II SA/Gl 808/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na ww. decyzję w kwocie 500 zł, skarżący reprezentowany w sprawie przez adwokata z wyboru, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, skarżący pominął jego uzasadnienie (rubryka nr 5 druku formularza PPF). Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoim bratem O.Z. ([...]lat), który jest uczniem [...] i nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący z kolei jest studentem [...] w K. w trybie stacjonarnym. Na dochód wspólnego gospodarstwa wnioskodawcy składa się kwota około 4.000 zł miesięcznie, uzyskiwana tytułem czynszu najmu. Wnioskodawca oświadczył, że jest użytkownikiem wieczystym domu o powierzchni 200 m2, oraz posiada udziały we współwłasności kilku niezabudowanych nieruchomości gruntowych, położonych w T.. Oświadczył jednocześnie, że jest współwłaścicielem o niewielkim udziale, w związku z czym nie jest uprawniony do dysponowania nimi (ich zbycia, ani obciążenia). Zaznaczył, że jedna z tych nieruchomości jest zabudowana wynajmowanymi pawilonami handlowymi, z których wynajmu się utrzymuje razem z bratem. Ponadto, wg jego oświadczenia, nie posiada on żadnego innego majątku, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. W rubryce nr 11 urzędowego formularza PPF wnioskodawca podał szacunkowe koszty miesięcznego utrzymania (swojego i brata), które w sumie wynoszą, wg jego oświadczenia 3.933 zł. Załącznikiem do wniosku były: zeznanie o wysokości uzyskanego przez wnioskodawcę przychodu za rok 2014 (PIT-28); zestawienie danych do rozliczenia przez wnioskodawcę ryczałtu za okres pierwszych sześciu miesięcy 2015 r.; dokumenty wskazujące na fakt, że wnioskodawca jest wspólnikiem jednoosobowej spółki "A" Sp. z o.o. w T. i prezesem jej jednoosobowego zarządu; zaświadczenie o zawieszeniu działalności gospodarczej podmiotu o nazwie "A" J. Z.; dokumenty wskazujące na egzekucje prowadzone przeciwko spółce "A" Sp. z o.o. w T. i przeciwko wnioskodawcy; polisę ubezpieczenia samochodu osobowego. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 18 grudnia 2015 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie wpłynęło do akt sprawy pismo przewodnie pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 7 stycznia 2016 r. W piśmie tym wyjaśniono, że skarżący nie posiada kopii umów najmu, ponieważ były one zawierane przez poprzedniego współwłaściciela nieruchomości – babkę skarżącego A.Z.. Wszelka dokumentacja znajdowała się w jej domu, jednak po jej śmierci nastąpiło włamanie do jej mieszkania w następstwie którego wszelka dokumentacja została utracona. W dalszej części pisma podano wielkość udziałów wnioskodawcy we współwłasności ośmiu nieruchomości. Jednocześnie w piśmie tym stwierdzono, że wnioskodawca nie posiada żadnych aktualnych rachunków potwierdzających wysokość opłat za media. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku B. Z., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, które skutkowałyby uwzględnieniem jego wniosku. Wnioskodawca oświadczył na druku urzędowego formularza PPF, że prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe razem ze swoim młodszym bratem, który nie osiąga żadnego dochodu. Jedynym dochodem ich wspólnego gospodarstwa domowego ma być kwota około 4.000 zł miesięcznie uzyskiwana tytułem czynszu najmu. Jednocześnie, z oświadczenia skarżącego wynika, że jego miesięczne wydatki wynoszą około 3.933 zł. Wydatki te zostały jedynie oszacowane w przybliżeniu. Tymczasem o zdolności podmiotu do uiszczenia kosztów sądowych decyduje porównanie dochodów tego podmiotu z jego wydatkami w tym samym okresie czasu (z reguły w okresie miesięcznym). Jednocześnie nie jest wystarczające jedynie samo oświadczenie wnioskodawcy w tej kwestii, ponieważ jego wydatki i dochody powinny być wykazane poprzez przedłożenie stosownych dokumentów i materiałów źródłowych. Uprawnienie do wezwania o te materiały wynika z art. 255 P.p.s.a. W przedmiotowej sprawie, referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę, za pośrednictwem jego pełnomocnika procesowego, do wykazania jego dochodu – poprzez przedłożenie kopii umowy (bądź też umów) najmu w oparciu, o które uzyskuje on dochód oraz do wykazania ponoszonych w gospodarstwie domowym wydatków – poprzez udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem, tj. opłat za wszelkie media i zakup lekarstw. Żadna z tych kwestii nie została jednak wyjaśniona. Brak bowiem w aktach stosownych kopii umów najmu, wskazujących na rzeczywistą wysokość czynszu najmu. Fakt kradzieży po śmierci babki wnioskodawcy dokumentacji związanej z wynajmem nieruchomości, wskazany w piśmie przewodnim pełnomocnika wnioskodawcy z dnia 7 stycznia 2015 r., jest prawdopodobny. Jednak trudno dać wiarę temu, aby wnioskodawca nie posiadał tekstu znowelizowanej umowy najmu (umów najmu), bądź też stosownych aneksów odnoszących się do kwoty czynszu. Intencją wzywającego było potwierdzenie aktualnej kwoty najmu, wystarczyło więc w ostateczności przedłożyć do akt sprawy stosowne pokwitowanie, bądź potwierdzenie przelewu kwoty stanowiącej czynsz najmu nieruchomości. Brak w aktach jednocześnie potwierdzenia wysokości poszczególnych wydatków wnioskodawcy. Rozpoznający wniosek może zgodzić się z tym, że wnioskodawca nie posiada rachunków obrazujących koszty zakupu żywności, odzieży, obuwia, czy paliwa samochodowego. Jednak mało wiarygodne jest, aby wnioskodawca nie posiadał żadnych rachunków opłat za media (formularzy druków, potwierdzeń przelewów). Ta sama uwaga odnosi się do podatku od nieruchomości. Jedynym udokumentowanym wydatkiem jest polisa OC, obrazująca wysokość miesięcznej składki na ubezpieczenie samochodu. W efekcie trudno jest dokonać analizy dochodów i wydatków we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawcy, a w efekcie brak danych do stwierdzenia, czy może on wygospodarować kwotę 500 zł i przeznaczyć ją na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w tej sprawie bez narażenia siebie i brata na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Faktem jest, że w aktach znajdują się zeznania podatkowe wnioskodawcy za 2014 r. (PIT-28) oraz zestawienie danych do rozliczenia przez wnioskodawcę ryczałtu za okres pierwszych sześciu miesięcy 2015 r. Z dokumentów tych można wywnioskować jaka jest rzeczywista kwota czynszu najmu, jednakże dokumentacja dostarczona do akt sprawy kończy się na czerwcu 2015 r. Brak jakichkolwiek dokumentów, które mogłyby chociażby pośrednio wskazać na aktualną wysokość czynszu. Wskazać należy również, że wnioskodawca pełni funkcję prezesa jednoosobowego zarządu spółki, której jest jedynym wspólnikiem. Z kolei zaświadczenie znajdujące się w aktach, wskazujące na zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej dotyczy zupełnie innego podmiotu gospodarczego, aniżeli ten podmiot, którego prezesem i jedynym wspólnikiem jest wnioskodawca. Status zawieszonej działalności gospodarczej dotyczy bowiem podmiotu "A" J. Z., podczas, kiedy wnioskodawca jest prezesem i wspólnikiem "A" Sp. z o.o. w T.. Brak danych wskazujących na to, czy wnioskodawca osiąga jakieś wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji prezesa ww. spółki. Fakt prowadzenia przeciwko spółce postępowania egzekucyjnego nie musi mieć bezpośredniego wpływu na odpłatność, bądź nieodpłatność pełnionej w spółce funkcji oraz prawa do dywidendy dla jedynego wspólnika tej spółki. Odnośnie kwestii udziału wnioskodawcy we współwłasności licznych nieruchomości, stwierdzić należy, że jego ogólna sytuacja majątkowa nie może być zła, jeżeli toleruje stan, w którym jest współwłaścicielem sześciu nieruchomości, a jego udział we wspólnej własności jest relatywnie niewielki. Brak danych, aby wnioskodawca czynił starania zmierzające do zniesienia tej współwłasności. Niezależnie bowiem od tego, czy partycypuje w pożytkach cywilnych osiąganych z tych nieruchomości, to są jednak podstawy do tego, aby przyjąć, że partycypuje w ponoszeniu ciężarów związanych z tymi nieruchomościami (przykładowo, nieruchomości te generują zobowiązania podatkowe, czy też stosunki ubezpieczeniowe). Tak więc jego sytuacja majątkowa jest na tyle dobra, że utrzymuje taki stan rzeczy. Ponadto, jest on jedynym właścicielem dwóch nieruchomości w T., odnośnie których aktualne są powyższe uwagi o potencjalnych pożytkach, które nieruchomości te przynoszą i realnych obciążeniach finansowych, które generują. W efekcie, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, wnioskodawca nie zdołał wykazać, aby znajdował się w sytuacji uniemożliwiającej mu wygenerowanie kwoty 500 zł i jej uiszczenie tytułem wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Z uwagi na szczupłość przedstawionego materiału źródłowego, brak jest również podstaw do stwierdzenia, że ponoszenie kosztów sądowych w tej sprawie narazi jego samego, bądź jego młodszego brata na uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Uwaga ta jest tym bardziej zasadna, że wnioskodawca korzystając z pomocy fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru, ponosi przecież fakultatywne koszty postępowania sądowego w sprawie. Jednocześnie, strona usiłuje uniknąć poniesienia obligatoryjnych kosztów postępowania, jakimi są koszty sądowe w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.