II SA/Gl 831/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia wykazu osób uprawnionych do udziału we wspólnocie leśnej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 8 listopada 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wniósł na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tego formularza oświadczył, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, utrzymując się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1740 zł netto miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem budynku mieszkalnego o nieustalonej wartości oraz kilku nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni 2 ha. Wnioskodawca podał, że jego miesięczne wydatki obejmują spłatę rat na zakup lodówki i pralki (nie podał jednakże nawet orientacyjnej wysokości tego zobowiązania); uiszczenie opłat za ścieki; koszty zakupu żywności, odzieży oraz biletu miesięcznego. Do druku formularza dołączono dokument wypłaty za rachunku bankowego kwoty 1377,74 zł, co skarżący określił jako kwotę pozostającą do jego dyspozycji oraz kopie druków wpłat kwoty 82,88 z tytułu umowy kredytowej, co określono jako dowód uiszczania wpłat za wskazane w druku PPF sprzęty AGD. Ponadto skarżący wyjaśnił, że w chwili obecnej nie zamieszkuje w budynku w U., lecz w K., w lokalu mieszkalnym należącym do jego konkubiny. Do wspomnianego pisma skarżący dołączył kopię umowy o pracę, kopię faktury za dostawy wody do nieruchomości w U.; kopię rachunków za energię elektryczną za nieruchomość w U.; kopię paragonu za sprzedaż kodu aktywującego usługi telekomunikacyjne. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazano, że informacje dotyczące sytuacji majątkowej skarżącego są nie pełne. Brakuje bowiem informacji dotyczących sytuacji majątkowej kobiety z którą zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powyższe postanowienie skarżący zaskarżył sprzeciwem. Do sprzeciwu dołączył kopię umowy kredytu na sprzęt AGD Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył , co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej w skrócie P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych czyli o prawo pomocy w zakresie częściowym, zatem do przyznania prawa pomocy konieczne jest uznanie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, skarżący nie wykazał bowiem w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wskazanym zakresie. Referendarz sądowy, słusznie przyjął, że do oceny sytuacji majątkowej skarżącego konieczne są informacje dotyczące dochodów i majątku osoby z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Trzeba podkreślić, iż z brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że ocena możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinna nastąpić w kontekście sytuacji materialnej jego rodziny (gospodarstwa domowego), tak aby ustalić, czy ewentualne uiszczenie kosztów sądowych lub opłacenie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru odbiłoby się negatywnymi konsekwencjami w jej koniecznym utrzymaniu. Ocena sytuacji majątkowej gospodarstwa domowego wnioskodawcy obejmująca badanie stopnia przyczynienia się do ponoszenia wydatków przez osoby, które partycypują w kosztach utrzymania tego gospodarstwa, uzasadniona jest potrzebą ustalenia całokształtu okoliczności mających wpływ na możliwości płatnicze skarżącego W orzecznictwie podkreśla się, że w zakresie, w jakim dochody i obciążenia finansowe osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym współkształtują sytuację finansową wnioskodawcy ubiegającego się o prawo pomocy, sądy administracyjne są uprawnione na podstawie art. 255 p.p.s.a. do wzywania o dokumenty źródłowe obrazujące sytuację majątkową domowników wnioskodawcy (postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r., I FZ 270/14, LEX nr 1503373). Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.