II SA/Gl 802/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie WSA Iwona Bogucka, WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), nakazał M. B. zlikwidowanie rury PCV odprowadzającej wody opadowe z rynny budynku mieszkalnego w G. przy ul. [...] oraz placu pod drogą gminną nr A, skierowaną bezpośrednio na działkę nr B, stanowiącą własność J. i J. P., nakazując odprowadzenie wody na teren własny do dołów chłonnych. W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na wynik oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] 2004 r. ustalił, iż pomiędzy wymienionymi działkami przebiega droga, która nie jest utwardzona i nie posiada rowu przydrożnego, co potwierdza także fakt braku uwidocznienia rowu na mapach ewidencyjnych oraz oświadczenie poprzedniego właściciela działki nr B. Nadto, inwestor nie posiada zgody administratora drogi na wykonanie przekopu oraz założenie rur pod drogą. Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy, jak również usytuowanie w terenie o dużym spadku, zdaniem organu wykonany odpływ winien być zlikwidowany, aby podczas opadów wody opadowe z rynny i terenu działki nie spływały na sąsiednią działkę J. i J. P.. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż §§ 28 i 29 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dopuszczają odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. B. wniósł o jej uchylenie jako wydanej bez podstawy prawnej i opartej na nieprawdziwych faktach. Odwołujący się podniósł, iż jego budynek mieszkalny został wybudowany w latach 70 – tych ub. wieku na podstawie pozwolenia na budowę nr [...]. Stąd też zgodnie z § 2 ust. 1 rozp. MI z dnia 12 kwietnia 2002 r., przywołanego przez organ I instancji, przepisy tego rozporządzenia nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Wody opadowe z dachu dwuspadowego o pow. [...] m2 poprzez rynny spustowe kierowane są do studzienki osadnika, a z tego osadnika rurą odprowadza się do rowu pod drogą nr A. Nadto, do osadnika nie mogą przedostawać się wody z niewielkiego placu przed domem. Przedmiotowa rura odprowadzająca wodę ze studzienki do rowu została zaś zamontowana w roku 1977 lub 1978. Nadto, odwołujący się podniósł, że rowy należą do urządzeń wodnospławnych. Zmianę stanu wody na gruncie spowodował natomiast właściciel działki sąsiedniej, dokonując likwidacji rowu przydrożnego na odcinku ok. [...] mb i obniżając teren naprzeciw zlikwidowanego rowu poniżej jego dna, o czym powiadomił on odrębnym pismem Wójta Gminy i Prokuraturę. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie uwzględniło odwołania, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Po przeprowadzeniu dodatkowych oględzin w dniu [...] 2004 r. organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy – Prawo wodne. Posesje odwołującego się oraz sąsiednia posesja J. S. znajdują się na stoku północnym z nachyleniem do drogi i rowu o ok. 12 – 15 %, a wody z rynien i placów są odprowadzane rurami pod drogą, zamontowanymi pod koniec lat 70 – tych, których wyloty znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działce J. i J. P.. Taki system odprowadzania wód opadowych powoduje zaś zalewanie ich posesji, co oznacza zmianę stosunków wodnych i w konsekwencji skierowanie wód opadowych bezpośrednio na nieruchomość sąsiednią. Organ odwoławczy podkreślił nadto, iż prawo wodne chroni stosunki wodne prawnie zalegalizowane, podczas gdy przedmiotowy rów nie figuruje i nigdy nie figurował na mapach ewidencyjnych, a odwołujący się nie posiada zgody administratora drogi na wykonanie prac, polegających na zamontowaniu rur. Reasumując, skoro w ocenie organu nastąpiła niewątpliwie zmiana stosunków wodnych, wpływające niekorzystnie na grunty sąsiednie, zasadne było wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. ponownie podniósł, iż rura oprowadzająca wody opadowe z rynny zgodnie z naturalnym kierunkiem pozostałych wód powierzchniowych, zamontowane została pod koniec lat 70 – tych po wykonaniu przekopu przez drogę polną i odprowadza wody do rowu przydrożnego, który spełnia również rolę rowu stokowego, częściowo graniczącego z działką małż. P., którzy sami zakłócili stosunki wodne, rozkopując rów. Zdaniem skarżącego, taki stan rzeczy dopiero w razie intensywnych długotrwałych opadów i roztopów wiosennych może zalewać ich działkę. Stąd też, zdaniem skarżącego brak było podstaw do wydania decyzji z art. 29 Prawa wodnego w zakresie wody z rynny. Istniejący stan faktyczny skarżący udokumentował materiałem fotograficznym ( k. [...] akt ). Wreszcie, w kolejnym piśmie skarżący dołączając kopię mapy zasadniczej, podniósł, iż istnienie rowu zostało naniesione w dokumentacji geodezyjnej ( k. [...] ). Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Uczestnicy postępowania J. i J. P. przychylili się do stanowiska organu odwoławczego, podkreślając iż woda z rur zamontowanych pod drogą nr A, powoduje zalewanie ich działki nr B. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust. 3 cyt. ustawy ). W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż skarżący M. B. od lat 70 – tych odprowadza wodę z rynien, spływającą do studzienki a następnie pod drogą nr A poprzez rurę PCV Ø 100, której wylot znajduje się w rowie, położonym bezpośrednio przy drodze, która nie ma statusu drogi publicznej. Stąd też stwierdzić przyjdzie, iż prace te, związane z założeniem rury, wykonane zostały przed wejściem w życie powołanej ustawy, obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jednakże Prawo wodne z 2001 r. nie zawiera w tym względzie, normy intertemporalnej ( art. 204 cyt. ustawy ). Stąd też rozpatrzenie sprawy musiało nastąpić na gruncie stanu prawnego, obowiązującego w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Zauważyć też przyjdzie, iż w niniejszej sprawie chodzi o wykonanie urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), którego realizacja w świetle art. 29 tej ustawy wymagała pozwolenia na budowę. Taki sam reżim prawny obowiązywał też pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. zaś na wykonanie urządzenia po uzyskaniu takiego pozwolenia skarżący nie powołał się, a przy tym wydaje się, że nastąpiła późniejsza wymiana rury, pierwotnie kamionkowej na rurę PCV. Stąd też rozważenia wymagała dalsza kwestia, a mianowicie, czy sprawa podlegała rozpatrzeniu na gruncie Prawa budowlanego w aspekcie legalności wykonania robót i ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, czy też w trybie Prawa wodnego. Jest bowiem oczywiste, iż w naruszeniu wymogów prawa budowlanego, na co powołały się także organy obydwu instancji, rozstrzygają organy nadzoru budowlanego. Rozpatrując sprawę na gruncie Prawa wodnego, właściwy organ nie może zaś oceniać zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt III RN 140/00/OSNP/2002/4/84), odprowadzanie rynnami wody opadowej z dachu wznoszonego budynku w kierunku nieruchomości sąsiedniej podlega ocenie na podstawie przepisów prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), który to przepis dotyczył zwykłego korzystania z wody i nie miał zastosowania do wód opadowych. Jednakże zdaniem składu orzekającego, pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym. Przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. dotyczy bowiem nie tylko zwykłego korzystania z wody, jednoznacznie zabraniając zmiany kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nadto, w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, w tym ustawy – Prawo wodne. W konsekwencji, przyjąć należało, iż o ile sprawa legalności wykonanych robót budowlanych i ich zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, w tym §§ 28 i 29 cyt. rozp. MI, podlegała kompetencji organów nadzoru budowlanego, to spełnienie przesłanek z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, uprawniało właściwe organy do wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w trybie art. 29 ust. 3 tej ustawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może przy tym budzić wątpliwości, iż wykonane odprowadzenie wód opadowych z rynien budynku skarżącego poprzez rury PCV podpada pod przesłankę zmiany stanu wody na gruncie z uwagi na fakt, iż w ten sposób zmieniono naturalny spływ wody opadowej. Rozważenia wymagała jednak dalsza kwestia, czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, bowiem jedynie stwierdzenie tego rodzaju przesłanki uprawnia do wydania nakazów w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem skarżącego, z uwagi na fakt, iż odpływ rury odprowadza wody opadowe do rowu przydrożnego, który został częściowo rozkopany przez właściciela niżej położonej działki nr B, przesłanka ta nie została spełniona. Jeżeli bowiem nastąpiła zmiana stosunków wodnych, to miało to miejsce właśnie wskutek działań innej osoby. Nadto, skarżący przedkładając kopię mapy zasadniczej ( aktualizacja 2003 r. ), zanegował ustalenia faktyczne organu odwoławczego, iż rów nie figuruje w dokumentacji geodezyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać przyjdzie, iż organ odwoławczy po powtórnych oględzinach nieruchomości odmiennie niż organ I instancji, ustalił, iż wyloty rury odprowadzające wody opadowe znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działkach niżej położonych. Zdaniem organu II instancji, prawo wodne chroni jednak jedynie stosunki wodne prawnie zalegalizowane, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Aczkolwiek skarżący wykazał w postępowaniu sądowym, iż uskok terenu ( rów ) został naniesiony na mapę ewidencyjną ( sekcja km. nr [...] ), podczas gdy organy administracji dysponowały nieaktualną mapą ewidencyjną opracowaną w 1964 r., przetworzoną w 1988 r. ( załącznik do protokołu oględzin k. [...] akt adm.), zdaniem sądu, przyjąć należy, iż kwestia ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie wiadomo bowiem, na czyim terenie znajduje się przedmiotowy rów, a przy założeniu, iż usytuowany jest poniżej drogi nr A, oznacza to, iż stanowi część działki niżej położonej nr B, stanowiącą własność uczestników post. J. i J. P.. Taki stan rzeczy zdaje się potwierdzać treść skargi. Zatem nie powinno budzić wątpliwości, że skumulowane wody opadowe zostały w ten sposób skierowane na teren działki niżej położonej. Stąd też nadmiar wód przy takim usytuowaniu terenu powoduje zalewanie gruntów sąsiednich. Gdyby bowiem wody opadowe nie były odprowadzane rurami, część opadów zostałaby wchłonięta przez grunt skarżącego, położony wyżej. Zresztą skarżący sam przyznał, iż w razie intensywnych opadów i roztopów może dojść do zalewania działki małż. P.. Istniejący w terenie rów nie może być wszak traktowany jako zbiornik retencyjny bądź system kanalizacji ogólnospławnej czy też kanalizacji deszczowej. Nie jest to rów przydrożny, skoro droga nie ma charakteru drogi publicznej. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, iż taki sposób odprowadzania wody z dachu i budynku skarżącego funkcjonował od wielu lat . Prawo wodne z 2001 r. nie przewiduje bowiem instytucji przedawnienia, gdy idzie o dopuszczalność wydania nakazu z art. 29 ust. 3 tej ustawy. Odnosząc się zaś do faktu, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r., sygn. akt [...] , dołączonym do akt tut. Sądu II SA/Gl 802/04, skarżący został uniewinniony od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 194 ust. 1 Prawa wodnego, wskazać przyjdzie, iż z mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), walor wiążący mają jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do faktu popełnienia przestępstwa. A contrario, nie wiążą sądu administracyjnego ustalenia wyroku uniewinniającego od zarzutu wykroczenia. Stąd też przywołany wyrok nie mógł stanowić podstawy prawnej podważania przesłanek z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji administracyjnej, poddanej kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem postępowania. W tej sytuacji skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.