II SA/Gl 830/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W rozpoznawanej sprawie wpis od skargi został ustalony na kwotę 500 zł – zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie do jego uiszczenia, E.S. w piśmie procesowym z dnia [...] zwróciła się o zwolnienie z kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną. Do wspomnianego pisma skarżąca dołączyła zaświadczenie wystawione przez pracodawcę jej małżonka, z którego wynika, że M.S. aktualnie przebywa na urlopie bezpłatnym ze względu na brak zleceń pozwalających na zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku. Na wezwanie Sądu strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w przewidzianej przepisami formie, tj. na druku urzędowego formularza. W oparciu o informacje w nim zawarte ustalono, że w skład majątku E.S. wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość o pow. [...] m2. Skarżąca zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych, środków pieniężnych ani przedmiotów o wartości 3.000 euro. Na skutek dodatkowego wezwania referendarza sądowego wnioskodawczyni wyjaśniła, że budynek mieszkalny jest przeznaczony dla jej syna, który obecnie wyjechał do pracy za granicę. Skarżąca i jej małżonek utrzymują się ze świadczenia rentowego matki wnioskodawczyni (S.P.) w kwocie [...] zł. Po opłaceniu wszystkich wydatków do ich dyspozycji pozostaje kwota około [...] zł na trzy osoby. Do wspomnianego pisma dołączono kserokopie rachunków i faktur. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Możliwość przyznania stronie postępowania sądowoadministracyjnego prawa pomocy jest uzależniona od tego, czy wykaże ona w przekonujący sposób, iż jej sytuacja materialna jest rzeczywiście na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od przyjętej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) zasady odpłatności postępowania. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych (co ma miejsce w niniejszej sprawie) prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Okoliczności powołane przez skarżącą pozwoliły stwierdzić, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie w częsci. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu oraz możliwości obrony swoich racji tym podmiotom, których sytuacja materialna uniemożliwia lub znacząco utrudnia poniesienie kosztów z tym związanych. Co do zasady chodzi więc o te przypadki, w których strona wykaże, że przy najdalszych wysiłkach nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na wskazany wyżej cel. W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że zasadniczym wydatkiem, do poniesienia którego strona jest zobligowana na obecnym etapie postępowania sądowego jest wpis od skargi. Uwzględniając jej przedmiot stwierdzić wypada, że w rozpoznawanej sprawie byłaby to kwota 500 zł. Dochód w rodzinie skarżącej, po odliczeniu wskazanych przez nią niezbędnych wydatków związanych z utrzymaniem się wynosi około [...] zł. Zaznaczyć przy tym trzeba, że źródłem utrzymania się wnioskodawczyni i jej małżonka jest dochód matki skarżącej W takiej sytuacji oczekiwanie, że będzie ona w stanie uiścić wspomniany wpis i nie wpłynie to negatywnie na jej sytuację materialną jest nieuzasadnione. W związku z tym uznano, że sytuacja materialna E.S. uzasadnia zwolnienie jej z wpisu od skargi. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie pod uwagę wzięto, że małżonek skarżącej nadal jest zatrudniony, zaś obecny brak dochodów spowodowany jest dekoniunkturą na rynku usług świadczonych przez jego pracodawcę. Nie da się jednak wykluczyć zmiany tej sytuacji w przyszłości i uzyskania dochodów ze stosunku pracy, co wydatnie polepszy sytuację materialną wnioskodawczyni. Wobec tego trudno zwolnić ją od kosztów sądowych w całości. Gdyby jednakże obecny stan rzeczy nie uległ poprawie, zaś strona była zobowiązana do poniesienia dalszych, ewentualnych kosztów postępowania (np. wpisu od skargi kasacyjnej, opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem) pozostaje otwartą droga do ponowienia wniosku o przyznanie prawa pomocy z powołaniem się na tę okoliczność. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.