II SA/Gl 83/18

WyrokWSA w Gliwicach2018-03-28

Skład orzekający: Elżbieta Kaznowska, Grzegorz Dobrowolski, Artur Żurawik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę szkoły, na której zrealizowano boisko sportowe i zieleń izolacyjną, może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia, jeśli nie istnieją dokumenty budowlane potwierdzające realizację boiska?
Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona pod budowę szkoły, na której zrealizowano boisko sportowe i zieleń izolacyjną, nie może zostać uznana za zbędną na cel wywłaszczenia. Pojęcie "budowa szkoły" obejmuje całą infrastrukturę towarzyszącą, w tym obiekty sportowe i tereny zielone. Brak formalnych pozwoleń na budowę boiska nie podważa faktu realizacji celu wywłaszczenia, jeśli cel ten został faktycznie zrealizowany w sposób kompleksowy.
Stan faktyczny
Wnioskodawczynie złożyły wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę szkoły. Po wieloletnim postępowaniu organy administracji orzekły o zwrocie części nieruchomości, a następnie o odmowie zwrotu pozostałej części, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany poprzez budowę szkoły, boiska i zieleni. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując realizację celu wywłaszczenia z uwagi na brak dokumentów budowlanych i sprzeczność ustaleń organów z dowodami. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi C. K., D. S. i J. D. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Na wniosek D. S., J. D. i C. K. z 27 października 2005r., spadkobierczyń - zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydziału I Cywilnego w P. z [...] r. Sygn. akt [...] byłego właściciela, E. R. - wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie zwrotu nieruchomości położonych w C., przejętych przez Skarb Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. z [...] r. nr [...]. Wojewoda Śląski postanowieniem z [...] r. nr [...] wyznaczył Prezydenta Miasta B. wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy zwrotu nieruchomości położonej w B., obr. [...], oznaczonej jako pgr 1 o pow. 0,0517 ha. Na przełomie kilkunastu lat od złożenia wniosku zapadło wiele rozstrzygnięć zarówno organu I instancji, jak i organu odwoławczego (decyzje Wojewody: z [...] r. nr [...] , z [...]r. nr [...], a także Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrok z 14 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Gl 719/12). Decyzją z [...]r. nr [...]uzupełnioną, postanowieniem z [...]r., Prezydent Miasta B., wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej orzekł o zwrocie na rzecz wnioskodawczyń nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działki: nr 2 o pow. 0,0033 ha, nr 3 o pow. 0,0083 ha, o odmowie zwrotu działki nr 4 o pow. 0,0002 ha, części działki nr 5 o pow. 0,1841 ha, o zatwierdzeniu podziału działki nr 6 o pow. 0,0118 ha na działki nr 2 o pow. 0,0033 ha, nr 4 o pow. 0,0002 ha, nr 3 o pow. 0,0083 ha a także o obowiązku zwrotu przez ww. osoby na rzecz Powiatu [...] zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 529,59 zł (słownie: pięćset dwadzieścia dziewięć złotych 59/100). Od ww. decyzji odwołanie złożyły D. S., J. D. i C. K., wnosząc o uchylenie pkt 6 zaskarżonej decyzji. Strony zarzuciły, że decyzja oparta została na błędnie ustalonym stanie faktycznym. W odwołaniu podniesiono również, iż brak jest jakichkolwiek dokumentów, które obrazowałyby fakt, że na wywłaszczonej działce zaprojektowano i wykonano boisko szkolne, a także że przywołane przez organ orzekający zdjęcia z albumu szkolnego nie wykazują, iż na terenie wywłaszczonej działki budowane było boisko. Oświadczenia przywołane w zaskarżonej decyzji złożyli były dyrektor szkoły i aktualny dzierżawca placu obejmującego część terenu wywłaszczonej działki, który na tym terenie prowadzi naukę jazdy. W ocenie odwołujących organ orzekający nie ustosunkował się do wiarygodności przywołanych w decyzji oświadczeń, które złożyły osoby istotnie zainteresowane utrzymaniem stanu istniejącego. Wraz z odwołaniem przedłożono oświadczenia: jednej ze stron postępowania - J. D., mężów dwóch pozostałych stron postępowania - J. K. oraz P. S., a także oświadczenia 3 innych osób (w tym 2 byłych uczniów szkoły) dotyczące kwestii realizacji celu wywłaszczenia na ww. nieruchomości. Rozpatrując ww. odwołanie od decyzji z [...] r., Wojewoda Śląski decyzją z [...] r. utrzymał decyzję organu I instancji, podzielając w pełni jego stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględniając skargę D. S., J. D. i C. K. wyrokiem z 14 listopada 2012r. sygn. akt II SAIGI 719/12, uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Śląskiego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji w częściach odmawiających zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Sąd w uzasadnieniu wyroku wskazał, iż Prezydent zobowiązany jest do uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie w ramach postępowania uzupełniającego. Zasadnicze jest tu ustalenie zakresu planowanej inwestycji jako "budowa szkoły". Sąd stwierdził, że w sprawie brak jakichkolwiek dokumentów budowlanych obrazujących realizację boiska i oddanie go do użytkowania, uniemożliwia dokonanie jednoznacznych ustaleń zwłaszcza, że oświadczenia złożone przez strony oraz występujących w sprawie świadków pozostają ze sobą w ewidentnej sprzeczności. Decyzją z [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej uchylił ostateczną decyzję z [...] r. w części dotyczącej orzeczenia zawartego w pkt. 1, 2, 3, 4, 5 i 7, tj. zwrocie działek nr 2 i nr 3, zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania, pobrania odsetek w przypadku zwłoki w uiszczeniu należności, zobowiązaniu Powiatu [...] do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 492,00 zł tytułem kosztów postępowania oraz zatwierdzeniu projektu podziału działki nr 6. W uzasadnieniu wskazano, iż wyrok WSA w Gliwicach, na mocy którego rozpatrzenie sprawy w zakresie odmowy zwrotu części działek nr 6 i nr 5 przekazano organowi I instancji, zobligował Prezydenta do wydania ponownego orzeczenia w tym zakresie. Anulowanie ostatecznego orzeczenia o zwrocie pozostałej części działki 6 wywoła ten skutek, że przedmiotem sprawy ma być zwrot całej działki nr 1. Otrzymując zalecenia Sądu w ww. wyroku dotyczące uzupełnienia akt sprawy materiałem dowodowym Prezydent Miasta B. w ponownie prowadzonym postępowaniu zwrócił się do Dyrektora Zespołu Szkół [...] w C. oraz Starosty [...] o dodatkowe informacje i dokumenty związane z budową boiska, jego rozpoczęciem i zakończeniem (projekt budowlany bądź szczegółowy projekt zagospodarowania terenu). Ponadto Prezydent Miasta B. postanowił przesłuchać świadków, których w piśmie z 8 listopada 2013r., wskazał Dyrektor Zespołu Szkól [...] w C.. W oparciu o powyższe, Prezydent Miasta B. decyzją z [...] r. nr [...] orzekł o zatwierdzeniu podziału nieruchomości położonej w C., oznaczonej geodezyjnie jako działka nr 6 na działki nr 7 i nr 8, jako działka nr 5 na działki nr 9 i nr 10, o zwrocie na rzecz J. D., D. S. i C. K. nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działki nr 8 o pow. 88 m2 i nr 9 o pow. 429 m2 oraz o zobowiązaniu ww. osób do zwrotu odszkodowania rzecz Powiatu [...] w wysokości 2 518,37 zł. Na skutek odwołania Zarządu Powiatu [...] sprawę rozpatrywał Wojewoda Śląski, który zaskarżoną decyzją uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i orzekł o odmowie zwrotu na rzecz: J. D., D. S. i C. K. nieruchomości położonej w C., stanowiącej obecnie część działek nr 6 i nr 5. Wojewoda Śląski wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanki pozwalające na dokonanie oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości zostały zawarte w art. 137 powołanej wyżej ustawy stanowiącym, iż nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli mimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym ta decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją wskazanego w niej celu albo gdy pomimo upływu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Tu organ odwołał się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014r. sygn. P 38/11, zgodnie z którym art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, "w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r. (tj. datą wejścia w życie wspomnianej nowelizacji), zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." Za bezsporne organ II instancji uznał, że Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich w B. jako wnioskodawca wywłaszczenia występując do PWRN w K. (pismo z [...] 1968r.), o wywłaszczenie nieruchomości położonej w C. składającej się z parcel nr 11 i nr 12 wskazało, że teren objęty wnioskiem przeznaczony jest pod budowę szkoły zawodowej międzyzakładowej. Ustalił ponadto, iż budowa szkoły została rozpoczęta w 1969r. i jej część dydaktyczna została oddana do użytku [...] 1973r. W tym też terminie zostały wykonane i oddane do użytku boiska asfaltowe zlokalizowane od strony ul. [...] oraz od strony skrzyżowania ul. [...] z ul. [...]. Boisko od strony skrzyżowania ul. [...] z ul. [...] zostało ogrodzone, a od strony ul. [...] ogrodzenie miało podwójną wysokość. Na płycie asfaltowej boiska zamontowane były konstrukcje z tablicami do gry w koszykówkę. Z uwagi na częstą dewastację konstrukcje te zostały zdemontowane z początkiem lat 90-tych. Na terenach przyszkolnych w latach 1976 - 1977 dokonano nasadzeń drzew m. in wzdłuż ogrodzenia boiska zlokalizowanego od ul. [...] i ul. [...], przez Zieleń Miejską w C. Dyrektor szkoły przedłożył poświadczoną kopię fragmentu księgi pamiątkowej szkoły prowadzonej w latach 70-tych, w której widnieje odręczny zapis charakterystyki obiektów, w tym dwóch boisk bez określenia ich lokalizacji. Następnie Wojewoda wskazał, że powszechnie również przyjmuje się w orzecznictwie, iż w sytuacji, gdy celem wywłaszczenia była budowa szkoły, przedszkoli to pod pojęciem tym nie kryje się tylko budynek, w którym odbywają się zajęcia, ale także cała towarzysząca mu infrastruktura mająca zapewnić należyty dojazd do nich oraz tereny zapewniające miejsce na ćwiczenia, gry, zabawy i odpoczynek. W rozpatrywanej sprawie bezspornym jest, że nieruchomość od momentu wywłaszczenia stanowiła integralną część terenu zielonego wokół boiska na którym rosną (rosły) drzewa. W ocenie organu odwoławczego, istnienie na terenie stanowiącym przedmiot niniejszego postępowania zieleni w postaci drzew i trawy - mieści się w celu wywłaszczenia tj. budowy szkoły. W ocenie Wojewody Śląskiego, zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy, że cel ten, zrealizowany został zarówno przed dniem złożenia wniosku o zwrot (27 października 2005r.), jak i przed wskazaną w wyroku Trybunału Konstytucyjnego datą 22 września 2004r. Tym samym zaś nieruchomość w tej części nie stała się zbędna w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami i jako taka nie może podlegać zwrotowi. Skargę na tę decyzję do tutejszego złożyły C. K., D. S. i J. D. reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzuciły Wojewodzie Śląskiemu rażące naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wydaną decyzję, a to art. 77 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., polegające na zaniechaniu zebrania, a następnie rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób wnikliwy polegające na: - braku zastosowania się do wytycznych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 719/12 uchylającym poprzednią decyzję Wojewody Śląskiego nr [...] z dnia [...] r. wskazał, aby w ponownym postępowaniu organy administracyjne wyjaśniły jednoznacznie kwestię czy zakres inwestycji byt planowany i realizowany jako "budowa szkoły" poprzez uzupełnienie materiału dowodowego w postaci wniosku o wydanie decyzji lokalizacyjnej, a następnie wywłaszczeniowej, projektu budowlanego i udzielonych pozwoleń na realizację inwestycji, wraz z ewentualnie załączonymi do nich dokumentami, - wydaniu decyzji zmieniającej decyzję Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] r., w rzeczy same, jedynie na podstawie dwóch zdjęć lotniczych, które rzekomo mają przedstawiać wybudowanie boiska sportowego, podczas gdy analiza tych zdjęć przeprowadzona podczas przeglądania akt w siedzibie organu administracyjnego, nie wskazuje na tego rodzaju okoliczności, a dodatkowo brak jest jakichkolwiek wskazań co do nasadzeń drzew w tym miejscu, ogrodzenia terenu, pomimo, że rzekome boisko sportowe jest położone przy zbiegu ulicy, braku dojścia do rzekomego boiska z terenu szkoły, - nie wzięcia pod uwagę przy wydawaniu decyzji, że obiekty sportowe zgodnie z obowiązującymi w dacie ich rzekomego wybudowania przepisami prawnymi powinny zostać wybudowane zgodnie z wymaganiami przepisów prawa budowalnego, w tym aktów wykonawczych, a mianowicie art. 36 ust. 1, art. 29, art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. 1961.7.46) w związku z § 14 i 17 Rozporządzenia Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 27 lipca 1966 r. w sprawie państwowego nadzoru budowlanego nad budową, rozbiórką i utrzymaniem obiektów budowlanych budownictwa powszechnego (Dz.U.1961.38.197), oraz spełniać wymagania przepisów wydanych na podstawie: art. 5 ust. 1 i art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. nr 7, poz. 46 i z 1965 r. nr 13, poz. 91) oraz w wykonaniu § 1 rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 11 czerwca 1966 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. U. nr 26, poz. 157) tj. Zarządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego, podczas gdy materiał dowodowy nie zawiera żadnych tego rodzaju dokumentów, w tym dokumentów pozwoleń na budowę, opracowań projektowych, jak również dokumentów realizacyjnych (Dziennika Budowy), dokumentów odbiorowych, na co wskazał między innymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyżej wymienionym wyroku z dnia 14 listopada 2012 r., - braku dokonania jakichkolwiek ustaleń w oparciu o materiał dowodowy zebrany w sprawie, czy rzekomo istniejący obiekt budowlany w postaci boiska był wykorzystywany w tym celu przez uczniów szkoły, tym samym naruszenie zasady obiektywizmu, poprzez błędne przyjęcie, że cel wywłaszczenia na przedmiotowych nieruchomościach został zrealizowany w terminie do dnia wejścia w życie art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. do dnia 22 września 2004 r., poprzez wybudowanie boiska szkolnego i obsadzenie terenu drzewami, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że na terenie wywłaszczonej działki nr 5 nigdy nie było urządzone boisko do koszykówki i nie odbywały się tam lekcje wychowania fizycznego dla uczniów szkoły zawodowej w C., a więc cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a co za tym idzie przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu [...] 1969 r. (decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Urzędu Spraw Wewnętrznych w K. nr [...]); A z ostrożności procesowej na wypadek przyjęcia, że stan faktyczny i postępowanie dowodowe zostało prawidłowo przeprowadzone: - naruszenie przepisów prawa materialnego mających wpływ na wydaną decyzję, a to art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1982 r. Nr 11, poz. 79), poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia określony jako: budowa szkoły zawodowej w C. został zrealizowany poprzez wybudowanie boiska szkolnego pokrytego asfaltem, niepołączonego przejściem ze szkołą, oraz obsadzenie tego terenu drzewami (topolami). Jednocześnie skarżące wniosły o - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uwierzytelnionej kserokopii decyzji Burmistrza Miasta C. nr [...] z marca 1991 r. na okoliczność wskazania, iż orzeczono za zbędną część nieruchomości obejmującej działki 11 i 12, wywłaszczonej decyzją z dnia [...]1969 r. nr [...] pod budowę międzyzakładowej szkoły zawodowej na rzecz Skarbu Państwa, - dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uwierzytelnionej kserokopii decyzji nr [...] z dnia [...] r. na okoliczność zwrotu na rzecz E. R. (poprzedniego właściciela) nieruchomości oznaczonej działka nr 13 o pow. 0,1682 ha, - zweryfikowanie materiału dowodowego w postaci zdjęć lotniczych z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej z roku 1971 i 1973 r., z uwagi na pozyskanie telefonicznej informacji z archiwum Wydziału Zdjęć Lotniczych, iż dokonano zdjęć lotniczych terenu miejscowości C. w latach 1971, 1976, 1977 i 1983 r., na wypadek gdyby skarżące nie uzyskały takiej weryfikacji do dnia rozprawy. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 121) "nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości". Jednocześnie w świetle art. 137 ust. 1 tego aktu "nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie Wojewoda Śląski, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014r. sygn. P 38/11 trafnie przyjął, iż przepisy powyższe znajdą zastosowanie w kontrolowanym postępowaniu. Przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest okoliczność, iż nie została ona wykorzystana na cel wywłaszczenia. Organy administracji trafnie ustaliły w sprawie, iż celem wywłaszczenia nieruchomości składającej się z parcel nr 11 i nr 12 była budowa szkoły zawodowej międzyzakładowej. Ustaliły ponadto, iż budowa szkoły została rozpoczęta w 1969r. i jej część dydaktyczna została oddana do użytku [...] 1973r. Powyższe okoliczności zostały udowodnione na podstawie akt administracyjnych oraz zeznań świadków. W ramach powyższej inwestycji wybudowano również dwa boiska sportowe. Teren został ogrodzony. Nasadzono również drzewa mające odgrywać rolę nie tylko estetyczną, ale również izolacyjną. Skarżące domagają się aktualnie zwrotu części nieruchomości zajętej przez szkołę wraz z jej infrastrukturą. Dotyczy to części boiska oraz zieleni izolacyjnej. W ocenie składu orzekającego trafnie Wojewoda Śląski uznał, iż takie elementy wchodzą w skład zamierzenia określonego jako "budowa szkoły". Nie można bowiem przyjmować, iż szkoła to sam budynek. Jest to cały kompleksowo zagospodarowany teren obejmujący nie tylko budynki, ale również infrastrukturę sportową, techniczną, tereny zieleni a nawet wypoczynku uczniów. Odnośnie takiego typu kompleksowej inwestycji (w przypadku osiedla mieszkaniowego) wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 lipca 2016 r. (sygn. I OSK 2600/16 – za www.orzeczenia .nsa.gov.pl) stwierdzając, iż "w przypadku realizacji takiej inwestycji jak osiedle mieszkaniowe, o wykorzystaniu na cel wywłaszczenia świadczy nie tylko zabudowanie budynkami mieszkaniowymi, ale także wszelkimi innymi obiektami, które są potrzebne dla osiedla. O wykorzystaniu na cel wywłaszczenia może także świadczyć inne niż zabudowa zagospodarowanie, w tym pozostawienie terenów zielonych. W przypadku realizacji dużej inwestycji na poszczególnych etapach może dochodzić do zmian w projektach zagospodarowania poszczególnych części terenu, stanowiących o realizacji osiedla. Zasadniczo punktem wyjścia dla oceny realizacji celu wywłaszczenia winno być ustalenie, jakie konkretne zagospodarowanie na określonym terenie było przewidziane w projektach inwestycji". W tym zakresie warto jeszcze wspomnieć wyrok WSA w Kielcach z dnia 20 grudnia 2017 r. (sygn. II SA/Ke 428/17), gdzie skład orzekający stwierdził, że "celu wywłaszczenia nieruchomości na budowę osiedla mieszkaniowego w żaden sposób nie niweczy realizacja infrastruktury tego osiedla w postaci budynków handlowych, usługowych oraz urządzeń towarzyszących takich jak ciągi komunikacyjne, parkingi, boiska i inne urządzenia. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne, lecz również jego infrastrukturę i urządzenia służące jego mieszkańcom". Reasumując tę część rozważań skład orzekający uznaje, iż w skład pojęcia celu wywłaszczenia "budowa szkoły" wchodzi infrastruktura sportowa szkoły oraz zieleń izolacyjna mająca chronić taki obiekt przed wpływem niekorzystnych czynników pochodzących choćby z przebiegającej obok drogi. Realizacja tak rozumianego celu wywłaszczenia została przez Wojewodę Śląskiego wykazana w wystarczający sposób. Wynika on z wyraźnie określonego celu wywłaszczenia, zeznań świadków oraz dokumentacji fotograficznej. Odnośnie tego ostatniego dowodu Sąd zwraca uwagę na tezę wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 czerwca 2015 r, (sygn. II SA/Kr 390/15), gdzie skład orzekający uznał, ze "zdjęcia lotnicze, o ile są dobrze opisane (obrazują nie tylko szerszą perspektywę krajobrazową, ale także wyraźnie opisują umiejscowienie nieruchomości będącej przedmiotem postępowania) mogą stanowić pomocniczy materiał dowodowy w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Nie może być to jednak materiał jedyny". Niezasadny jest zarzut skargi dotyczący braku pozwolenia na budowę przedmiotowego boiska sportowego (i urządzenia terenu zieleni izolacyjnej). Przepis art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie łączy z faktem niewydania pozwolenia na budowę dla zrealizowanego celu wywłaszczenia możliwości podważania zrealizowania tego celu, jako przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia (por wyrok WSA w Łodzi z dnia 27 września 2017 r. sygn. II SA/Łd 101/17). Za niezasadny wreszcie Sąd uznaje zarzut braku zastosowania się do wytycznych tutejszego Sądu z dnia 14 listopada 2012 r. (sygn. II SA/Gl 719/12). Wojewoda Śląski jednoznacznie określił bowiem czy zakres inwestycji był planowany i realizowany jako "budowa szkoły". Spór co najwyżej dotyczył co najwyżej zakresu pojęcia celu wywłaszczenia, a ten został w przekonujący sposób wyjaśniony. Sąd oddalił wnioski dowodowe skarżących uznając, iż okoliczność, że zwrócono spadkodawcy skarżących inne nieruchomości nie ma dla sprawy znaczenia. Brak również podstaw do weryfikacji zdjęć lotniczych. Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę, iż są one wiarygodne i zostały prawidłowo opisane. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło