II SA/Gl 819/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Włodzimierz Kubik (spr.), WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sądowy Elwira Massel, po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy K. zawiesił do dnia [...] r. postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego oraz zbiornika na nieczystości na nieruchomości położonej w K. i oznaczonej jako działka nr [...]. Postanowienie to zostało oparte na przepisie art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. nr 15, poz. 139 ze zm. Po rozpatrzeniu zażalenia J. G., orzeczenie to utrzymało w mocy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO ) postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że postanowienie Wójta nie narusza prawa, albowiem Rada Gminy K. podjęła w dniu [...] r. uchwałę Nr [...] w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w miejscowości K. w gminie K.. Skarga J. G. na to postanowienie SKO została następnie odrzucona postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 29 września 2003 r. sygn. akt II SA/Ka 1518-1519/03. Pismem z dnia [...] r. J. G. wystąpił do SKO w C. o stwierdzenie nieważności szeregu orzeczeń ( decyzji i postanowień ) Wójta Gminy K. jak i SKO w C., w tym opisanego wyżej postanowienia Wójta Gminy K. oraz utrzymującego go w mocy postanowienia SKO w C.. W uzasadnieniu pisma wnoszący je powołał się na przepis art. 85 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ( Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.) wskazując, że dalsze prowadzenie sprawy ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla opisanej na wstępie inwestycji po dniu 11 lipca 2003 r. było bezprawne skoro sprawa ta została zakończona decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. Nr [...], co potwierdza także postanowienie tego organu z dnia [...] r. Nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym w wyniku rozpatrzenia wniosku skarżącego SKO w C. w oparciu o art. 158 § 1 w związku z art. 126 i art. 156 § 1 pkt 2 odmówiło stwierdzenia nieważności postanowienia Wójta Gminy K. z dnia [...] r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że kontrolowane postanowienie nie zawiera wady prawnej uzasadniającej stwierdzenie jego nieważności w oparciu o przepisy art. 156 § 1 w związku z art. 126 k.p.a. Zostało ono wydane w oparciu o przepis art. 45 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym, a zatem brak jest podstaw do twierdzenia, iż wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa czy też bez podstawy prawnej. Postanowienie to zostało także wydane przez właściwy organ, sprawa została rozstrzygnięta po raz pierwszy, zostało ono skierowane do osób będących stronami w sprawie, było ono wykonalne w dniu jego wydania i jego wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą. Pismem opatrzonym datą [...] r., które wpłynęło do SKO w C. w dniu [...] r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, podtrzymując wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia Wójta Gminy K. z dnia [...] r. oraz domagając się rozpatrzenia spraw z jego udziałem. SKO w C. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...], utrzymało w całości zaskarżone postanowienie w mocy. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., a w jego uzasadnieniu podtrzymało stanowisko zajęte w swoim poprzednim postanowieniu wskazując, że wnioskodawca nie wskazał żadnej nowej okoliczności, która miałaby wpływ na podjęcie innego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. G. podważył zasadność opisanego postanowienia wskazując, że SKO w C. prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. ustaliło termin zakończenia sprawy w [...] r., a zatem wszelkie rozstrzygnięcia zapadłe w sprawie po tej dacie są sprzeczne z tym postanowieniem i przepisami k.p.a. W odpowiedzi na skargę SKO w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sporządzonym na wezwanie Sądu pismem z dnia [...] r. SKO w C. wskazało, że wniosek J. G. o ponowne rozpatrzenie sprawy wpłynął do tego organu w dniu [...] r., a informacja o tym czy wniosek ten został osobiście złożony przez stronę, czy też za pośrednictwem poczty jest umieszczona na pieczątce potwierdzającej jego wpływ. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazał skarżący, Sąd rozstrzygnął jednak sprawę w jej granicach nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co wynika z dyspozycji zawartej w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej zwanej P.p.s.a. Poddane kontroli Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. w ocenie składu orzekającego nie mogło się ostać, gdyż zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, ze instytucja stwierdzenia nieważności znajduje zastosowanie tylko do tych postanowień, co do których przepisy przewidują prawo wniesienia zażalenia ( jako środka prawnego konkretnego ). Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień od których przysługuje zażalenie stosuje się odpowiednio art. 145 – 152 oraz art. 156 – 159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skoro stosownie do art. 101 § 3 k.p.a. na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania przysługuje zażalenie, to istniały podstawy prawne do wszczęcia przez SKO na wniosek skarżącego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia tego organu wydanego w trybie art. 45 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym. Odrębną sprawą wymagającą zajęcia stanowiska przez skład orzekający jest kwestia czy stronie niezadowolonej z postanowienia samorządowego kolegium odwoławczego wydanego w trybie art. 158 § 1 k.p.a. przysługuje prawo zwrócenia się do tego organu w oparciu o art. 127 § 3 w związku z art. 144 k.p.a. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosownie do przepisu art. 144 k.p.a. do postanowień mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań, o ile nie zostały uregulowane w rozdziale 11 tej ustawy, zatem skoro w rozdziale tym ustawodawca nie uregulował kwestii środków odwoławczych przysługujących od postanowień wydawanych w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, odpowiednie zastosowanie – zdaniem Sądu – winny w tym przypadku znaleźć przepis art. 127 § 3 k.p.a. Wykładnia taka wynika wprost z wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania. Brak jest też podstaw do przyjęcia stanowiska, że przepis ten nie może zostać zastosowany do postanowień na które przysługuje zażalenie, wydawanych w trybach nadzwyczajnych. Warunkiem skuteczności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w formie postanowienia przez organy wymienione w art. 127 § 3 k.p.a. jest jednak zachowanie ustawowego siedmiodniowego terminu do jej wniesienia określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Organ wymieniony w art. 127 § 3 k.p.a. jest zaś obowiązany w toku postępowania wstępnego zbadać, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony w przewidzianym przepisami terminie. Z akt sprawy tymczasem wynika, że postanowienie SKO z dnia [...] r. Nr [...] doręczono J. G. w dniu [...] r. Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upływał więc w dniu [...] r. Tymczasem skarżący wniosek o ponowne rozpatrzenie przez Kolegium sprawy zakończonej przywołanym postanowieniem złożył bezpośrednio w organie w dniu [...] r., a zatem z uchybieniem terminu przewidzianego w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 września 2001r. ( sygn. akt II SA 1866/00 – LEX 55303 ) rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa ( por. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. ) bowiem narusza zasadę wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. Powyższe stanowisko NSA odnoszące się do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej decyzją administracyjną zachowuje także swoją aktualność w odniesieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej postanowieniem w oparciu o wniosek strony wniesiony z uchybieniem terminu określonego w art. 141 § 2 k.p.a. Wobec powyższego przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że z uwagi na złożenie przez stronę po terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz braku wniosku o przywrócenie tego terminu, SKO miało obowiązek w oparciu o przepis art. 134 w związku z art. 144 k.p.a. wydać postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do zwrócenia się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę Kolegium zastosuje się do powyższego wskazania. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a. ) orzekł jak w sentencji. W kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł po myśli art. 152 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, gdyż skarżącemu udzielono prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi.