II SA/Gl 833/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2016 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], 2. umarza postępowanie administracyjne, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej [...] kwotę 549 (pięćset czterdzieści dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] r. funkcjonariusz Komendy Miejskiej Policji w R. wydał dyspozycję usunięcia z drogi w miejscowości J. samochodu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...]. W dowodzie rejestracyjnym pojazdu oraz w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako jegowłaściciele byli wpisani K. G., zam. w R. przy ul. [...] oraz "B" S.A. J., ul. [...]. W trakcie postępowania wyjaśniającego ustalono, iż pojazd został przewłaszczony na rzecz "B" S.A. Pismem z dnia [...]r. Starosta [...] wezwał "B" S.A. o. w J. do odbioru przedmiotowego pojazdu. Wezwany nie odebrał jednak pojazdu w związku z czym dnia [...] r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego w R. o przepadek pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Jednakże w trakcie postępowania przed sądem powszechnym ustalono, że właścicielem pojazdu jest "A" S. A. w W.. I ostatecznie w stosunku do tego ostatniego podmiotu zostało wydane orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] (postanowienie SR w R. z dnia [...] r. sygn. [...]). Dnia [...] r. Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie obciążenia "A" S.A. z siedzibą w W. kosztami wynikającymi z usunięcia, przechowania i oszacowania pojazdu. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta [...] zobowiązał "A" S.A. z siedzibą w W. do poniesienia kosztów związanych z usunięciem, przechowaniem i wyceną pojazdu w kwocie 20042,11 zł za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. W jej uzasadnieniu dokonał sprawozdania z całego postępowania akcentując, że "B" S.A. z siedzibą w J. był powiadomiony o konieczności odebrania pojazdu już dnia [...] r. Wskazał nadto, że "B" oddział w K. oraz oddział w J. nie istniały już formalnie w [...] r. Korespondencja była kierowana do oddziału w J. i tam była odbierana przez pracownika banku. W związku z powyższym zasadne było obciążenie kosztami "A" S.A. z siedzibą w W.. Od tej decyzji odwołał się "A" z siedzibą w W.. Podniósł, że dnia [...] r. nastąpiło przejęcie "B" S.A. przez "A" S.A. i powstał w ten sposób "A" z siedzibą w W.. Zarzucił również, iż nie został prawidłowo poinformowany o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi i dalszych jego losach. Pisma były bowiem kierowane do nieistniejącego oddziału "B" S.A. w J.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchyliło skarżoną decyzję i sprawę przekazało organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną orzeczenia kasatoryjnego było szereg uchybień formalnych. Nie ustalono przede wszystkim, kto w momencie usunięcia pojazdu z drogi był właścicielem pojazdu. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...] r. Starosta [...] nałożył na "A" S.A. z siedzibą w W. obowiązek pokrycia kosztów i zapłaty kwoty 20042,11 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia oraz przechowywania w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz oszacowania wartości pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie obciążenia tymi kosztami poprzedniego współwłaściciela pojazdu oraz osoby kierującej w trakcie zatrzymania i usunięcia pojazdu z drogi. Organ w uzasadnieniu uznał za udowodnione, iż "A" S.A. z siedzibą w W. został prawidłowo zawiadomiony o usunięciu pojazdu i skierowaniu go na parking strzeżony. W ocenie Starosty [...] wystarczające było w tym zakresie powiadomienie "B" S.A. oddział w J.. W tym oddziale pismo zostało przyjęte przez uprawnionego pracownika. Organ przyznał, że oddział "B" w J. w tym czasie już formalnie nie istniał, jednakże "A" S.A. nie podjął w tym zakresie żadnych starań w celu wyjaśnienia sytuacji. Od tej decyzji odwołał się "A" S.A. z siedzibą w W.. Podtrzymał w nim swą dotychczasową argumentację dotyczącą braku powiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi oraz dalszych działań podejmowanych przez Starostę [...]. W związku z tym uznał, że obciążenie go kosztami z tym związanymi jest niezasadne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] ponownie uchyliło skarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Przyczyną orzeczenia kasatoryjnego były błędy organu I instancji dotyczące wysokości naliczonych kosztów usunięcia i płatnego dozorowania pojazdu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nałożył na "A" S.A. z siedzibą w W. obowiązek pokrycia kosztów i zapłaty kwoty 17721 zł tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z usunięcia oraz przechowywania w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. oraz oszacowania wartości pojazdu [...] o numerze rejestracyjnym [...]. Jednocześnie umorzył postępowanie w sprawie obciążenia tymi kosztami poprzedniego współwłaściciela pojazdu oraz osoby kierującej w trakcie zatrzymania i usunięcia pojazdu z drogi. Organ w uzasadnieniu podtrzymał wszystkie ustalenia wskazane w uzasadnieniu wcześniej wydanej decyzji. W jego ocenie udowodnione zostało w sprawie, że "A" S.A. z siedzibą w W. został prawidłowo zawiadomiony o usunięciu pojazdu i skierowaniu go na parking strzeżony. W szczególności podkreślił okoliczność, że wystarczające było w sprawie powiadomienie "B" S.A. oddział w J.. Odwołanie od tej decyzji złożył "A" S.A. z siedzibą w W.. Podtrzymał w nim swoje stanowisko, iż "B" S.A., w tym jego oddział w J. nie istniał już w [...] r. Zatem kierowane tam pisma nie można uznać za skutecznie doręczone skarżącemu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało skarżoną decyzję w mocy. W jego ocenie zarówno ustalenia dokonane przez organ I instancji, jak i wywiedzione z nich skutki prawne są prawidłowe Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył "A" S.A. Domagając się jej uchylenia , wstrzymania wykonania oraz zasądzenia kosztów postępowania, zarzucił organowi II instancji: - naruszenie przepisów art. 7, 9, 77 § 1 i 80 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i wreszcie naruszenie zasady pogłębiania obywateli do organów administracji publicznej, - naruszenie art. 45 kodeksu postępowania administracyjnego na skutek uznania, że skarżący został w sposób właściwy poinformowany o usunięciu pojazdu z drogi i skierowany do przechowania, - naruszenie § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerwca 2007 r. w sprawie usuwania pojazdów obowiązującego w trakcie usunięcia spornego pojazdu, - błędną wykładnię art. 130a ust. 10i ustawy Prawo o ruchu drogowym polegającą na przyjęciu, poprzez przyjęcie iż koszty usunięcia pojazdu obciążają jedynie "A" a nie również posiadacza pojazdu. W uzasadnieniu skarżący podkreślił przede wszystkim, że nie został prawidłowo powiadomiony o usunięciu pojazdu i jego przekazaniu do przechowania. Wszelka korespondencja była bowiem kierowana do "B" S.A. w J., ul. [...]. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Kluczową sprawą w rozstrzyganej sprawie (co jest zresztą głównym zarzutem skargi) jest prawidłowość powiadomienia "A" S.A. o usunięciu samochodu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] i przekazaniu go do przechowania. Dopiero ustalenie tej okoliczności pozwoli na stwierdzenie, czy właściciel pojazdu, jest zobowiązany do poniesienia kosztów jego usunięcia, dozoru i złomowania. Zgodnie bowiem z § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 16 października 2007 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie usuwania pojazdów (Dz. U. Nr 191, poz. 1377 ze zm.), obowiązującego w trakcie usunięcia spornego pojazdu, podmiot wydający taką decyzję powinien zawiadomić o tym niezwłocznie właściciela pojazdu. Jak wynika z akt administracyjnych, w sprawie powiadomiony został "B" S.A. J., ul. [...]. Nastąpiło to dnia [...] r. Sąd ma świadomość, iż wspomniane rozporządzenie utraciło moc [...] r. i zastąpione rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 czerw. ca 2011 r. w sprawie usuwania pojazdów, których używanie może zagrażać bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu drogowego albo utrudniających prowadzenie akcji ratowniczej (Dz. U. Nr 143, poz. 846 ze zm.). Zmiana stanu prawnego w tym zakresie nie miała, w ocenie składu orzekającego, istotnego znaczenia dla rozpatrywanego problemu. Istotne jest również to, iż sąd powszechny uznał, że właścicielem spornego pojazdu był "A" S. A. w W.. I ostatecznie w stosunku do tego ostatniego podmiotu zostało wydane orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...] (postanowienie SR w R. z dnia [...]r. sygn. [...]). Reasumując powyższe okoliczności należy wskazać, że w sprawie sytuacja przedstawiała się następująco. O usunięciu pojazdu został powiadomiony nieistniejący już w tym momencie oddział "B" S.A. w J.. Dalsza korespondencja również byłą kierowana do tego podmiotu. "A" S.A. z siedzibą w W. został poinformowany o sprawie dopiero w związku z postępowaniem przed sądem powszechnym w sprawie przepadku pojazdu na rzecz Powiatu [...]. Zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 poz. 23 ze zm. - w dalszej części uzasadnienia jako "k.p.a.") "jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio". Jak podkreśla się w literaturze, miejscem doręczania pism jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym jest wyłącznie lokal ich siedziby. W odniesieniu do osoby prawnej jej siedzibą jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający, o ile ustawa lub oparty na niej statut nie stanowią inaczej (art. 41 k.c.). Z reguły przepisy dotyczące rejestracji osób prawnych formułują obowiązek jednoczesnego określenia zarówno siedziby, jak i adresu osoby prawnej (za G. Łaszczyca, Komentarz do art. 45 k.pa. – Lex/el). Z zebranego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że wszelkie pisma dotyczące pojazdu usuniętego z drogi były kierowane nie do siedziby "A" S.A. w W. a do "B" J., ul. [...]. Z tego punktu widzenia nie można stwierdzić, że zobowiązany skarżoną decyzją został prawidłowo powiadomiony o usunięciu pojazdu z drogi, przekazaniu go dozorującego i wreszcie zezłomowaniu. Pozostaje wreszcie do rozstrzygnięcia, czy doręczanie pism do "B" J. było skuteczne w stosunku do skarżącej. Przede wszystkim "oddział" "A" w J. został zlikwidowany w [...] r. Ale nawet uznanie, iż oddział ten funkcjonował, w żaden sposób nie zmienia stanu sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że regułą jest doręczanie pism w siedzibie jednostek organizacyjnych. Tutejszy Sąd w wyroku z dnia 15 lutego 2006 r. (II SA 732/04 – wszystkie orzeczenia za orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził wyraźnie, że "doręczenie decyzji administracyjnej w trybie art. 45 kpa jest zatem skuteczne jedynie wtedy, gdy łącznie spełnione są dwie przesłanki: 1) doręczenie nastąpiło w lokalu siedziby danej jednostki organizacyjnej (organizacji społecznej), 2) doręczenia dokonano do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism". W dalszej części uzasadnienia Sąd stwierdził, iż "w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd, że osobom prawnym pismo należy doręczyć w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, tzn. członkowi organu uprawnionemu do ich reprezentowania, ustanowionemu pełnomocnikowi procesowemu albo pracownikowi upełnomocnionemu do odbioru pism. Doręczenie pisma, a więc i decyzji w sposób inny niż wyżej wskazany nie wywołuje skutków prawnych. Również w uchwale z dnia 11 stycznia 2006r. Sąd Najwyższy stwierdził, że pisma procesowe wysyłać należy pod adresem siedziby spółki, podanym w Krajowym Rejestrze Sądowym, a nie jej oddziału, nawet gdy widnieje w tym rejestrze". Jeszcze dalej idące stanowisko odnośnie rozumienia "siedziby jednostki organizacyjnej" zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2011 r. (II OSK 166/11). Uznał bowiem, że "w ocenie NSA, co do zasady, doręczenie decyzji jednostce organizacyjnej danej strony tj. w tym przypadku wysłanie korespondencji na adres Oddziału [...] S.A. w T., nie zaś na adres siedziby głównej [...] S.A. w W., nie może być uznane jako skuteczne doręczenie przesyłki. Tym samym, w realiach niniejszej sprawy, wniesienie przez stronę skargi od nieprawidłowo doręczonej decyzji nie może wywierać dla niej negatywnego skutku w postaci odrzucenia wniesionego środka. Podkreślenia wymaga, iż każdy, w tym również organ administracyjny, ma możliwość sprawdzenia w dostępnej przez Internet bazie Krajowego Rejestru Sądowego (poprzez wyszukiwarkę), jaka jest prawidłowa siedziba i adres podmiotu wpisanego do tego rejestru. Nadto, organ administracji publicznej ma prawo, w ramach prowadzonego postępowania, żądać m.in. od stron informacji, które są niezbędne do prawidłowego prowadzenia i zakończenia danej sprawy. Siedzibą spółki akcyjnej jest niewątpliwie siedziba ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym (w przedmiotowej sprawie jest to W.), a nie siedziba jednostki organizacyjnej wchodzącej w skład tej Spółki (Oddział T.). Nadto zaznaczyć trzeba, iż również statut [...] S.A., dostępny w biuletynie informacji publicznej tej spółki, wskazuje jako siedzibę miasto stołeczne W.. W tym stanie rzeczy, stanowisko Sądu pierwszej instancji wskazujące na uchybienie terminu do wniesienia skargi przez [...] S.A. w W., było nieprawidłowe". Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności, treść przepisu art. 45 k.p.a. oraz istniejące orzecznictwo sądów administracyjnych, skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że w sprawie nie doszło do prawidłowego powiadomienia "A" S.A. w W. o usunięciu z drogi pojazdu osobowego [...] o numerze rejestracyjnym [...] i skierowaniu go na parking strzeżony. Brak zatem podstaw, by skarżącego obciążać kosztami wykonanych czynności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. W związku z tym, że obecnej sytuacji prawnej i faktycznej bezprzedmiotowe byłoby informowanie skarżącego o czynnościach organu względem pojazdu, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie administracyjne. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.