II SA/Gl 806/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie WSA Iwona Bogucka, WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę Wójt Gminy G. decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), nakazał J. S. zlikwidowanie rury PCV odprowadzającej wody opadowe z rynny budynku mieszkalnego w G. przy ul. A oraz placu pod drogą gminną nr [...], skierowaną bezpośrednio na działkę nr A, stanowiącą własność J. i J. P., nakazując odprowadzenie wody na teren własny do dołów chłonnych. W uzasadnieniu organ I instancji powołując się na wynik oględzin, przeprowadzonych w dniu [...] 2004 r. ustalił, iż pomiędzy wymienionymi działkami przebiega droga, która nie jest utwardzona i nie posiada rowu przydrożnego, co potwierdza także fakt braku uwidocznienia rowu na mapach ewidencyjnych oraz oświadczenie poprzedniego właściciela działki nr A. Nadto, inwestor nie posiada zgody administratora drogi na wykonanie przekopu oraz założenie rur pod drogą. Biorąc pod uwagę taki stan rzeczy, jak również usytuowanie w terenie o dużym spadku, zdaniem organu wykonany odpływ winien być zlikwidowany, aby podczas opadów wody opadowe z rynny i terenu działki nie spływały na sąsiednią działkę J. i J. P.. Jednocześnie organ I instancji wskazał, iż §§ 28 i 29 rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dopuszczają odprowadzenie wód opadowych na własny teren nieutwardzony, do dołów chłonnych lub do zbiorników retencyjnych. W odwołaniu od decyzji J. S. zarzucił, że rura PCV, o której w niej mowa, nie służy do odprowadzenia wód opadowych z rynny budynku mieszkalnego bezpośrednio na działkę nr A, lecz do rowu wzdłuż drogi nr [...], którego istnienie jednoznacznie poświadczyli mieszkańcy G. w złożonych do akt oświadczeniach. Nadto, odwołujący się podniósł, iż taki stan rzeczy istniał już w [...]r., kiedy nabyli działkę z zabudowaniami, a jedynie dokonano wymiany rur kamionkowych na rury z tworzywa sztucznego. Jednakże Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. nie uwzględniło odwołania, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji. Po przeprowadzeniu dodatkowych oględzin w dniu [...] 2004 r. organ odwoławczy stwierdził bowiem, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 29 ust. 3 ustawy – prawo wodne. Posesje odwołującego się oraz sąsiednia posesja M. B. znajdują się na stoku północnym z nachyleniem do drogi i rowu o ok. 12 – 15 %, a wody z rynien i placów są odprowadzane rurami pod drogą, zamontowanymi pod koniec lat 70 – tych, których wyloty znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działce J. i J. P.. Taki system odprowadzania wód opadowych powoduje zaś zalewanie ich posesji, co oznacza zmianę stosunków wodnych i w konsekwencji skierowanie wód opadowych bezpośrednio na nieruchomość sąsiednią. Organ odwoławczy podkreślił nadto, iż prawo wodne chroni stosunki wodne prawnie zalegalizowane, podczas gdy przedmiotowy rów nie figuruje i nigdy nie figurował na mapach ewidencyjnych, a odwołujący się nie posiada zgody administratora drogi na wykonanie prac, polegających na zamontowaniu rur. Reasumując, skoro w ocenie organu nastąpiła niewątpliwie zmiana stosunków wodnych, wpływająca niekorzystnie na grunty sąsiednie, zasadne było wydanie decyzji w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. W skardze na powyższą decyzję J. S. wniósł o jej uchylenie jako wydanej niezgodnie ze stanem faktycznym i naruszeniem prawa wodnego. Zdaniem skarżącego, wody opadowe z jego działki zawsze spływały w kierunku działki położonej niżej, do rowu przydrożnego ( przyskokowego ), który od lat znajduje się przy posesji stanowiącej obecnie własność J. i J. P.. Jeżeli zaś nastąpiła zmiana stosunków wodnych, to tylko wskutek poczynań właściciela niżej położonej posesji, który rozkopał rów przydrożny, wskutek czego sam zakłócił stosunki wodne. W kolejnym piśmie skarżący dołączając kopię mapy zasadniczej sekcja km, nr [...], aktualizacja 2003 r. zarzucił, iż organ poświadczył nieprawdę stwierdzając, że przedmiotowy rów nie figuruje na żadnych mapach. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej. Uczestnicy postępowania J. i J. P. przychylili się do stanowiska organu odwoławczego, podkreślając fakt zalewania ich działki z powodu zamontowania rury odprowadzającej wody na ich teren. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem mimo częściowo wadliwego uzasadnienia, w ostatecznym wyniku zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Z mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne ( obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ), właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może : 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom ( art. 29 ust. 3 cyt. ustawy ). W niniejszej sprawie jest poza sporem, iż skarżący J. S. po nabyciu w [...] r. nieruchomości, dokonał wymiany istniejącej wówczas rury kamionkowej, odprowadzającej zarówno wody z rynien, jak i terenu działki, spływające do studzienki a następnie pod drogą nr [...] na rurę PCV Ø 100, której wylot znajduje się w rowie, położonym bezpośrednio przy drodze, która nie ma statusu drogi publicznej. Stąd też stwierdzić przyjdzie, iż prace te, związane z wymianą rury, wykonane zostały przed wejściem w życie powołanej ustawy, obowiązującej w dacie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jednakże Prawo wodne z 2001 r. nie zawiera w tym względzie, normy intertemporalnej ( art. 204 cyt. ustawy ). Stąd też rozpatrzenie sprawy musiało nastąpić na gruncie stanu prawnego, obowiązującego w dacie wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego. Zauważyć też przyjdzie, iż w niniejszej sprawie chodzi o wykonanie urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane ( tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.), którego realizacja w świetle art. 29 tej ustawy wymagała pozwolenia na budowę, zaś na wykonanie urządzenia po uzyskaniu takiego pozwolenia skarżący nie powołał się. Stąd też rozważenia wymagała dalsza kwestia, a mianowicie, czy sprawa podlegała rozpatrzeniu na gruncie Prawa budowlanego w aspekcie legalności wykonania robót i ich zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, czy też w trybie Prawa wodnego. Jest bowiem oczywiste, iż o naruszeniu wymogów prawa budowlanego, na co powołały się także organy obydwu instancji, rozstrzygają organy nadzoru budowlanego. Rozpatrując sprawę na gruncie Prawa wodnego, właściwy organ nie może zaś oceniać zgodności wykonanych robót budowlanych z przepisami rozp. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 sierpnia 2001 r. sygn. akt III RN 140/00/OSNP/2002/4/84), odprowadzanie rynnami wody opadowej z dachu wznoszonego budynku w kierunku nieruchomości sąsiedniej podlega ocenie na podstawie przepisów prawa budowlanego, a nie na podstawie art. 50 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), który to przepis dotyczył zwykłego korzystania z wody i nie miał zastosowania do wód opadowych. Jednakże zdaniem składu orzekającego, pogląd ten nie znajduje uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym. Przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego z 2001 r. dotyczy bowiem nie tylko zwykłego korzystania z wody, jednoznacznie zabraniając zmiany kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Nadto, w świetle art. 2 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego, przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów odrębnych, w tym ustawy – Prawo wodne. W konsekwencji, przyjąć należało, iż o ile sprawa legalności wykonanych robót budowlanych i ich zgodności z przepisami techniczno – budowlanymi, w tym §§ 28 i 29 cyt. rozp. MI, podlegała kompetencji organów nadzoru budowlanego, to spełnienie przesłanek z art. 29 ust. 1 Prawa wodnego, uprawniało właściwe organy do wydania nakazu przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w trybie art. 29 ust. 3 tej ustawy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie może przy tym budzić wątpliwości, iż wykonane odprowadzenie wód opadowych z rynien i terenu działki poprzez rury PCV podpada pod przesłankę zmiany stanu wody na gruncie z uwagi na fakt, iż w ten sposób zmieniono naturalny spływ wody opadowej. Rozważenia wymagała jednak dalsza kwestia, czy zmiana ta wpływa szkodliwie na grunty sąsiednie, bowiem jedynie stwierdzenie tego rodzaju przesłanki uprawnia do wydania nakazów w trybie art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zdaniem skarżącego, z uwagi na fakt, iż odpływ rury odprowadza wody opadowe do rowu przydrożnego, który został częściowo rozkopany przez właściciela niżej położonej działki nr A, przesłanka ta nie została spełniona. Jeżeli bowiem nastąpiła zmiana stosunków wodnych, to miało to miejsce właśnie wskutek działań innej osoby. Nadto, skarżący przedkładając kopię mapy zasadniczej ( aktualizacja 2003 r. ), zanegował ustalenia faktyczne organu odwoławczego, iż rów nie figuruje w dokumentacji geodezyjnej. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać przyjdzie, iż organ odwoławczy po powtórnych oględzinach nieruchomości odmiennie niż organ I instancji, ustalił, iż wyloty rury odprowadzające wody opadowe znajdują się w rowie położonym bezpośrednio przy działkach niżej położonych. Zdaniem organu II instancji, prawo wodne chroni jednak jedynie stosunki wodne prawnie zalegalizowane, co nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Aczkolwiek skarżący wykazał w postępowaniu sądowym, iż uskok terenu ( rów ) został naniesiony na mapę ewidencyjną ( sekcja km. nr [...]), podczas gdy organy administracji dysponowały nieaktualną mapą ewidencyjną opracowaną w 1964 r., przetworzoną w 1988 r. ( załącznik do protokołu oględzin k. [...] akt adm.), zdaniem sądu, przyjąć należy, iż kwestia ta nie miała istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie wiadomo bowiem, na czyim terenie znajduje się przedmiotowy rów, a przy założeniu, iż usytuowany jest poniżej drogi nr [...], oznacza to, iż stanowi część działki niżej położonej nr A, stanowiącej własność uczestników post. J. i J. P.. Taki stan rzeczy zdaje się potwierdzać treść skargi. Zatem nie powinno budzić wątpliwości, że skumulowane wody opadowe zostały w ten sposób skierowane na teren działki niżej położonej. Stąd też nadmiar wód przy takim usytuowaniu terenu powoduje zalewanie gruntów sąsiednich. Gdyby bowiem wody opadowe nie były odprowadzane rurami, część opadów zostałaby wchłonięta przez grunt skarżącego, położony wyżej. Istniejący w terenie rów nie może być wszak traktowany jako zbiornik retencyjny bądź system kanalizacji ogólnospławnej czy też kanalizacji deszczowej. Wreszcie, wskazać przyjdzie, iż dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, iż taki sposób odprowadzania wody z dachu i terenu działki skarżącego funkcjonował od wielu lat i został wprowadzony przez poprzedniego właściciela. Prawo wodne z 2001 r. nie przewiduje bowiem instytucji przedawnienia, gdy idzie o dopuszczalność wydania nakazu z art. 29 ust. 3 tej ustawy. Powtórnie podkreślić przyjdzie, iż skarżący sam przyznał, iż dokonał wymiany rur kamionkowych na rury PCV Ø 100 po nabyciu działki w [...]r., dokonując w ten sposób zmiany kierunku odpływu wody opadowej ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Skarżący jest też następcą prawnym poprzedniego właściciela. Odnosząc się zaś do faktu, iż prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r., sygn. akt [...], dołączonym do akt tut. Sądu II SA/Gl 802/04, skarżący został uniewinniony od zarzutu popełnienia wykroczenia z art. 194 ust. 1 Prawa wodnego, wskazać przyjdzie, iż z mocy art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), walor wiążący mają jedynie ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do faktu popełnienia przestępstwa. A contrario, nie wiążą sądu administracyjnego ustalenia wyroku uniewinniającego od zarzutu wykroczenia. Stąd też przywołany wyrok nie mógł stanowić podstawy prawnej podważania przesłanek z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, stanowiącego podstawę do wydania decyzji administracyjnej, poddanej kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź skutkującym wznowieniem postępowania. W tej sytuacji skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.