II SA/Gl 801/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 29 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi ustalony został na kwotę 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, nadesłała pismo procesowe z dnia [...], które ze względu na swoją treść zostało potraktowane jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, nadsyłając zarazem wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z jego treści wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małżonkiem oraz pełnoletnim synem. M.G., w uzasadnieniu wniosku podniosła, że ze względu na konieczność kosztownego leczenia schorzeń musiała wraz z małżonkiem zaciągnąć zobowiązania kredytowe na łączną kwotę [...] zł. Kłopoty z płatnością rat spowodowały częściowe zajęcie świadczeń emerytalnych wnioskodawczyni i jej małżonka. Z nadesłanych kserokopii zawiadomień ZUSu wynika, że od dnia [...] wysokość wypłacanych świadczeń wynosi łącznie (dla skarżącej i jej małżonka) [...] zł. W druku formularza M.G. wskazała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Na wezwanie referendarza sądowego, skarżąca nadesłała szereg dokumentów obrazujących sytuację materialną jej rodziny. W szczególności dostarczyła kserokopie umów pożyczek bankowych, zaświadczenie z urzędu pracy, z którego wynika, iż jej pełnoletni syn jest osobą niezarejestrowaną jako bezrobotny. Z nadesłanych dokumentów wynika również, że wydatki na dostawy wody wynoszą około [...] zł miesięcznie, zaś na energię elektryczną [...] zł w rozliczeniu dwumiesięcznym. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w omawianym przypadku polegającego na zwolnieniu od kosztów sądowych) może nastąpić wówczas, gdy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to więc forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ogranicza się tylko do analizy dochodów wnioskodawcy lecz obejmuje swoim zakresem również jego sytuację rodzinną. Jeśli bowiem bliscy skarżącego są w stanie wesprzeć go materialnie, to niepodobna przyjąć, że zasługuje on na przyznanie prawa pomocy. Odnosząc powyższe do złożonego wniosku, w pierwszej kolejności wypada stwierdzić, że wnioskodawczyni ma na utrzymaniu pełnoletniego, niepracującego syna. Wedle nadesłanego zaświadczenia z urzędu pracy jest on osobą niezarejestrowaną jako bezrobotna. Wedle oświadczenia skarżącej, nie popartego wszakże żadnym dowodem, jej potomek jest [...]. W takiej sytuacji nie można oczekiwać, że uzasadnia to zwolnienie od kosztów sądowych. Taka osoba powinna albo podjąć leczenie albo też, jeśli zachodzą uzasadnione podstawy, ubiegać się o świadczenie rentowe. Trudno natomiast oczekiwać, że to pozostali podatnicy maja w tego rodzaju przypadku ponieść koszty postępowania za skarżącą. Dalej wskazać przyjdzie, że bezspornym jest zaciągnięcie dwóch pożyczek w banku, na łączną kwotę ponad [...] zł. Łączna wysokość rat spłaty tych zobowiązań wynosi [...] zł miesięcznie (vide nadesłane harmonogramy spłat). Biorąc pod uwagę wysokość świadczeń emerytalnych skarżących, nie jest to kwota, której zapłacenie pozostawałoby poza zasięgiem ich możliwości finansowych. Co więcej, z nadesłanych dokumentów wynika, że cześć rat podlega spłacie poprzez zajęcie świadczeń emerytalnych skarżącej i jej małżonka. Zarazem treść dokumentów nadesłanych przez ZUS wskazuje na to, że kwota [...] zł (a więc łączne obydwie emerytury) to dochód juz po potrąceniach. W tej sytuacji trudno przyjąć, że konieczność uiszczenia 500 zł tytułem wpisu od skargi w znaczący sposób pogorszyłaby sytuację materialną wnioskodawców. Na marginesie jedynie można zauważyć, że na obecnym etapie postępowania wpis od skargi jest zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego strona jest zobowiązana. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.