozstrzygnięcia sprawy.
Wyrokiem z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt II S.A./Ka 2445/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż nadal jednoznacznie nie zbadano stanu faktycznego, w tym nie ustosunkowano się do uwag skarżących wniesionych do protokołu z oględzin, a tym samym stan sanitarny kompostownika nadal nie jest dostatecznie wyjaśniony. Zaskarżona decyzja narusza nadto art. 138 § 1 pkt 2 kpa albowiem nie tylko umarza postępowanie w sprawie ale jednocześnie orzeka o przekazaniu sprawy do rozpatrzenia przez inne organy administracji publicznej. Tym samym decyzja obarczona jest taką wadą, która zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stanowi przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji.
W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] 2005 r. kolejnej kontroli sanitarnej organ II instancji ustalił, iż odpady komunalne odbiera z posesji B. i W. W. upoważniona firma, a do czasu odbioru są one gromadzone w zamkniętym pojemniku. Natomiast odpady kuchenne są umieszczane w dole ziemnym w centralnej części posesji. Z kolei przedmiotowa pryzma, której dotyczy postępowanie administracyjne, składa się z pochodzących z ubiegłego roku liści, ograniczona jest z trzech stron murem i deskami i znajduje się w odległości 1,72 m od granicy posesji B. i H. M.. Odległość pryzmy od okien budynku skarżących wynosi około 15 metrów. Przeprowadzający kontrolę stwierdzili nadto, iż na powierzchni pryzmy, w jej otoczeniu oraz na pozostałej części posesji nie występują uciążliwe odory, nie stwierdzili obecności much oraz śladów bytowania innych owadów i gryzoni. Ustalili też, że dół na odpady kuchenne zlokalizowany jest oddzielnie w ogrodzie w odległości około 30 metrów od granicy posesji. W oględzinach nie uczestniczyli B. i H. M. pomimo prawidłowego powiadomienia, które w myśl zwrotnego potwierdzenia odbioru zostało im doręczone w dniu [...] 2005 r.
Decyzją z dnia [...] r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] r. i umorzył postępowanie organu I instancji. W obszernym uzasadnieniu organ II instancji opisał działania i rozstrzygnięcia mające miejsce od 1999 roku, a następnie przedstawił wyniki przeprowadzonej kontroli sanitarnej. Zaakcentował także, iż w trakcie postępowania rozważono zarzuty zgłoszone pismem z dnia [...] 2005 r. przez B. i H. M., których zdaniem protokół kontroli zawiera kłamstwa i błędy merytoryczne albowiem kontrolerzy winni przyjeżdżać wtedy kiedy kompostownik wydziela zapachy, a nie wtedy kiedy przed kontrolą pryzma jest zmniejszana, porządkowana i przesiewana. Ustosunkowując się do decyzji organu I instancji organ drugoinstancyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia [...] r. zawiera błędy w nazwisku uczestniczki i adresie posesji, decyzja została wydana na podstawie nie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów, a nadto nie zawiera ona wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego. W dalszej części uzasadnienia organ II instancji stwierdził, iż wedle poczynionych ustaleń na posesji B. i W. W. znajduje się pryzma niewielkich rozmiarów składająca się z zeszłorocznych liści, jest odpowiednio zabezpieczona z trzech stron deskami i murem, a jej w otoczeniu nie wykryto bytowania owadów i gryzoni oraz występowania uciążliwych odorów. Tym samym nie potwierdziły się w trakcie postępowania zarzuty zgłaszane przez B. i H. M. odnośnie odpadów kuchennych i zagrożenia powodowanego przez owady i gryzonie. Natomiast w odpowiedzi na argumenty skarżących dotyczące alergizującego oddziaływania przesiewania kompostu stwierdzono, iż wpływ zanieczyszczenia środowiska na choroby alergiczne nie jest ani badany ani oceniany przez Państwową Inspekcję Sanitarną. Wobec faktu, iż obecnie pryzma składa się wyłącznie z liści oraz powstałej próchnicy nie może ona być, zdaniem organu II instancji, powodem występowania nieprzyjemnych odorów. Następnie organ II instancji podkreślił, iż w świetle art. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku z art. 4 pkt. 1, 2, 3 i 4 tejże ustawy stan faktyczny nie daje podstaw do działania organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej w formach władczych, a tym samym postępowanie w sprawie spornego kompostownika należy w chwili obecnej uznać za bezprzedmiotowe.
Pismem z dnia [...] 2005 r. B. i H. M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r. W skardze podnieśli, iż decyzja jest zbiorem cytatów z literatury, a w rzeczywistości w dniu otrzymania rozstrzygnięcia właściciel posesji rozebrał obudowę kompostownika i doprowadził pryzmę do stanu sprzed kontroli.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji podkreślił, iż uwzględnił wszystkie wskazania zawarte w uprzednich wyrokach sądowych, jak również nowy stan prawny i faktyczny.
W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 26 lipca 2006 r. skarżący poparli skargę w całości. Jednocześnie podali, że wprawdzie byli zawiadamiani przez organ o dokonywaniu oględzin przedmiotowego kompostownika to jednak w czynności tej nie wzięli udziału uważając, że takiego obowiązku nie mają. Nadto stwierdzili, iż według nich organy wydające rozstrzygnięcia w ogóle nigdy nie przeprowadziły żadnych oględzin albowiem B. W. nigdy nie wpuściła ich na teren swojej działki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu słusznie bowiem w zaskarżonej decyzji organ II instancji uznał, iż decyzja Powiatowego Inspektora Sanitarnego z [...] r. nie może pozostać w obrocie prawnym i musi zostać z niego wyeliminowana. Także i zdaniem tut. Sądu obarczona jest ona bowiem uchybieniami zarówno formalnymi jak też merytorycznymi. Powołuje błędne podstawy prawne, mylnie określa adresata decyzji podając nazwisko “W.", wbrew art. 107 § 1 k.p.a. nie posiada prawnego i faktycznego uzasadnienia, a w rubryce przygotowanej do wskazania stwierdzonych w toku kontroli sanitarnej uchybień podaje, iż są one ujęte w pkt [...] decyzji podczas gdy w istocie wspomniany pkt 1 żadnych uchybień nie wskazuje, a jedynie zarządza zlikwidowanie pryzmy. Nadto osnowa decyzji wydaje się pozostawać w niezgodzie z protokołami z przeprowadzonych kontroli oraz zawartymi w aktach pismami Powiatowego Inspektora Sanitarnego do Urzędu Miasta podkreślającymi, iż nie dopatrzono się naruszenia przepisów sanitarnych. Wydając zaskarżoną decyzję poprawnie też, zdaniem WSA, organ II instancji nie tylko uchylił kwestionowane rozstrzygnięcie Powiatowego Inspektora Sanitarnego lecz jednocześnie umorzył postępowanie organu I instancji uznając je za bezprzedmiotowe. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, dotyczących m.in. utrzymania należytego stanu higienicznego nieruchomości, zakładów pracy, instytucji, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, dróg, ulic oraz osobowego i towarowego transportu kolejowego, drogowego, lotniczego i morskiego. Zgodnie natomiast z art. 27 ust. 1 powołanej wyżej ustawy w razie stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych, państwowy inspektor sanitarny nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie w ustalonym terminie stwierdzonych uchybień. Zauważyć zatem należy, że zgodnie z powołanym wyżej art. 27 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej organ I instancji może działać w formach władczych i podejmować rozstrzygnięcia co do istoty sprawy administracyjnej jedynie wówczas gdy stwierdzi naruszenie przepisów higienicznych i sanitarnych. Prowadzone przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej postępowanie jest bowiem w istocie postępowaniem, którego przedmiotem jest naruszenie wyliczonych w powołanym przepisie norm. W konsekwencji ustalenie, iż w rzeczywistości naruszenie takie od początku nie miało miejsca, bądź też przestało mieć miejsce w trakcie prowadzonego postępowania uniemożliwia w świetle art. 27 ustawy rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty. Przepisy nie przewidują bowiem możliwości wydania decyzji odmawiającej stwierdzenia uchybień oraz wydania nakazu ich usunięcia co powoduje, iż organ prowadzący postępowanie w sprawie naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych po ustaleniu, że uchybienia takie nie mają miejsca obowiązany jest postępowanie to umorzyć. Przypomnieć bowiem należy, iż za bezprzedmiotowe uznać należy postępowanie, którego nie można rozstrzygnąć co do istoty zarówno z powodu braku przedmiotu faktycznego do rozpatrzenia sprawy, jak również z powodu braku podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy wyrok NSA w Warszawie z 23 stycznia 2003 r. II S.A. 428/01, LEX 137801
W konsekwencji w kontekście złożonego ustnie do protokołu wniosku B. i H. M. z dnia [...] 1999 r., a także kolejnych adresowanych przez nich do organów pism, podjęcie i prowadzenie przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowania administracyjnego niewątpliwie było początkowo zasadne. B. i H. M. zgłosili bowiem prośbę o interwencję w sprawie spowodowanych usytuowaniem na sąsiedniej działce kompostownika złych warunków sanitarnych, a tym samym obowiązkiem Inspekcji było ustalenie czy istotnie przepisy sanitarne zostały naruszone, a w razie pozytywnej odpowiedzi podjęcie działań w formie władczej i nakazanie usunięcia stwierdzonych uchybień. Przeprowadzone kontrole sanitarne, a zwłaszcza kontrola w dniu [...] 2000 r. wskazały, iż na sąsiadującej ze skarżącymi posesji istotnie znajdowała się pryzma kompostu, składająca się m.in. z odpadków organicznych (choć jednocześnie organy Inspekcji Sanitarnej w protokołach kontrolnych od początku wykluczały by pryzma owa prowadzona była w sposób naruszający przepisy sanitarne). W trakcie wieloletniego postępowania w przedmiotowej sprawie zawartość pryzmy, jej kształt, obudowa i usytuowanie uległy jednak istotnej zmianie. Należy w tym miejscu wskazać, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ II instancji wykonał zalecenia wynikające z wyroku tut. Sądu z dnia 19 listopada 2004 r. i kolejny raz, w dniu [...] 2005 r., przeprowadził szczegółowe oględziny kwestionowanej pryzmy ustalając, iż obecnie składa się ona wyłącznie z pochodzących w ubiegłego roku liści, ograniczona jest z trzech stron murem i deskami i znajduje się w odległości od granicy posesji państwa M. o 1,72 m. Nadto w protokole z przeprowadzonej w dniu [...] 2005 r. kontroli kolejny raz podkreślono, iż nie dopatrzono się żadnych uchybień stanowiących naruszenie przepisów sanitarnych. W konsekwencji stwierdzić należy, iż fakt nie dopatrzenia się w trakcie kolejnej kontroli jakiegokolwiek naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych powoduje, iż postępowanie organu I instancji należy uznać obecnie za bezprzedmiotowe. W trakcie tegoż postępowania nie potwierdziły się bowiem zarzuty B. i H. M. dot. umieszczania w pryzmie odpadków kuchennych, obecności szczurów czy powołanego w zawartym w aktach piśmie z dnia [...] 2005 r. niebezpieczeństwa dla zdrowia w postaci zagrożenia chorobami zakaźnymi. Tym samym wobec nie stwierdzenia uchybień sanitarnych uzasadniających podjęcie działań przewidzianych w art. 27 powołanej wyżej ustawy prowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego postępowanie musiało ulec umorzeniu z uwagi na jego bezprzedmiotowość.
Ustosunkowując się z kolei do zawartego w skardze zarzutu B. i H. M., iż w rzeczywistości wyniki przeprowadzonej kontroli nie odzwierciedlają stanu faktycznego albowiem sąsiedzi sztucznie zmniejszają i doprowadzają do porządku pryzmę tuż przed kontrolą, a następnie, po kontroli, doprowadzają ją do stanu pierwotnego, Sąd stwierdza, iż skarżący nie poparli swoich twierdzeń żadnymi dowodami, ich zarzutów nie potwierdzają też żadne z zawartych w aktach sprawy dokumentów. Zarzuty te, jako gołosłowne, nie mogą zatem stanowić powodu, dla którego Sąd miałby odmówić wiarygodności kolejnym, zawartym w aktach sprawy protokołom z przeprowadzanych kontroli. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że B. i H. M., poprawnie powiadomieni o terminie oględzin, w oględzinach tych z własnej woli nie uczestniczyli. Skarżący mają wprawdzie rację stwierdzając na rozprawie przed tut. Sądem, iż uczestnictwo w oględzinach posesji sąsiadów nie jest ich obowiązkiem, jednak tym samym pozbawili się możliwości przedstawienia w czasie przeprowadzonej wizji swoich uwag i naocznego upewnienia się co do obecnej zawartości pryzmy.
Sąd zauważa też, że skarżący B. i H. M. podali na rozprawie, iż według ich wiedzy organy w rzeczywistości w ogóle nigdy nie przeprowadziły żadnych oględzin pryzmy ponieważ B. W. nigdy ich na teren swojej działki nie wpuściła. Sąd stwierdza, iż wypowiedź skarżących nie polega na prawdzie. W myśl zawartej w aktach sprawy dokumentacji wielokrotnie odnosili się oni bowiem do wyników kolejnych kontroli zarzucając im błędną ocenę sytuacji, nigdy jednak nie podważając samego faktu ich przeprowadzenia, a nadto w przeszłości sami osobiście w niektórych kontrolach uczestniczyli. I tak na przykład B. M. uczestniczyła w kontroli sanitarnej w dniu [...] 2000 r. przeprowadzonej na obydwu posesjach, a oboje małżonkowie M. uczestniczyli w kontroli w dniu [...] 2002 r. kiedy to H. M. odmówił udziału w tej części kontroli, która odbywała się na posesji małżonków W..
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło