II SA/Gl 806/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. T. (T.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] r. do Prezydenta Miasta T. wpłynęła notatka sporządzona przez Zastępcę Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w G., informująca, iż w dniu [...] r. w miejscowości Przyszowice K. T. kierował pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] z prędkością [...] w obszarze zabudowanym, przekraczając dopuszczalną prędkość o [...] Poinformowano także, że pomiaru dokonano urządzeniem [...]. W uwagach zawarto informację, że nałożono grzywnę w formie mandatu karnego 400 zł i 10 punktów, przy czym zatrzymany odmówił ich przyjęcia i skierowano wniosek o ukaranie do sądu.. W związku z powyższym w dniu [...] r. zawiadomiono o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zatrzymania K. T. prawa jazdy kat. [...] Nr [...].seria [...] wydanego w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta T.. Pismem z dnia [...] r. K. T. złożył wniosek o umorzenie postępowania administracyjnego i zwrot prawa jazdy, podkreślając, że nie przyjął mandatu za rzekome przekroczenie dopuszczalnej prędkości, a zgodnie z zasadą domniemania niewinności dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu, w świetle prawa jest niewinny i jego uprawnienia nie mogą zostać zatrzymane przez Prezydenta. Jego zdaniem dopiero prawomocny wyrok sądu stwierdzający fakt popełnienia wykroczenia będzie podstawą do wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta T., działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 104 ust. 1 pkt 4, art. 102 ust. 1c oraz ust. 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn Dz.U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.) i art. 135 ust. 1 pkt 1a lit.a - ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) orzekł o zatrzymaniu K. T prawa jazdy kategorii [...] - dokumentu nr [...] druk nr [...] wydanego w dniu [...] r. przez Prezydenta Miasta T. na okres 3 miesięcy, liczony od dnia [...] r. do dnia [...] r. włącznie, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozwiązanie przyjęte w art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, polegające na tym, że zatrzymanie ma charakter sankcji administracyjnej, oznacza automatyzm w stosowaniu tego środka w przypadku stwierdzenia, że kierujący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50km/h w obszarze zabudowanym. Starosta zobowiązany jest wówczas wydać decyzję administracyjną. Niezadowolony z powyższego rozstrzygnięcia K. T. złożył odwołanie, domagając się uchylenia decyzji jako wydanej z naruszeniem obowiązujących przepisów: tj. m.in. - art. 135 ust. 1 pkt 1a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym ponieważ w sprawie nie została potwierdzona przesłanka przekroczenia dozwolonej prędkości o ponad 50km/h w terenie zabudowanym, - art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez pozbawienie prawa do sądu oraz zamknięcie drogi sądowej, - art. 7 Konstytucji, art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 9 § 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia oraz art. 137 w związku z art. 135 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym poprzez przyjęcie za podstawę wydania decyzji działań Policji, które nie zostały poddane kontroli sądowej, niedopuszczalne domniemanie kompetencji pojedynczych funkcjonariuszy Policji oraz wydanie rozstrzygnięcia bez kontroli sądowej w przedmiocie czynów stanowiących wykroczenia, - wynikającej z art. 2 Konstytucji oraz art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego zasady ne bis in idem poprzez przeprowadzenie w sprawie o ten sam czyn, w której nie zakończyło się jeszcze postępowanie sądowe w przedmiocie wykroczenia, postępowania administracyjnego (brak obligatoryjnego zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd). W obszernym uzasadnieniu podkreślił, że nie przyjął mandatu karnego za zarzucany mu czyn, a zatem nie zaszła przesłanka w postaci prawomocnego stwierdzenia przekroczenia prędkości o ponad 50km/h w terenie zabudowanym. Prezydent od samego początku dysponował wiedzą, że w sprawie będzie toczyło się postępowania o wykroczenie przed sądem powszechnym, a mimo to nie czekając na rozstrzygnięcie tegoż sądu, wydał decyzję administracyjną. Przywołał także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 października 2016 r. stwierdzający niezgodność z Konstytucją wymienianego powyżej art. 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, podkreślając, moc powszechnie obowiązującą i ostateczność takich rozstrzygnięć. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, uznając ją za zgodną z prawem i zasadną. Przytoczyło i omówiło przepisy art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 135 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazując następnie, iż podstawą zatrzymania prawa jazdy jest informacja o ujawnieniu popełnienia naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, czyli m.in. o kierowaniu pojazdem z prędkością przekraczającą o więcej niż 50km/h w obszarze zabudowanym. W omawianej sprawie wystąpiła przesłanka zatrzymania prawa jazdy. Pismem z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w G. poinformował Prezydenta Miasta T. o zatrzymaniu do kontroli drogowej w dniu [...] r. w Przyszowicach K. T., który kierując pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], przekroczył dopuszczalną prędkość na obszarze zabudowanym o 52 km/h. Organ wskazał, że wskazany wniosek jest dowodem urzędowym, a zatem w myśl art. 76 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Opisana sytuacja wypełnia przesłankę zatrzymania prawa jazdy, nakładając na organ obowiązek wydania decyzji tej treści. Ze względu na formułę treści przytaczanego przepisu "starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy", rozstrzygnięcie w tej sprawie ma charakter aktu związanego, tzn. w określonym stanie faktycznym musi wydać decyzję o określonej treści. W ocenie Kolegium organ pierwszej instancji prawidłowo określił datę początkową zatrzymania prawa jazdy- tj. dzień zatrzymania dokumentu prawa jazdy przez Policję w dniu [...] r. i datę końcową - na dzień [...] r.. W odpowiedzi na argumenty odwołania Kolegium wyjaśniło, że z uwagi na przesłankę zatrzymania, a jest nią wyłącznie przekroczenie dopuszczalnej prędkości, organy administracji publicznej nie są właściwe do oceny innych okoliczności związanych z zatrzymaniem dokumentu prawa jazdy, w szczególności dokonanego pomiaru, warunków technicznych drogi czy też wpływu zatrzymania prawa jazdy na status zawodowy i osobisty kierującego. Z uwagi na treść przesłanki zatrzymania dokumentu prawa jazdy wydanie decyzji tej treści- wbrew stanowisku strony - nie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy sądowej, gdyby nawet się toczyła. Postępowanie administracyjne w tym przedmiocie toczy się odrębnie od sprawy sądowej. Dotyczy bowiem konsekwencji administracyjnych przekroczenia prędkości, a nie konsekwencji wykroczeniowych. Pismem z dnia [...] r. K. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o jej uchylenie w całości i orzeczenie co do istotny sprawy, a z ostrożności procesowej o umorzenie postępowania, względnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił decyzji Kolegium naruszenie: - art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie, to jest brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i nieuwzględnienie zarzutu skarżącego, co do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności odnoszącego się do wniosku o umorzenie względnie o zawieszenie postępowania; - art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez całkowite pominięcie niniejszego przepisu, gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd, - art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tj. zasady domniemania niewinności, gdyż wina dotycząca przekroczenia prędkości nie została do tej pory stwierdzona prawomocnym wyrokiem niezawisłego sądu, - błąd w ustaleniach faktycznych mający fundamentalne znaczenie dla rozstrzygnięcia a polegający na przyjęciu przez organ, iż sprawa jest prawomocnie zakończona poprzez wydanie przez Komendanta Miejskiego Policji w G. informacji o przekroczeniu prędkości - art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego ponieważ organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, - art, 102 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 1c i ust. 1e ustawy o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt1a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez błędne jego zastosowanie wskutek błędnego przyjęcia, że skarżący przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50km/h na obszarze zabudowanym, - art. 81a Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z okolicznością faktyczną w postaci zaewidencjonowania rzekomego przekroczenia prędkości na 102km/h i tolerancją błędu urządzenia pomiarowego [...], który wynosi 2km/h, co oznacza iż możliwym jest, że nie skarżący nie przekroczył prędkości o więcej niż 50km/h- w związku z czym organ nie rozstrzygnął wszelkich wątpliwości na korzyść strony. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinął postawione na wstępie zarzuty. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że zatrzymanie prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 może mieć miejsce tylko w przypadku dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Regulacja Kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadza automatyczności i obligatoryjności zatrzymania prawa jazdy. Zdaniem skarżącego z orzecznictwa sądów wynika, że w przypadku wątpliwości postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy należało zawiesić do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powszechny. Według skarżącego zgormadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do wydania przedmiotowej decyzji, a organ winien skorzystać z przepisu art. 97 §1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu podniesione w skardze zarzuty nie wnoszą do sprawy nowy elementów. W sprawie wystąpiła przesłanka zatrzymania prawa jazdy z uwagi na ujawnione przekroczenie dopuszczalnej w obszarze zabudowanym prędkości o 52km/h. Rozstrzygnięcie sprawy nie zależy także od uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy sądowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, musiała zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności wskazać trzeba, iż niewątpliwym jest, że do Prezydenta Miasta T. wpłynęła informacja z Komendy Miejskiej Policji w G. z dnia [...] r. o popełnieniu przez K. T. czynu polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Jednocześnie jednak z tej notatki wynikało, że kontrolowany nie przyjął mandatu karnego i sporządzono wniosek o ukaranie do sądu. Okoliczność ta powinna zatem być znana orzekającym w sprawie organom. Powinna ona zobowiązać i zmobilizować organy do przeprowadzenia postępowania ze szczególną wnikliwością i dokładnością w stosunku do stawianego zarzutu przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o więcej niż 50km/h. W sytuacji bowiem gdy strona na etapie postępowania administracyjnego stawia zarzut nie przekroczenia dozwolonej prędkości, wskazując na odmowę przyjęcia mandatu i skierowanie w związku z tym przez Policję wniosku o ukaranie do sądu, to pozostaje kwestią najistotniejszą jednoznaczne ustalenia stanu faktycznego, tzn. potwierdzenie przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowany o ponad 50km/h. W takim bowiem przypadku, kiedy strona wyraźnie przeczy przekroczeniu dozwolonej prędkości i odmawia przyjęcia mandatu karnego, rozstrzygnięcie na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami nie może opierać się wyłącznie na przekazanej przez Policję notatce o przekroczeniu przez stronę prędkości o więcej niż 50km/h w obszarze zabudowanym. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą demokratycznego państwa prawa jest bezrefleksyjne i bezkrytyczne przyjęcie stanowiska jednej ze stron przyszłego postępowania sądowego, które wskutek odmowy przyjęcia mandatu przez skarżącego, wobec skierowania wniosku o ukaranie, winno toczyć się przed właściwym sądem. W myśl art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania administracyjnego organy administracji zobowiązane są przestrzegać zasady praworządności, prowadzić to postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8) podejmując z urzędu lub na wniosek strony wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względnie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeku), i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić czy dana okoliczność została w sprawie udowodniona. W ocenie Sądu skoro strona zaprzeczyła przekroczenia dopuszczalnej prędkości, czego dowodem była odmowa przyjęcia mandatu karnego, to niezbędne dla wydania decyzji do zatrzymaniu prawa jazdy było rozstrzygniecie zarzutu skarżącego dotyczącego prawidłowego ustalenia czy przekroczył on dopuszczalną prędkość o więcej niż 50km/h. Rozstrzygnięcie to może zaś nastąpić w postępowaniu karnym, tj. w postępowaniu w sprawach o wykroczenie, w związku z odmową przyjęcia mandatu. W konsekwencji uznać należy, że rozpatrzenie sprawy w takich okolicznościach i wydanie decyzji w tym przypadku zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, o jakim mowa w art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko Organu odwoławczego, stwierdzające, iż organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi własnych ustaleń dotyczących faktu rażącego przekroczenia prędkości, ale z mocy woli ustawodawcy opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit.a ustawy Prawo o ruchu drogowym i tym samym organ prowadzący postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, nie może ani powoływać z urzędu, ani na wniosek dowodów na okoliczność potwierdzenia, czy też weryfikacji treści zawartych w informacji, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 przywołanej powyżej ustawy, należy uznać za słuszne tylko w takim przypadku, gdy strona zatrzymana do kontroli mimo swoich wątpliwości przyjmuje mandat karny, potwierdzając tym samym ustalenia Policji. Skoro jednak strona od początku konsekwentnie zaprzecza przekroczenia dopuszczalnej prędkości, organ administracji nie prowadząc odrębnego postępowania dowodowego, winien zawiesić swoje postępowanie do czasu zakończenia postępowania karnego. Odnosząc się do zarzutu podwójnego ukarania należy przypomnieć, że w tym zakresie wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 11 października 2016 r. sygn. akt K 24/15 stwierdził, iż "art. 102 ust. 1 pkt 4 i ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w związku z art. 135 ust. 1 pkt 1a lit.a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w zakresie, w jakim przewiduje stosowanie wobec tej samej osoby, za ten sam czyn, sankcji administracyjnej w postaci zatrzymania prawa jazdy i odpowiedzialności prawnokarnej za wykroczenie, jest zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 4 ust. 1 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonego 22 listopada 1984 r. w Strasburgu i art. 14 ust. 7 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, otwartego do podpisania w Nowym Jorku 19 grudnia 1966 r.". W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił wydane w sprawie decyzje administracyjne. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 cytowanej ustawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ winien uwzględnić dokonaną powyżej wykładnię przepisów prawa.