II SA/Gl 832/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Pismem wniesionym w dniu [...] r. J. Z. zwrócił się do Wójta Gminy W. o wymeldowanie byłej żony H. Z. wraz z dziećmi D. Z. i A. Z. z budynku mieszkalnego przy ul. A w P.. W uzasadnieniu J. Z. podał, iż była żona od dnia [...] r. nie zamieszkuje w przedmiotowym budynku, nie ponosi nakładów związanych z jego utrzymaniem oraz zabrała wszystkie rzeczy osobiste swoje i dzieci. Dodatkowo wnioskodawca wskazał, iż związek małżeński został rozwiązany [...] r. W trakcie przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego przesłuchano H. Z. , która stwierdziła, iż nie zgadza się na wymeldowanie jej i dzieci z domu przy ul. A w P.. Podniosła, że J. Z. niejednokrotnie pod wpływem alkoholu używał wobec niej przemocy. Pobił ją dotkliwie także w dniu [...] r. na skutek czego wyprowadziła się wraz z dziećmi do swych rodziców. W domu została odzież strony i dzieci, obuwie, zabawki, książki i meble. Po wyprowadzeniu się była w tym domu ok. 3 razy jednak mimo posiadania kluczy nie odważa się przyjeżdżać pod nieobecność męża albowiem powiedział on, że oskarży ją wówczas o kradzież a nadto H. Z. boi się o swoje życie i zdrowie. Chciałaby wraz z dziećmi móc wrócić do domu albowiem nie opuściła go dobrowolnie lecz pod wpływem agresji ze strony byłego męża. Na dowód swych słów przedłożyła wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] skazujący J. Z. na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu za znęcanie się psychicznie i fizycznie nad żoną w latach [...]–[...], a w szczególności za pobicie H. Z. w dniu [...]r. Przesłuchany przez organ I instancji J. Z. zaprzeczył by kiedykolwiek zmącał się nad żoną, a przedłożony wyrok Sądu uznał za niesłuszny. Jego zdaniem żona wyprowadziła się z domu dobrowolnie i winna zostać wymeldowana. Słowa J. Z. potwierdziła jego siostra, która stwierdziła, iż widziała, że bratowa wyprowadzając się zabrała wszystkie rzeczy swoje, i dzieci, a także sprzęt AGD, telewizor, pościel, kołdry i ręczniki. Podała też, iż bratowa nigdy nie skarżyła się na złe zachowanie męża. Także brat J. Z. oświadczył, iż nic nie wie na temat nagannego zachowania brata wobec żony. W trakcie przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin przedmiotowego lokalu stwierdzono, iż w kuchni znajduje się pełne wyposażenie w sprzęt AGD, w pokoju dziecinnym - zabawki dziecięce i książki, natomiast w pokoju gościnnym znajduje się część ubrań byłej żony. Cześć odzieży H. Z. znajduje się też w szafie w sypialni. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy W. odmówił wymeldowania H. Z. wraz z małoletnimi dziećmi z lokalu nr [...] przy ul. A w P.. W uzasadnieniu organ I instancji powołał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. : Dz. U. 2006, Nr 139 poz.993 z późn. zm.) wskazując, iż nie została spełniona zawarta w przepisie tym przesłanka wymeldowania albowiem opuszczenie spornego lokalu nie było ani trwałe, ani dobrowolne. Odwołanie od decyzji organu I instancji złożył J. Z. wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podnosząc, iż obecnie zameldowanie byłej żony ma charakter jedynie fikcyjny. Nie przebywa ona bowiem w przedmiotowym budynku, a nadto od momentu opuszczenia lokalu nie interesowała się kosztami jego utrzymania. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, akcentując w uzasadnieniu, iż skoro H. Z. deklaruje chęć powrotu do spornego lokalu oraz przedstawia prawomocny wyrok w sprawie karnej, a także potwierdzenie jedynie czasowego zameldowania w innej miejscowości, to zdaniem organu odwoławczego opuszczenie lokalu w dniu [...] r. nie miało charakteru dobrowolnego i trwałego. Organ II instancji wskazał też, że ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, nie rozstrzyga natomiast o statusie prawnym lokali mieszkalnych ani o roszczeniach cywilno-prawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia lokalu. Pismem z dnia [...] r. J. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji. W skardze podniósł, iż jego zdaniem decyzja Wojewody [...] jest absurdalna, ujmuje powadze urzędu, narusza prawo, zasady konstytucyjne oraz zasady współżycia społecznego. Nakazuje mu ona bowiem przyjąć pod swój dach cyt. "obcą i wrogą osobę", która doprowadziła go do cyt. "zatrważającego stanu ekonomicznego i emocjonalnego" i budzi w nim cyt. "wstręt". Do skargi J. Z. dołączył sporządzone przez siebie adresowane do Sądu Okręgowego w C. pismo, w którym domaga się on wznowienia cyt. "prawomocnych postępowań", podając w uzasadnieniu, iż jego zdaniem wszystkie wskazane przed Sądem przez byłą żonę okoliczności to zdarzenia sprytnie sfingowane. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji. Dodatkowe pismo procesowe wniosła także H. Z. dołączając m.in. opinię sporządzoną na cele sprawy rozwodowej przez Rodzinny Ośrodek Diagnostyczno Konsultacyjny oraz protokół ze sporządzonej w dniu [...] r. przez biegłego sądowego obdukcji potwierdzającej charakter poniesionych wskutek pobicia przez męża obrażeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 powołanej już wyżej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Nie jest zatem dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona, jeśli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2000 r., V SA 108/00, LEX 49954. Nadto wskazać należy, iż opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. por. np. uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2002 r., V S.A. 935/02, LEX nr 149535 wraz z przytoczonym tam wcześniejszym orzecznictwem, a w tym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 1986 r., III SA 437/86; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 1985 r., SA/Gd 573/85; wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 marca 1987 r., SA/Gd 1073/86 oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 1987 r., SA/Wr 110/87. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła ona formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r,, V S.A. 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji orzekającej o wymeldowaniu bądź odmawiającej wymeldowania zbadać zatem należy, czy dana osoba istotnie w sposób określony powyżej opuściła miejsce pobytu, z którego miałaby zostać wymeldowana. W razie bowiem ustalenia, iż w wyniku zachowań osoby, w odniesieniu do której złożono wniosek o jej wymeldowanie, jej pobyt w lokalu istotnie dobrowolnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznał, iż H. Z. opuściła miejsce pobytu nie dobrowolnie lecz pod presją, w sposób w żadnej mierze nie uzasadniający jej wymeldowania z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy tut. Sąd ocenę tę w całej rozciągłości podziela. Wskazać bowiem należy, iż prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r. sygn. akt [...] (skazujący J. Z. na karę [...] miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu za znęcanie się psychicznie i fizycznie nad żoną w latach [...]–[...]) w opisie czynu jakiego dopuścił się J. Z. w sposób szczególny akcentuje i opisuje pobicie H. Z., które miało miejsce w dniu [...] r., tj. w tym właśnie dniu, który J. Z. podał jako datę opuszczenia przez byłą żonę wspólnie dotychczas zajmowanego domu. Fakt, iż opuszczenie lokalu nastąpiło w dacie wskazanej w przywołanym wyżej wyroku karnym jako data dotkliwego pobicia H. Z. przez J. Z. (data ta wskazana została także w sporządzonym przez biegłego sądowego protokole z obdukcji) czyni niewątpliwym, iż opuszczenie lokalu nie nastąpiło dobrowolnie lecz na skutek nawarstwiającej się od roku [...] przemocy psychicznej i fizycznej. Niezbitym dowodem na nagłe opuszczenie domu jest nadto, zdaniem Sądu, pozostawienie w mieszkaniu ubrań, a także zabawek i książek dzieci (dokonane oględziny lokalu jednoznacznie potwierdziły bowiem niezgodność ze stanem rzeczywistym złożonych przed organem I instancji przez J. Z. oraz M. Z. oświadczeń, iż He. Z. zabrała wszystkie rzeczy swoje i dzieci). Należy też wskazać, iż H. Z. przez cały czas trwającego postępowania wyrażała i wyraża nadal chęć powrotu do dawnego mieszkania (hamuje ją przed tym jedynie obawa przed kolejnymi przejawami agresji), a w miejscu obecnego pobytu zameldowała się jedynie czasowo. Zachowanie to tym samym nie zezwala na uznanie, iż wolą H. Z. było skoncentrowanie swych spraw życiowych w innym miejscu niż dawne mieszkanie. Jednocześnie Sąd wyjaśnia w tym miejscu skarżącemu, że postępowanie meldunkowe spełnia cele ewidencyjne, a nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu. W konsekwencji nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące faktu nie przyczyniania się przez byłą żonę do kosztów utrzymania mieszkania. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.