II SA/Gl 819/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. G., P. G. i J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia dokumentacji budowlanej powykonawczej w kwestii wniosku skarżącej – M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 13 sierpnia 2012 r. do tutejszego Sądu wpłynął urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym M. G. zażądała zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu powołała się na trudną sytuację materialną wywodząc, iż jedynym źródłem utrzymania dla niej oraz pozostających na jej utrzymaniu dwojga dzieci (odpowiednio w wieku 18 i 13 lat) jest pobierane przez nią wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.000 zł miesięcznie. Nadto skarżąca oświadczyła, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Jest natomiast właścicielką domu o powierzchni 120 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 15 ha. Następnie, to jest pismem z dnia 16 sierpnia 2012 r., referendarz sądowy wezwał skarżącą o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku. W tym zakresie zwrócono się do strony o: - udokumentowanie dochodu uzyskiwanego ze stosunku pracy. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia lub stosowny wydruk z listy płac; - sprecyzowanie sposobu zagospodarowania posiadanej nieruchomości rolnej oraz przedłożenie zaświadczenia właściwego organu gminy o dochodowości tego gospodarstwa; - nadesłanie zaświadczenia właściwego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wskazującego, czy skarżąca w ostatnim roku korzystała z dofinansowania ze środków wspólnotowych, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz lub podatek od nieruchomości, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wskazano przy tym, że wydatki ponoszone z tytułu czynszu lub podatku od nieruchomości, opłat za tzw. media oraz na zakup leków powinny zostać nadto udokumentowane stosownymi dowodami wpłaty, fakturami VAT, paragonami itp. Dodano, że należy nadto sprecyzować, czy skarżąca jest obciążona zaległościami płatniczymi, a jeżeli tak - przedłożyć stosowne zaświadczenia bądź inne dokumenty potwierdzające wysokość tych zaległości; - nadesłanie wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych obrazujących operacje dokonane na tych rachunkach w okresie ostatnich dwóch miesięcy. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął w dniu 30 sierpnia 2012 r. skarżąca nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku M. G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że M. G. została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2012 r., które zostało jej doręczone 23 sierpnia 2012 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru - karta nr 30 akt sprawy). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 30 sierpnia 2012 r. wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do powyższego wezwania w żaden sposób. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na przedłożeniu dokumentów potwierdzających okoliczności związane z jej aktualną sytuacją materialną oraz złożeniu uzupełniających wyjaśnień odnośnie tej sytuacji uniemożliwia uznanie złożonych przez nią oświadczeń za w pełni przekonujące i dlatego wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że strona nie wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, aby nie była w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu a tym bardziej, aby nie była w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów postępowania. Nie budzi więc wątpliwości, że wymogi, o których mowa w art. 246 §1 p.p.s.a. nie zostały w sprawie zachowane. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 1 tej ustawy.