II SA/Gl 819/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. C. (C.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia prawa jazdy w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 sierpnia 2008 r. K.C. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – zgodnie z § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W myśl art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) wniosek taki winien być złożony na urzędowym formularzu. Z treści § 2 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245) wynika natomiast, że w sytuacji, w której osoba fizyczna nie złoży wspomnianego formularza, jest on jej przesyłany celem wypełniania. Wykonując dyspozycję wskazanego wyżej przepisu skarżącemu został przesłany druk formularza PPF z informacją o konieczności jego wypełnienia i przesłania do Sądu w siedmiodniowym terminie, z pouczeniem, iż jego uchybienie będzie skutkowało pozostawieniem złożonego wniosku bez rozpoznania. Skarżący zadośćuczynił temu wezwaniu i nadesłał wymagany formularz. Z formularza tego wynika, że K.C. jest osobą przewlekle chora, prowadzącą gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Rodzina wnioskodawcy jest właścicielem budynku mieszkalnego o pow. [...] m2 oraz działki rekreacyjnej określonej w formularzu jako "nieużytki". Ponadto dysponuje środkami pieniężnymi w wysokości [...] euro. Małżonka skarżącego – E.C. posiada ponadto tytuł prawny do lokalu użytkowego niezbędnego jej na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący stara się o uzyskanie świadczenia rentowego, zaś jego małżonka uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jednakże w druku urzędowego formularza nie zaznaczono jego wysokości. K.C. wskazał również, że jego rodzina posiada zadłużenie w wysokości. [...] zł, a uzyskiwane dochody przeznaczane są na wykup lekarstw, edukację córki oraz spłatę zadłużenia. Ponieważ wskazane wyżej informacje wykluczały możliwość wszechstronnego i obiektywnego zbadania sytuacji materialnej skarżącego, referendarz sądowy, kierując się dyspozycją art. 255 P.p.s.a., w dniu 8 grudnia 2008 r. wezwał skarżącego do przedłożenia dowodów potwierdzających fakt istnienia zadłużenia w bankach, tj: - udokumentowania miesięcznych dochodów osiąganych przez E. C. (małżonka skarżącego), poprzez nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane na nim w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumenty, w oparciu o które małżonka skarżącego dokonuje rozliczeń z urzędem skarbowym, - nadesłania kserokopii ewidencji środków trwałych związanych z prowadzoną przez E. C. działalnością gospodarczą, - wskazania wielkości (w m2) oraz położenia działki rekreacyjnej wchodzącej w skład majątku wnioskodawcy, - wskazania wielkości i położenia lokalu użytkowego, w którym E. C. prowadzi działalność gospodarczą, - nadesłania dokumentów obrazujących wysokość przeciętnych, miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się. W odpowiedzi na powyższe, K.C.w piśmie procesowym z dnia [...] r. oświadczył, iż ze względu na okres zamknięcia roku podatkowego nie dysponuje szczegółowymi informacjami o które wystąpił referendarz sądowy. Wnioskodawca wskazał przy tym, że jego sytuacja materialna została opisana w druku formularza z dnia [...] r. i od tego momentu nie uległa zmianie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Trzeba zarazem stanowczo podkreślić, że treść przepisu art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy, który w druku wniosku o przyznanie prawa pomocy w sposób nie budzący zastrzeżeń winien udzielić wyczerpujących wyjaśnień co do stanu rodzinnego i majątkowego. Ustawodawca formułując cytowany wyżej przepis użył terminu "wykazać" w znaczeniu udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r., s.805). Ewentualne niejasności w opisanym wyżej zakresie mogą być wyjaśnione za pomocą dodatkowych dokumentów (art. 255 P.p.s.a.), o nadesłanie których Skarżący został wezwany w piśmie z dnia 8 grudnia 2008 r. Konsekwencją uchylenia się od wykonania tego obowiązku może być odmowa uwzględnienia złożonego wniosku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, że K. C. nie wykazał, aby jego sytuacja materialna uzasadniała zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Przede wszystkim brak jest dostatecznych informacji na temat rzeczywistych dochodów osiąganych przez członków rodziny skarżącego. W piśmie procesowym z dnia [...] r. wnioskodawca wskazał, iż uzyskuje świadczenie rentowe w wysokości [...] zł. W druku formularza PPF, w rubryce nr 10 zaznaczył z kolei, iż jego wniosek o przyznanie świadczenia rentowego dopiero oczekuje na rozpatrzenie. Z tego też względu nie można ustalić, czy skarżący uzyskuje dochód, czy też nie. Dalej wskazać przyjdzie, że brak jest jakichkolwiek danych na temat wysokości dochodów uzyskiwanych przez E.C. Wiadomo jedynie, że małżonka skarżącego prowadzi działalność gospodarczą. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca uchylił się od przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość przychodu z tego tytułu jak również wartość i rodzaj środków trwałych służących do prowadzenia tej działalności. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że wbrew temu co twierdzi skarżący skompletowanie przynajmniej części dokumentów, o które został wezwany nie powinno nastręczać większych trudności. W szczególności możliwe jest szybkie uzyskanie informacji na temat operacji dokonywanych na rachunku bankowym należącym do jego małżonki, jak również nadesłanie kserokopii ewidencji środków trwałych, którą osoba prowadząca działalność gospodarczą powinna prowadzić. Dalej wskazać przyjdzie, że brak jest jakichkolwiek informacji na temat wysokości comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem się. Skarżący wskazał jedynie, że ponosi wydatki na wykup lekarstw, spłatę zadłużenia w banku oraz "wysokie koszty związane z edukacją córki". Wskazany wyżej stan rzeczy wyklucza porównanie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków i w konsekwencji ustalenie, czy poniesienie kosztów sądowych i opłacenie usług fachowego pełnomocnika wykracza poza możliwości finansowe rodziny K. C.. W tym kontekście trzeba zauważyć, że skarżący dysponuje kwotą [...] euro, która pozwala na poniesienie w/w wydatków. W skład jego majątku wchodzi również nieruchomość o bliżej niesprecyzowanej wielkości, mająca charakter rekreacyjny. Taki stan rzeczy wyklucza stwierdzenie, że skarżący nie posiada jakichkolwiek możliwości zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że K. C. jest osobą, dla której poniesienie kosztów sadowych i wydatków związanych ze skorzystaniem z usług adwokata jest obiektywnie niemożliwe. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.