II SA/Gl 803/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-04-25
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Iwona Bogucka, Maria Taniewska-Banacka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która została bezprawnie usunięta z lokalu przez właściciela, ale nie podjęła skutecznych kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania, podlega wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nawet jeśli osoba została bezprawnie usunięta z lokalu, ale nie podjęła skutecznych działań prawnych w celu przywrócenia naruszonego posiadania, należy ją wymeldować. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet pod przymusem, jeśli osoba godzi się z tym i nie korzysta ze środków prawnych umożliwiających powrót, jest podstawą do wymeldowania. Ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego, a rozstrzygnięcie meldunkowe nie przesądza o prawie do lokalu.Stan faktyczny
Wniosek o wymeldowanie S. R. z miejsca pobytu stałego złożył współwłaściciel budynku, twierdząc, że S. R. od lat nie przebywa w lokalu. Organ I instancji wydał decyzję o wymeldowaniu, wskazując na art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. S. R. odwołał się, twierdząc, że został bezprawnie pozbawiony dostępu do lokalu przez właściciela. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. S. R. złożył skargę do WSA, podnosząc zarzuty o niedbałym traktowaniu sprawy przez urzędy i stronniczość. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę.
Pismem z dnia [...] r. T. B. - współwłaściciel budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w C., zwrócił się do Urzędu Miasta C. o wymeldowanie S. R. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu podał, że S. R. od [...] r. nie przebywa w lokalu albowiem wyjechał do matki do [...]. Od [...] r. mieszkanie zostało wynajęte innej osobie.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C., działając jako organ I instancji, orzekł o wymeldowaniu S. R. z miejsca pobytu stałego z adresu: C., ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał treść stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), a następnie omówił poczynione w sprawie ustalenia. Zaakcentował m.in., iż w przeszłości prowadził już analogiczne postępowanie jednak w dniu [...] r. zostało ono umorzone decyzją administracyjną nr [...] z racji wycofania podania przez wnioskodawcę. W dniu [...] r. T. B. złożył ponownie wniosek o wymeldowanie S. R. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] podając, że S. R. nie przebywa w miejscu pobytu stałego od [...] r., Wnioskodawca przedłożył również do sprawy protokół z dnia [...] r. na okoliczność komisyjnego wejścia do lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Przedmiotowy lokal opróżniono z worków ze śmieciami, natomiast pozostałe rzeczy złożono w komórce lokatorskiej. Jak dalej wskazał organ I instancji w toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że S. R. zameldowany został na pobyt stały w lokalu nr [...] w dacie urodzenia, tj. w [...] r. Wezwano strony do stawienia się w UM w dniu [...] r. S. R. nie stawił się. Korespondencja skierowana do wymienionego na adres stałego zameldowana nie została przez strony podjęta i powróciła do urzędu z adnotacją "awizowano". Z zeznań złożonych przez T. B. wynika, że S. R. opuścił dobrowolnie przedmiotowe mieszkanie, w [...] r., na czas swojego pobytu i pracy u matki we [...]. W [...] r. z mieszkania wyprowadzili się rodzice wymienionego, zabierając większość swoich rzeczy. W [...] r. Zakład Energetyczny zdemontował w lokalu licznik. W [...] r. spotkał się z S. R., który oświadczył, że chce spłacić zaległe zadłużenie. Latem [...] r. rozmawiał z S. R. na temat spłaty zadłużenia lokalu jednocześnie oferując mu mniejszy lokal, po ewentualnej spłacie zadłużenia, na co wymieniony nie przystał. Nie wystąpił do sądu o eksmisję S. R. Wniosek o wymeldowanie wymienionego jak i swoje wcześniejsze zeznania, podtrzymał w całości do końca trwania przedmiotowego postępowania. Z kolei pismem z dnia [...] r. S. R. poinformował, że stawiając się na poprzednie wezwanie urzędu (postępowanie zakończone zostało umorzeniem) złożył stosowne oświadczenie w sprawie. Wynika z niego, że w [...] r. wyjechał do matki do [...], gdzie podjął naukę, po której zakończeniu wróci do Polski. W mieszkaniu nie ma prądu, wody, został zdany licznik energii elektrycznej przez matkę wymienionego. Od [...] r. nie jest opłacany czynsz za lokal. W dniu [...] r. przyjechał do Polski, lecz nie mógł się dostać do mieszkania, ponieważ nie pasowały klucze. Obecnie przebywa u matki we [...], adresu nie wskaże. Ostatni raz był Polsce na przełomie [...] i [...] r. Przedmiotowy lokal zajmowany jest przez inne osoby. Właściciel pozbawił go dostępu do lokalu i możliwości zamieszkiwania, włamując się do niego oraz wprowadzając nowych lokatorów. Na przełomie [...] i [...] r. ma zamiar wrócić do kraju i zamieszkiwać w miejscu pobytu stałego. Jednocześnie ma zamiar ustanowić swego ojca – M. R. pełnomocnikiem w sprawie. Od momentu wejścia właściciela do lokalu nie płaci czynszu za mieszkanie, ponieważ nie ma do niego dostępu. Do kraju przyjeżdża średnio częściej niż raz na dwa miesiące, zamieszkuje wtedy u swojego brata. Jak dalej wskazał organ I instancji w wyjaśnieniach nadesłanych do sprawy oraz złożonych osobiście M. R. - pełnomocnik S. R. potwierdził stan faktyczny przedstawiony przez syna, a mianowicie fakt włamania T. B. do lokalu, zmianę zamków w drzwiach oraz usunięcia znajdujących się w mieszkaniu rzeczy. W tej sprawie złożył w Prokuraturze zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez właściciela nieruchomości. Przesłuchany do protokołu w charakterze świadka P. R. - brat S. R. zeznał, że brat cały czas przebywa we [...]. W lutym tego roku przebywał w Polsce. Zamieszkiwał wtedy u niego przy ul. [...] w C. Korespondencję dla brata przekazał mu osobiście. Brat nie mógł stawić się w urzędzie, ponieważ przebywał w klinice w Z., a następnie wrócił do [...]. Prokuratura Rejonowa w C. wydała postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia w sprawie kradzieży z włamaniem. Pismem z dnia [...] r. nr [...] Komisariat [...] Policji w C. poinformował, że S. R. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Aktualnego miejsca pobytu stałego nie ustalono. Nie prowadzono postępowania z wniosku wymienionego o utrudnianie zamieszkiwania, jak i też nie przeprowadzono interwencji pod wskazanym adresem dotyczących utrudniania wymienionemu zamieszkiwania. Zdaniem Prezydenta Miasta C. analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, daje podstawy do przyjęcia, że wymieniony nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, a miejsce jego stałego zameldowania nie jest centrum jego interesów osobistych i majątkowych. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że w przypadku S. R. została spełniona przesłanka art. 15 ust. 2 cytowanej ustawy.
Od otrzymanej decyzji odwołanie wniósł reprezentowany przez ojca, M. R., S. R. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że decyzja pierwszoinstancyjna jest niesłuszna i wielce krzywdząca, a niektóre opisane w niej fakty i sytuacje są stronniczo nagięte do założonej z góry tezy. Świadczy to, zdaniem pełnomocnika strony, przynajmniej o nierzetelności w rozpatrywaniu tej sprawy. Pełnomocnik wskazał, że początkiem problemów był rozpad rodziny i rozwód rodziców w [...] r. a następnie wymeldowanie się rodziców z mieszkania, najpierw matki, a później ojca, który wymeldował się z mieszkania pod naciskiem syna. Skarżący bowiem pomimo swojej niepełnosprawności chciał podjąć samodzielne funkcjonowanie. Z powodu swoich ograniczonych środków finansowych, po wymeldowaniu się rodziców, jako już wtedy jedyny i główny najemca, był uprawniony do uzyskania dofinansowania do kosztów utrzymania mieszkania i innych świadczeń od właściwych instytucji. Nastąpił wówczas splot niekorzystnych okoliczności -otóż zamieszkała we [...] matka poważnie zachorowała i syn zmuszony był wyjechać w celu zaopiekowania się chorą. Z powodu choroby matki, czas pobytu we [...] wydłużał się, lecz częściej niż co 2 miesiące syn przyjeżdżał do kraju w celu załatwiania spraw bieżących. Niestety powstało w tym czasie niewielkie zadłużenie w płatnościach czynszu. Jednakże właściciel złamał warunki umowy i nie czekając na uzgodniony dzień spłaty, wcześniej siłą wtargnął do mieszkania. W efekcie tych działań nastąpił zabór oraz zniszczenie mienia, a pozostawione w mieszkaniu pieniądze - zaginęły. Pełnomocnik podniósł, że S. R. sukcesywnie przyjeżdża do kraju, a jego ośrodkiem życiowym jest adres stałego zameldowania. Niestety został on podstępnie i bezprawnie pozbawiony do niego dostępu. Ojciec S. R. podkreślił także, że jest niemożliwym powrót do stanu poprzedniego, z co najmniej dwóch względów. Po pierwsze - właściciel zaadaptował już mieszkanie dla własnych celów komercyjnych, wprowadził tam nowych lokatorów, tym samym stworzył fakty dokonane, a po drugie -w wytworzonej atmosferze wrogości między stronami niemożliwe wydaje się spokojne zamieszkiwanie w nieruchomości. Wyjściem alternatywnym byłoby np. przyznanie lokalu komunalnego, bądź inne rozwiązanie, wg. uznania.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania przed organem I instancji i dokonane przez organ ten ustalenia, a następnie zacytował i skomentował art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Kolejno wskazał, że jak wynika z zebranego materiału dowodowego, S. R. wyjechał w [...] r. do [...] gdzie zamieszkał ze swoją matką, która wcześniej, po rozwodzie wyjechała za granicę. Nadal tam przebywa. Ponadto S. R. podczas przyjazdu do C., kiedy nie mógł dostać się do środka z powodu wymiany zamków w drzwiach lokalu i zajęcia go przez inne osoby, nie skorzystał z żadnych środków mających na celu przywrócenie naruszonego stanu posiadania. Nie zgłaszał również interwencji w Policji. Odnosząc się do wyrażonej przez odwołującego woli koncentracji celów życiowych pod adresem stałego zameldowania Wojewoda [...] podniósł, że ocena charakteru pobytu w danym miejscu lub opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego zameldowania nie może ograniczać się do bezkrytycznego przyjęcia oświadczenia woli wnioskodawcy, co do jego zamiarów w zakresie obrania swojego miejsca koncentracji spraw życiowych, lecz winna być odzwierciedleniem obiektywnie istniejących okoliczności faktycznych. O kwalifikacji pobytu decyduje bowiem nie tylko treść werbalna oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne wskazujące na rzeczywisty zamiar określonej osoby - wyrok WSA we Wrocławiu z 24 września 2008 r. - III SA/Wr 686/07 (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 1981 r. sygn. akt SA 314/81; ONSA 1981/1/24). Na brak rzeczywistego zamiaru dalszego zamieszkiwania S. R. w przedmiotowym lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. wskazują również okoliczności: nie wyrażenie zgody na spłatę zadłużenia przedmiotowego lokalu i przyjęcia od właściciela nieruchomości oferty mniejszego lokalu, co skutkowałoby wejściem w umowę najmu nowego lokalu; nie złożenie wniosku do prokuratury o utrudnianie zamieszkiwania w lokalu ani też do sądu o przywrócenie naruszonego stanu posiadania; nie powiadomienie organów policji o utrudnianiu zamieszkiwania w spornym lokalu; nie określenie charakteru i czasu przebywania we [...] i nie podanie miejsca pobytu za granicą. W wyniku wspomnianych powyżej okoliczności i po dokonaniu analizy całości zebranego materiału dowodowego, należy, zdaniem Wojewody [...], podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, który prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawidłowo orzekł o wymeldowaniu S. R. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego.
Pismem z dnia [...] r. M. R., działając jako pełnomocnik S. R., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję drugoinstancyjną. W uzasadnieniu wskazał, że podczas czytania i analizy uzasadnienia tej decyzji, trudno się oprzeć wrażeniu, iż przedmiotowa sprawa jest traktowana przez wszystkie zajmujące się nią urzędy niedbale, a podejmujący decyzje urzędnicy, nie zadają sobie trudu by ją dogłębnie przeanalizować. Przecież natychmiast po uzyskaniu informacji o włamaniu do mieszkania przez właściciela lokalu, został ten fakt zgłoszony przez brata skarżącego Policji. Przyjechały kilkakrotnie w tej sprawie patrole, nie podejmując jednak jakiejkolwiek interwencji. Następnie, tj. [...] r., złożone zostało w Prokuraturze Rejonowej C.-P., "Powiadomienie o popełnieniu przestępstwa" w którym przedstawiony został stan faktyczny. Może nie miało ono w tytule sekwencji:"...o przywrócenie naruszonego stanu posiadania", bądź jak ujęto to w piśmie:"...o utrudnianie korzystania z lokalu", jednakże w tym piśmie przedstawiona została cała istota sprawy. Zgodnie z pouczeniem Prokuratury pełnomocnik wniósł do Sądu Rejonowego w C. XI wydział Karny, skargę na postanowienie Prokuratury "...o odmowie wszczęcia postępowania ...". Sąd w odpowiedzi, powiadomił pismem, iż odsyła sprawę z powrotem do właściwej Prokuratury. Pełnomocnik podkreślił, że właściciel lokalu nie podjął nawet próby skontaktowania się z bratem skarżącego, którego adres i numer telefonu doskonale znał, by ten mógł ewentualnie zabezpieczyć dokumenty, bądź ważne rzeczy osobiste, znajdujące się w mieszkaniu. Również za "nagięcie faktów", uznać należy przyjęcie za prawidłowe i właściwe, oświadczenie T. B., że: "...przydział lokalu..., nie opiewał na S. R.". Fakty w tym zakresie są inne. Mieszkanie posiadało inny status, ponieważ jego przydział przyznany został pierwotnie tzw. "Decyzją administracyjną". Dodatkowo również takąż decyzją, została przyznana z uwagi na stan zdrowia syna S. dodatkowa powierzchnia mieszkalna. Jeśli natomiast chodzi o sprawę spłaty zadłużenia lokalu, to wydaje się być ona wygodnym wybiegiem użytym na tzw. potrzebę chwili. W swych kontaktach z urzędnikami prowadzącymi sprawę, S. R. wielokrotnie deklarował i potwierdzał swoją wolę zamieszkiwania pod swoim adresem stałego zameldowania, jak również potwierdzał, iż adres stałego zameldowania pozostaje jego ośrodkiem życiowym z którym nierozerwalnie wiąże swoją przyszłość. We [...] przebywa jedynie czasowo. Jego pobyt tam uzasadnia fakt pogorszenia zdrowia jego matki, której jest w tym okresie bardzo pomocny. Poza tym tamtejszy klimat korzystnie wpływa również i na jego nadwątlone zdrowie. W międzyczasie, by nie tracić czasu poznaje język i kulturę tamtego kraju oraz podnosi własne kwalifikacje zawodowe, kończąc kilka kursów specjalistycznych. Nieprawdą są również stwierdzenia, zamieszczone w decyzji Wojewody [...], iż syn S., nie wyraził zgody na spłatę zadłużenia lokalu i przyjęcia oferty zamiany lokalu na mniejszy, bo w rzeczywistości, zdaniem M. R., uzgodnił z właścicielem termin spłaty i po to właśnie przyjechał do kraju, a na ten cel M. R. zostawił dla niego pieniądze. Pełnomocnik skarżącego podkreślił nadto, że przywrócenie stanu poprzedniego, tj. adresu stałego zameldowania, warunkuje wystąpienie o przydział mieszkania komunalnego, ponieważ tak jak to już wskazano wcześniej, wydaje się niemożliwym dalsze tam zamieszkiwanie, przy takich stosunkach z właścicielem nieruchomości, po tym wszystkim, co się wydarzyło. Pełnomocnik podniósł też jego zdaniem zastanawiającą zbieżność nazwisk zajmujących się sprawą w obydwu organach urzędników, jak również faktu, iż to samo nazwisko, nosi też adwokat, który był przeciwnikiem procesowym M. R. w innej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:
1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;
2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;
3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka;
4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego;
5) zameldowaniu o zgonie osoby.
Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów - por. np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem NSA z 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrokiem NSA z 3 lipca 1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrokiem NSA z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86; wyrokiem NSA z 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87.
Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02.
Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący S. R. istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań skarżącego jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę należy w całej rozciągłości podzielić. Zarówno z wyjaśnień skarżącego, jak też całości materiału dowodowego wynika bowiem w sposób jednoznaczny, że w okresie prowadzenia przez orzekające w sprawie organy postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżący nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu albowiem w [...] r. lokal ten opuścił wyjeżdżając do matki do [...]. Fakt ten traktować należy jako bezsporny, także bowiem w kierowanej do tut. Sądu skardze pełnomocnik skarżącego potwierdził fakt niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu kwestionując jedynie nie uwzględnienie, jego zdaniem, przez organy, przyczyn, z powodu których opuszczenie to nastąpiło. Jak wynika nadto z oświadczeń zarówno właściciela mieszkania, jak i skarżącego i jego pełnomocnika, a także protokołu sporządzonego przez właściciela i świadków w dniu [...] r. nastąpiło komisyjne wejście do mieszkania i usunięcie pozostałości po skarżącym i jego rodzicach. Od [...] r. mieszkanie zostało wynajęte innej osobie, zaś skarżący, podczas odwiedzin w Polsce, zamieszkuje u brata.
W konsekwencji nie można w okolicznościach sprawy doszukać się argumentów przemawiających za uznaniem, iż pomimo opuszczenia w [...] r. przedmiotowego mieszkania i zamieszkiwania w nim obecnie innej osoby S. R. nadal koncentruje w nim swe życiowe interesy i z przyszłym pobytem w tym właśnie lokalu, wiąże swe plany. Jak wynika z akt sprawy w lokalu nie pozostały bowiem osobiste rzeczy S. R., skarżący w lokalu nie przebywa, nie prowadzi gospodarstwa domowego, nie nocuje. Nadto sam pełnomocnik skarżącego, M. R., przyznał, iż ewentualne zamieszkanie syna w przedmiotowym lokalu ze względu na trwający konflikt nie byłoby możliwe, celowym zatem byłoby przydzielenie mu innego lokalu.
W świetle wskazanych wyżej okoliczności nie zasługuje na uwzględnienie zawarty w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej i powtórzony w skardze zarzut pełnomocnika skarżącego, iż nie zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu jest wynikiem bezprawnych działań właściciela, a tym samym opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego i nie powinno przez organy być brane pod uwagę.
Niezależnie bowiem od rzeczywistego stanu faktycznego w dacie wyjazdu skarżącego za granicę w [...] r. a także okoliczności wejścia komisji do lokalu i wynajęcia lokalu innej osobie, w trakcie prowadzonego postępowania przed organem I i II instancji ewentualna wątpliwość w tej mierze nie miała już w sprawie znaczenia. Jak to bowiem powyżej wskazano za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu należy uznać także sytuację, w której osoba w nim zameldowana została z niego usunięta przez dysponenta lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie, w sposób skuteczny, z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Wskazać w tym miejscu należy, że S. R. nie podjął żadnych skutecznych działań umożliwiających mu przywrócenie naruszonego posiadania. Za działanie takie nie można uznać oskarżenia właściciela mieszkania o kradzież z włamaniem, oskarżenie to, notabene nieskuteczne, pozostaje bowiem bez związku z działaniami prawnymi, za pomocą których można domagać się przywrócenia naruszonego posiadania.
W konsekwencji, wobec faktu, iż skarżący po opuszczeniu mieszkania nie podjął skutecznych działań umożliwiających powrót do lokalu, pomimo że mógł był to uczynić będąc w lokalu zameldowanym, niewątpliwym jest, iż co do meritum zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu jest poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem albowiem spełnione były w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ewidencja ludności służy bowiem wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Rozstrzygnięcie sprawy meldunkowej nie przesądza bowiem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim.
W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło