II SA/Gl 809/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r, Burmistrz S. odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. W uzasadnieniu wskazał, że odmowa nastąpiła w związku z niespełnieniem przesłanki warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w ocenie organu I instancji strona nie sprawuje stałej lub długotrwałej opieki nad matką, a zakres opieki sprawowanej przez nią nie wiąże się z koniecznością rezygnacji z pracy. Organ podniósł, że sprawy w banku, na poczcie, kontakt z lekarzem, zakupy i odwiedziny, kiedy nastąpi taka konieczność są to czynności, które można łączyć z pracą. Z tej przyczyny zdaniem organu I instancji w przedmiotowej sprawie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej, decyzją z dnia [...] r. w wyniku rozpoznania odwołania skarżącej - reprezentowanej przez pełnomocnika - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że podzielił stanowisko organu I instancji, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w przedmiotowej sprawie. Podniósł, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Oznacza to, że jedną z podstawowych przesłanek uprawniających do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest stała i osobista opieka ubiegającego się o przyznanie świadczenia nad osobą niepełnosprawną. Opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Wobec tego związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Organ podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie została spełniona podstawowa przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki sprawowanej przez stronę obejmuje czynności, które nie mają charakteru stałej, długotrwałej opieki, gdyż przykładowo załatwianie spraw na poczcie, banku, czy innych spraw urzędowych w imieniu osoby niepełnosprawnej, nie stanowią czynności codziennych, długotrwałych. Z kolei następne wymienione czynności nie dotyczą bezpośrednio samej wymagającej opieki matki, a można je zaliczyć do zwyczajowych czynności związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego jak np. sprzątanie, robienie zakupów, zmiana pościeli, płacenie rachunków, wyrzucanie śmieci. Również pozostałe czynności, w tym pomoc przy kąpieli, (choć matka skarżącej w swym oświadczeniu podaje, że dba o higienę osobistą samodzielnie) czy kontakt z lekarzami, nie mają takiego charakteru. Organ podkreślił, że nie kwestionuje zaangażowania w pomoc osobie niepełnosprawnej, a jedynie stwierdza, że stan faktyczny wynikający z materiału dowodowego (w tym z wywiadu środowiskowego) nie wskazuje, by w przedmiotowej sprawie występowało takie sprawowanie opieki, które można zakwalifikować do opieki bezspornie stałej, ciągłej, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tylko w takim przypadku spełniony zostaje warunek ustawowy dotyczący opiekuna ubiegającego się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Z tej przyczyny, w ocenie organu odwoławczego, odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest zasadna. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca – reprezentowana przez pełnomocnika – podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że zakres opieki świadczony przez skarżącą nie wypełnia ww. dyspozycji, podczas gdy w rozumieniu ww. przepisu osoba niepełnosprawna w stopniu znacznym wymaga - w zależności od rodzaju schorzenia oraz aktualnego stanu zdrowia opieki stałej lub długotrwałej, lecz niekoniecznie całodobowej - zaniechanie wykładni systemowej i celowościowej i w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie przez organ, że brak jest związku pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą (rezygnacją z pracy) a sprawowaniem przez nią opieki nad matką, podczas gdy w przedmiotowej sprawie taki związek przyczynowo - skutkowy istnieje. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. faktycznego zakresu opieki skarżącej nad matką, co skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad jej niepełnosprawną matką. Wśród podstaw prawnych rozstrzygnięcia został wymieniony art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020r. poz.111 ze zm.), według którego, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Powodem wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez organ, że zakres opieki skarżącej nad matką, a w szczególności czynności podejmowane przez stronę, nie uniemożliwiają jej podjęcia zatrudnienia, a rezygnacja przez nią z aktywności zawodowej nie wynika z konieczności sprawowania tej opieki. Organ podkreślił, że nie została spełniona podstawowa przesłanka niezbędna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż dokonywane przez stronę czynności, nie mają charakteru stałej, długotrwałej opieki, przykładowo; załatwianie spraw na poczcie, w banku, czy innych spraw urzędowych w imieniu osoby niepełnosprawnej, nie stanowią czynności codziennych, długotrwałych. Podobnie - sprzątanie, robienie zakupów, zmiana pościeli, płacenie rachunków, wyrzucanie śmieci, czy kontakt z lekarzami, nie mają takiego charakteru. Powyższe okoliczności sprawy zostały ustalone przez organ odwoławczy na podstawie prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim oświadczeń – matki strony skarżącej z dnia 9 lutego 2021 r. oraz strony skarżącej z dnia 17 lutego 2021 r. W oparciu o przedstawioną wyżej - prawidłowo przeprowadzoną ocenę zebranych w sprawie dowodów - organ przyjął ustalenia, które zostały przytoczone wyżej i na ich podstawie zasadnie stwierdził, że stan faktyczny nie wskazuje, by w przedmiotowej sprawie występowało sprawowanie opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a tylko w takim przypadku spełniony jest warunek ustawowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. Bezzasadne były zarzuty w niej zawarte – zarówno dotyczące naruszenia przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji według kryterium zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga jest bezzasadna, gdyż decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego. Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.