II SA/Gl 801/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wykonania określonych robót budowlanych na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 801/12 oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy Z.R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z treści formularza wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, dysponując udziałem (1/2) w prawie własności budynku o pow. 200 m2. Skarżący otrzymuje zasiłek przedemerytalny w kwocie 946 zł oraz wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia w kwocie 196 zł netto miesięcznie. Jego małżonka jest osobą bezrobotną. Na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dokumenty obrazujące dochody uzyskiwane w jego rodzinie oraz kopie faktur za energię elektryczną, wywóz śmieci, usługi telekomunikacyjne, dostawy wody oraz ubezpieczenie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2012 r. oddalono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Od powyższego postanowienia w ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu podniósł, że skarżący uzyskuje dochód z zasiłku przedemerytalnego w wysokości 946,92 zł oraz z tytułu umowy zlecenia w kwocie 196, 68 zł, co stanowi kwotę 1143,60 zł, którą przeznacza na utrzymanie dwuosobowej rodziny, spłatę kredytu i remont mieszkania, a także spłatę zobowiązań i rachunków. Obecnie żona skarżącego jest osobą bezrobotną, poszukującą pracy. Jest natomiast właścicielką nieruchomości położonej w M. przy ul. [...]. Do dnia [...] r. nieruchomość ta jako lokal użytkowy była wynajmowana i z tytułu najmu żona wnioskodawcy otrzymywała dochód w wysokości 1500 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący podaje, że posiada zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu na remont mieszkania w kwocie 5000 zł oraz pożyczki gotówkowej w kwocie 2000 zł, na dowód powyższego przedłożył kserokopie umów pożyczek. Na wezwanie Sądu skarżący przedłożył także zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, z którego wynika, że jego małżonka jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od dnia [...] r. Ponadto skarżący oświadczył, że rachunki za media są regulowane z dużym opóźnieniem, nie wykazał jednak, że zalega z płatnościami. Poza tym przedłożył imienną kartę Dystrybucji Artykułów Spożywczych jako formę udzielenia pomocy w wyniku trudnej sytuacji rodzinnej na skutek bezrobocia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przepis art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją o charakterze wyjątkowym, która winna być stosowana jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863). Zasadą wynikającą z art. 199 p.p.s.a. jest bowiem ponoszenie przez każdą ze stron kosztów związanych ze swoim udziałem w sprawie. Tym samym strona musi wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublik.). Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę powyższe uznać należy, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy. Skarżącego nie można bowiem uznać za osobę rzeczywiście ubogą, która nie byłaby w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego, w szczególności, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego), wyklucza w zasadzie możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 października 2004 r., FZ 454/04, niepubl.). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, gdy zdobycie przez stronę środków na koszty postępowania w inny sposób jest rzeczywiście (obiektywnie) niemożliwe. Korzystanie przez stronę z majątku nieruchomego w sposób nieprzynoszący dochodu, nie zmienia faktu, że może on być wykorzystany jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi brakuje pieniędzy na koszty postępowania. Nie można zatem tracić z pola widzenia faktu, że małżonka skarżącego jest właścicielem lokalu użytkowego, który wcześniej był przez nią wynajmowany i z tego tytułu otrzymywała dochód w wysokości 1500 zł miesięcznie. W ocenie Sądu posiadany przez skarżącą lokal użytkowy jest potencjalnym źródłem dochodu i może zostać ponownie wynajęty. Zwrócić również należy uwagę, że małżonka skarżącego zarejestrowała się w Urzędzie Pracy dopiero w dniu [...]r., a zatem po otrzymaniu wezwania Sądu do wykazania, że jest ona osobą bezrobotną. Tym samym skoro skarżący i jego małżonka posiadają stabilną sytuację finansową, są właścicielami połowy domu, lokalu użytkowego oraz posiadają stałe źródło dochodu z tytułu świadczenia przedemerytalnego i umowy zlecenia oraz biorąc pod uwagę wielkość miesięcznych koniecznych kosztów utrzymania, brak jest zdaniem Sądu podstaw do uznania, że skarżący nie dysponuje środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych niniejszej w sprawie oraz kosztów wynagrodzenia adwokata. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 245, art. 246 § 1, art. 254 § 1 w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.