II SA/Gl 832/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Protokolant sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. sprawy ze skargi A. K.-K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] roku Prezydent Miasta C. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę A. K.-K. i T. J. budynku garażowego czterostanowiskowego na działkach o numerach: "1", "2", "3", obręb [...], k.m. 11 wraz z wykonaniem niezbędnego zabezpieczenia istniejącego gazociągu na działce o nr "4", obręb [...], k.m. 11. Pismem z dnia [...] roku ([...] roku - data wpływu do organu) kierowanym do Prezydenta Miasta C. A. K.-K. domagała się wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] roku. Jak wynik z treści tego pisma wnioskodawczyni jako podstawę wznowienia podała art. 145 § 1, a w szczególności pkt 1 i 2 kpa tego przepisu. Do swojego wniosku dołączyła postanowienie o umorzeniu dochodzenia z dnia [...] roku Prokuratury Rejonowej [...] w C. i stwierdziła, że to postanowienie winno stanowić podstawę do wznowienia postępowania. W dalszej części podała, że zarówno podpis (jej) na wniosku o wydanie pozwolenia na budowę, jak i na rozszerzeniu tego wniosku nie pochodzi od niej a więc w związku z tym "trudno uznać, że brała ona udział w postępowaniu". Zarzuciła także brak reakcji organu na ustalenia Prokuratury co skutkuje pozostawieniem w obrocie prawnym decyzji przy wydawaniu której doszło do popełnienia przestępstwa. W piśmie z dnia [...] roku (w odpowiedzi na pismo organu) A. K.-K. podała, że postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z dnia [...] roku otrzymała w dniu [...] roku i wtedy to powzięła informację o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w sprawie. Prezydent Miasta C. postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na podstawie art. 149 § 3 i § 4, art. 148 § 1 kpa, odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia [...] roku. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że organ uznał, iż wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem terminu z art. 148 § 1 kpa. Powołując się na postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta C. w sprawie budowy garażu czterostanowiskowego i przeprowadzoną kontrolę tej budowy w dniu [...] roku, w której A. K.-K. uczestniczyła (była reprezentowana przez M. K.) organ stwierdził, że właśnie w dniu [...] roku wnioskodawczyni dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia, bowiem w tej dacie była jej znana treść decyzji z dnia [...] roku. Oznacza to, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upłynął w dniu [...]roku. Na powyższe postanowienie, w terminie, zażalenie złożyła A. K.-K. Zakwestionowała ustalenie organu I instancji, że podstawy wznowienia wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa były jej znane w dniu [...]roku. Podała, że w trakcie postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego kwestionowała swoją rolę w procesie inwestycyjnym jako inwestora. Natomiast dopiero postanowienie Prokuratora Rejonowego [...] wykazało, że podpis jej pod dokumentami w sprawie (wniosek o wydanie pozwolenia na budowę i rozszerzenie tego wniosku) został sfałszowany. Także podpis T. J. nie należy do niego, co również stanowi podstawę wznowienia postępowania. Ponieważ informację o sfałszowaniu własnego podpisu uzyskała dopiero z doręczonego postanowienia, co nastąpiło w dniu [...] roku, to jej wniosek z dnia [...] roku jest wnioskiem złożonym w terminie. Zdaniem żalącej się wobec wykazania w postanowieniu Prokuratury fałszywości dowodów organ orzekający powinien sam z urzędu wznowić postępowanie w sprawie tak by doprowadzić do sytuacji, w której z obrotu prawnego zostanie wyeliminowana decyzja przy wydawaniu której doszło do popełnienia przestępstwa to jest sfałszowania podpisów stron. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] roku, wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa, Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził, że termin do złożenia podania opartego na przesłankach z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa rozpoczyna swój bieg od momentu, w którym wnioskodawca dowiedział się o orzeczeniu sądu lub innego organu potwierdzającego, że do wydania decyzji doszło w wyniku sfałszowania dowodu lub przestępstw, a nie od daty kiedy strona uzyskała wiadomość, że prawdopodobnie decyzja mogła zostać wydana w wyniku sfałszowania dowodu lub przestępstwa. Postanowienie Prokuratury z dnia [...] roku jednak nie potwierdza faktu popełnienia przestępstwa, bowiem fakt ten może stwierdzić jedynie orzeczenie sądu lub innego organu. Oznacza to, że żaląca się nie wykazała, iż został zachowany termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, o którym wnioskodawca dowiedział o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, gdyż taka okoliczność nie nastąpiła. W związku z tym zasadnie odmówiono wznowienia postępowania w oparciu o art. 149 § 3 kpa, gdyż wniosek o wznowienie postępowania był prawnie bezskuteczny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. K.-K. domagała się uchylenia postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] roku oraz poprzedzającego go postanowienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...] roku. Skarżąca wniosła także o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu ostatecznemu z dnia [...] roku zarzuciła naruszenie art. 7, 8, 50 § 1, 77, 80, 138 § 1 pkt 1, 145 § 1 pkt 1 i 2, 145 § 2, 145 § 3, 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 2, 148 § 1 i 149 § 3 kpa. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżąca jedynie "formalnie" brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją objętą wnioskiem o wznowienie, postępowanie winno być wznowione z urzędu, mało wnikliwie wyjaśniono stan faktyczny sprawy (brak przesłuchania z urzędu W. U. - autora projektu budowlanego) oraz uznanie, że postanowienie z dnia [...] roku nie jest orzeczeniem o walorach przesądzających o zaistnieniu przestępstwa skutkującego wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu postanowienia ostatecznego. Organ stwierdził, że zarzut braku rozważenia sprawy z urzędu jest nieuzasadniony bowiem w trakcie postępowania wszczętego na wniosek strony nie jest możliwe działanie organu z urzędu, a postępowanie należy zakończyć zgodnie z zakresem żądania wskazanego we wniosku o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Artykuł 145 § 1 kpa taksatywnie wymienia podstawy wznowienia postępowania, które to postępowanie dotyczy decyzji ostatecznej. Dlatego też podstaw wznowienia postępowania nie można wykładać w sposób jej rozszerzający. Artykuł 145 § 1 kpa stanowi, że wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, a pkt 2 jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione po stwierdzeniu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu. Należy podzielić opinię organu odwoławczego, że termin do złożenia podania opartego na art. 145 § 1 pkt 1 i 2 rozpoczyna swój bieg od momentu, w którym wnioskodawca dowiedział się, że do wydania decyzji doszło w wyniku sfałszowania dowodu lub przestępstwa (art. 148 § 1 kpa w zw. z art. 145 § 2 kpa). Dlatego też postanowienie organu I instancji, które odmówiło wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] roku z uwagi na złożenie wniosku po terminie, którego upływ organ ten ustalił na dzień [...] roku (dowiedzenie się o przesłance wnowieniowej [...] roku) uległo uchyleniu. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest czy postanowienie z dnia [...] roku Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w C. uzasadniało przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 kpa, a w związku z tym - wobec otrzymania tego postanowienia przez skarżącą w dniu [...] roku - czy wniosek, który wpłynął do organu [...] roku, był wnioskiem złożonym w terminie. Istotnie zgodnie z art. 145 § 2 kpa wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. § 1 pkt 1 i 2 kpa następuje po stwierdzeniu popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu. Jeżeli jednak sfałszowanie dowodu lub popełnienia przestępstwa jest oczywiste a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego wznowienie jest możliwe przed stwierdzeniem przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu. Zdaniem Sądu brak było w niniejszej sprawie podstaw do wznowienia postępowania z uwagi na oczywistość przestępstwa jak i niezbędność uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego lub poważnej szkody dla interesu społecznego. Jednakże organ odwoławczy pominął w swojej analizie art. 145 § 3 kpa stanowiący, że z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem (sąd wojskowy, Trybunał Stanu, sąd dyscyplinarny) nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawnych. W postanowieniu z dnia [...] roku, wydanym w postępowaniu wszczętym na skutek zawiadomienia Prezydenta Miasta C. a dotyczącym popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 kk, Prokurator umorzył dochodzenie w sprawie sfałszowania w dniu [...] roku w C. podpisu A. K.-K. na wniosku o pozwolenie na budowę garaży czterostanowiskowych wobec braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego (pkt 1 postanowienia) oraz w sprawie sfałszowania w dniu [...] roku w Częstochowie podpisu A. K.-K. na wniosku o rozszerzenie wniosku z dnia [...] roku z powodu niewykrycia sprawcy czynu zabronionego (pkt 2 postanowienia). Niewątpliwie więc skarżąca w dniu [...] roku uzyskała informację, że postępowanie w sprawie sfałszowania jej podpisu na wniosku z [...] roku (rozszerzenie wniosku z [...] roku) zostało umorzone z powodu niewykrycia sprawcy czynu zabronionego. Nie budzi wątpliwości, że warunkiem wszczęcia postępowania przed sądem jest wniesienie aktu oskarżenia, który musi dotyczyć konkretnej osoby. Niewątpliwie postanowienie z dnia [...] roku wykluczało wniesienie aktu oskarżenia (art. 322 § 1 kpk), a więc postępowanie przed sądem nie mogło być wszczęte "z innych przyczyn określonych w przepisach prawa". Skoro zatem dopiero w dniu [...] roku skarżąca uzyskała informację o sfałszowaniu jej podpisu na wniosku z dnia [...] roku, a równocześnie zachodziły okoliczności o których mowa w art. 145 § 3 kpa jej wniosek o wznowienie z dnia [...] roku (data wpływu) był wnioskiem w terminie. Sąd pragnie także zwrócić uwagę organom orzekającym na fakt, że w uzasadnieniu wniosku o wznowienie z dnia [...] roku skarżąca twierdzi, że nie była "formalnie" stroną postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] roku. W związku z tym powstają wątpliwości, które organ I instancji powinien wyjaśnić, czy wniosek o wznowienie postępowania nie jest także wnioskiem opartym o art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W związku z tym Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 litera c, art. 135 i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. sw