II SA/Gl 822/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. działający z upoważnienia Wójta Gminy P. Zastępca Wójta ustalił dla M. W. jednorazową opłatę planistyczną z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i zbycia tej nieruchomości poprzez wniesienie aportu do spółki osobowej. Odwołanie od ww. decyzji złożyła wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia M. W. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania M. W. poinformowała, że pod adresem ul. [...], [...] C., na który została wysłana decyzja, nie mieszkała i nie mieszka. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej SKO) postanowieniem z dnia [...] r., znak [...], wydanym na podstawie art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.) orzekło o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu podano m. in., że brak jest podstawy do uznania, iż strona bez własnej winy nie dochowała terminu do wniesienia odwołania. Obowiązkiem wnoszącego prośbę o przywrócenie terminu jest uprawdopodobnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie. W ocenie Kolegium wybiórcze odbieranie korespondencji pod danym adresem nie może tłumaczyć niemożności dochowania terminu do wniesienia odwołania. Organ I instancji pouczył odwołującą się o obowiązku wynikającym a z art. 41 § 1 k.p.a. Skargę na powyższe postanowienie złożyła M. W., zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie art. 10 §1 k.p.a., poprzez brak zapewnienia udziału strony w postępowaniu, wskutek czego Stronie uniemożliwiono dokonanie konkretnych czynności procesowych oraz naruszenie art. 77 §1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a w konsekwencji wyciągnięcie nieprawidłowych wniosków w przedmiotowej sprawie. Mając na uwadze powyższe uchybienia ww. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od rozstrzygnięcia Wójta Gminy P. nr [...] z dnia [...] r., o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia SKO i zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu podała m. in., że w dniu [...] r. wysłano do strony zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jednak na adres [...] C., ul. [...]. Skarżąca pod tym adresem jednak nie zamieszkiwała. Wójt Gminy P. wydał decyzję nr [...]. Po raz kolejny korespondencja została błędnie zaadresowana na adres [...] C., ul. [...]. W momencie, gdy dowiedziała się o wydanej decyzji, tj. [...] r., niezwłocznie udała się do Urzędu Gminy, gdzie otrzymała kserokopię tejże decyzji. W dniu [...] r., czyli w terminie do 7 dni, wysłany został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wraz odwołaniem. Pomimo tego dnia [...] r. SKO wydało postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Zaświadczenie o zameldowaniu, które przedstawiła w załączeniu dowodzi, że nigdy nie mieszkała pod adresem [...] C., ul. [...]. Aktualnie zamieszkuje tam rodzina męża, z którą nie ma kontaktu. Kwestia, kto podpisał odbiór pisma do dnia dzisiejszego nie została ustalona, a jest to kluczowe dla prawidłowego rozstrzygnięcia. Skarżąca przytacza treść art. 42 k.p.a., argumentując, że pisma doręcza się osobom w miejscu ich zamieszkania. Organ błędnie ustalił adres, co zdecydowanie naruszyło jej rzeczywisty interes. Nawiązała również do naruszenia prawa materialnego przy wydaniu decyzji przez Wójta Gminy z zakresu planowania i zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 k.p.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wg § 2 prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ I instancji w toku postępowania dokonywał doręczeń w sposób wadliwy. Z aktu notarialnego z [...] r., który był podstawą wszczęcia postępowania wynikało, że M. W. zamieszkiwała w C., ul. [...]. Potwierdza to także dokumentacja z Urzędu Miejskiego z [...] r. z Wydziału Spraw Obywatelskich i Ewidencji Ludności. Od [...] r. skarżąca zameldowana jest w B. przy ul. [...]. Z ww. dokumentacji nie wynika natomiast, by była ona kiedykolwiek zameldowana pod adresem w C., ul. [...]. Co więcej, decyzja organu I instancji została wysłana faktycznie pod adres ul. [...], co czyni doręczenie zastępcze wadliwym. Przedstawione fakty świadczą o całkowitym braku rozeznania organu I instancji o miejscu zamieszkania stron i dowolnym dokonywaniu doręczeń. Z kolei SKO nie rozpoznało dokładnie, jaki wpływ na wynik sprawy miały te uchybienia. Organ winien ustalić, jaki jest adres do doręczeń strony, a nie decydować arbitralnie, który z adresów jest takim adresem. Skoro decyzja była doręczona wadliwie, stąd należało przeanalizować, czy strona mogła w pełni rozeznać się w biegu terminów do złożenia środka odwoławczego. Jednocześnie Sąd Najwyższy w wyroku z 18 marca 2015 r., sygn. I UK 271/14, LEX nr 1682200, stwierdził, że fakt doręczenia pisma określonej osobie w oznaczonym czasie i miejscu może być stwierdzony wtedy, kiedy jest pewne, iż otrzymała je właściwa osoba (art. 42 § 1 i art. 43 k.p.a.) lub że spełnione zostały warunki określone w art. 44 k.p.a. (tzw. doręczenie zastępcze). Nieskuteczne doręczenie w ogóle zatem nie powoduje rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. W takiej sytuacji za datę doręczenia uznać należy dzień, w którym adresat faktycznie otrzymał decyzję lub się z nią zapoznał (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 9 listopada 2016 r., sygn. II SA/Gl 793/16). Wszystkie te uchybienia przepisom postępowania, w szczególności art. 7, 42 §1, 44 §4, 58 §1 k.p.a. oraz art. 59 k.p.a., stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien mieć na uwadze powyższe ustalenia, badając dokładnie okoliczności wysłania przesyłki oraz skutków prawnych stwierdzonych wad. W niniejszej sprawie Sąd nie może dokonywać merytorycznej kontroli decyzji Wójta z [...] r., gdyż nie taki jest przedmiot obecnego postępowania. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (100 zł) Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.