II SA/Gl 832/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 5 057,00 (pięć tysięcy pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania. Informacją roczną z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. ustalił opłatę stałą dla "A" Sp. z o.o. w C. (dalej też jako skarżąca lub Spółka) za okres od 1 stycznia 2018 do 31 grudnia 2018 r. w kwocie 136 875,00 zł za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Spółka wniosła reklamację, podnosząc, że opłata została wyliczona w oparciu o maksymalny godzinowy zrzut określony w pozwoleniu wodnoprawnym-decyzji Marszałka Województwa Śląskiego z [...] r., nr [...], a powinna być wyliczona na podstawie maksymalnego rocznego zrzutu wynikającego z dwóch pozwoleń wodnoprawnych z których korzystała w 2018 r. Decyzją z dnia [...] r., znak [...], Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K., działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 4, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1566 i 2180, dalej też jako Prawo wodne lub ustawa) ponownie określił Spółce za powyższy okres opłatę stałą w wysokości 136 875,00 zł. Organ wyjaśnił, że opłata została wyliczona w oparciu o maksymalną ilość ścieków, która może być wprowadzona do wody wyrażoną w m3/s ustaloną w decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym z dnia [...] r. Dla ustalenia wysokości opłaty należy przyjąć tę wielkość ścieków określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, która po przeliczeniu na wymiar m3/s stanowić będzie maksymalną wartość. Wobec powyższego organ nie uwzględnił reklamacji. W skardze do sądu administracyjnego Spółka zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem: 1) art. 271 ust. 5 Prawa wodnego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieprawidłowym uznaniu, że do obliczenia wysokości opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi przyjmuje się maksymalną godzinową ilość ścieków wprowadzanych do wód określoną w pozwoleniu wodnoprawnym, podczas gdy do obliczenia wysokości tej opłaty przyjąć należy maksymalną roczną ilość ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi; 2) art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm. – dalej o.p.), poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie występują niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisu art. 271 ust. 5 p.w., w zakresie dotyczącym ustalania maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód, które powinny zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącego poprzez uznanie, że przepis art. 271 ust. 5 p.w. dotyczy maksymalnej rocznej ilości ścieków wprowadzanych do wód. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2018 r. Sąd odrzucił skargę uznając, że została ona wniesiona bezpośrednio do organu z uchybieniem ustawowego terminu. Po rozpoznaniu i uwzględnieniu jako oczywiście uzasadnionego, wniesionego na to postanowienie przez Spółkę zażalenia zostało ono uchylone przez Sąd w trybie autokontroli postanowieniem z dnia 1 października 2018 r. Na rozprawie sądowej w dniu 5 grudnia 2018 r. pełnomocnik skarżącej skorygował zarzut skargi poprzez powołanie się na naruszenie art. 7a Kpa w miejsce sformułowanego w niej zarzutu naruszenia art. 20 O.p.. Nadto powołał się na wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 października 2018 r. sygn. akt II SA/Kr 786/18. Rozpoznając skargę merytorycznie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak to stwierdził WSA w Gliwicach w prawomocnym wyroku z dnia 17 września 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 446/18 w art. 9 ust. 2 Prawa wodnego ujęto zasadę wynikającą z art. 9 Ramowej Dyrektywy Wodnej – Dyrektywy 2000/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2000 r. ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w przedmiocie polityki wodnej (Dz. Urz. WE L 327 z 22 grudnia 2000 r., s-1-73 ze zm.), zgodnie z którą gospodarowanie wodami opiera się na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych, uwzględniających koszty środowiskowe i koszty zasobowe oraz analizę ekonomiczną. W związku z tym nie można dokonywać interpretacji przepisów w taki sposób by doszło do nadmiernego obciążania podmiotu obowiązanego do uiszczenia należności za usługi wodne. Nadto skoro zgodnie z przepisami Dyrektywy system opłat za usługi wodne został oparty na zasadzie zwrotu kosztów usług wodnych (art. 9 ust. 3 ustawy) to taki charakter tych opłat, jako danin publicznych, wymaga od organu uwzględnienia ich specyfiki przy wykładni przepisów określających obowiązek uiszczania tych opłat poprzez stosowanie wykładni zawężającej ingerencję w uprawnienia jednostki (tak WSA w Gliwicach w w/w wyroku II SA/Gl 446/18). Zgodnie z art. 271 ust. 5 Prawa wodnego wysokość opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i określonej w pozwoleniu wodnoprawnym albo w pozwoleniu zintegrowanym maksymalnej ilości ścieków wprowadzanych do wód lub do ziemi, wyrażonej w m3/s. W niniejszej sprawie nie sposób, zdaniem Sądu, pominąć tego, że w pozwoleniu wodnoprawnym określono dopuszczalne wskaźniki ilościowe wprowadzanych ścieków do rzeki [...] w postaci wód z odwodnienia zakładu górniczego, według różnych wielkości: jako ilości maksymalne godzinowe, dobowe i roczne. Zatem problem w sprawie sprowadza się do ustalenia, który z tych wskaźników powinien być podstawą ustalania opłaty stałej, skoro prowadzą one do odmiennych rezultatów wykładni i różnych opłat. Charakter opłat za usługi wodne jako danin publicznych wymaga od organu uwzględnienia tego przy wykładni przepisów określających sposób ich obliczania. Interpretacja przepisów prawa może powodować trudności, natomiast nie usprawiedliwia to rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść strony, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Istotne znaczenie przy wykładni ww. przepisów miał bowiem również art. 7a § 1 k.p.a. (a nie art. 2a O.p., który Sąd wziął pod uwagę w związku z treścią art. 300 ust. 1 Prawa wodnego), wprowadzający w zasadę in dubio pro libertate, która ma na celu ograniczenie ryzyka obciążenia strony skutkami niejasności przepisów. Organ w swojej decyzji nie przedstawił szerszych motywów sposobu wyboru określonej wykładni przepisów, a opłatę obliczył w najwyższej możliwej do uzyskania wysokości, co w świetle reguły wynikającej z art. 7a § 1 k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe. Zasadnie przy tym strona skarżąca podkreśliła, że przyjęcie zastosowanego wskaźnika przy wyliczeniu opłaty stałej za odprowadzanie ścieków spowodowało wyliczenie tej opłaty z przekroczeniem maksymalnej rocznej wielkości określonej w pozwoleniu (pozwoleniach) wodnoprawnym. Skoro opłata stała jest powiązana z maksymalną presją na środowisko wodne, jak stwierdził to organ w decyzji, to powinna być ona adekwatna do tej rzeczywistej presji wyrażonej w maksymalnych ilościach ścieków, które w ciągu roku skarżąca może wprowadzić do wód bez naruszenia obowiązującego ją pozwolenia wodnoprawnego i bez narażenia się w związku z takim przekroczeniem, na ciążące na niej zgodnie z Prawem wodnym konsekwencje. Dodatkowo, poprzez nieprzedstawienie argumentów prowadzących do takiego wyboru interpretacji spornego i niejasnego przepisu naruszył organ art. 107 § 3 Kpa, albowiem w tej sytuacji uzasadnienie prawne decyzji nie zawiera pełnego wyjaśnienia podstawy prawnej. Z naruszeniem tego przepisu (art. 107 § 3 Kpa) oraz dodatkowo art. 6, art. 7 i art. 77 § 1 Kpa organ nie wyjaśnił też oraz nie odniósł się w żaden sposób ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ani w odpowiedzi na skargę do zgłaszanego przez skarżącą zarzutu, że w okresie 2018 r. korzysta ona z prawa wprowadzania do rzeki [...] wód z odwodnienia zakładu górniczego w oparciu o dwa różnej treści i obejmujące równe okresy, pozwolenia wodnoprawne, co powinno być przy ustalaniu opłaty stałej uwzględnione. Ani do akt administracyjnych ani do akt sądowych nie dołączono przy tym stanowiącego podstawę wydania zaskarżonej decyzji pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] r., znajduje się natomiast odpis powoływanego przez skarżącą pozwolenia wodnoprawnego z dnia [...] r., które według jej twierdzeń obowiązywało do [...] r. Do treści tego drugiego pozwolenia organ z naruszeniem w/w przepisów Kpa w ogóle się nie odniósł. Powyższe uchybienia przepisów postępowania dają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Przy ponownym rozpoznaniu reklamacji uwzględni organ powyższe wskazania co do wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów. Wyjaśni też na użytek niniejszego postępowania zarzut korzystania przez skarżącą w okresie od [...] r. z innego niż wskazane w zaskarżonej decyzji pozwolenia wodnoprawnego. O kosztach postępowania sądowego w łącznej kwocie 5 057 zł orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 197 § 2, art. 205 § 2, art. 206, art. 209 i art. 211 ustawy p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na koszty te składają się wpis od skargi w kwocie 2000 zł, wpis od zażalenia w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w postępowaniu zasadniczym w kwocie 2700 zł, w postępowaniu zażaleniowym w kwocie 240 zł oraz zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Zasądzając na podstawie art. 206 ustawy p.p.s.a. połowę minimalnej stawki opłaty za czynności radców prawnych Sąd miał na uwadze poniesiony przez pełnomocnika skarżącej w postępowaniu sądowym nakład pracy związany m.in. z faktem wykorzystania w znacznej części skargi opracowanej w podobnej sprawie, którą tutejszy Sąd rozpoznał przez wydanie wyroku z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SA/Gl 529/18. ec