II SA/Gl 834/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], Starosta [...] po rozpoznaniu wniosku skarżącego o zarejestrowanie umowy dzierżawy działek nr [...], stanowiących w [...] części jego własność, odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków jednostki ewidencyjnej O. obręb [...]. Zdaniem organu, umowa dzierżawy z dnia [...] r. dotyczy udziału we współwłasności bez opisu, co uniemożliwia identyfikację obszaru dzierżawy zgodnie z wymogiem rozp. Min. Rozwoju Regionalnego i Bud. z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2015 r. poz. 542 ze zm.). – zał. nr 1a pkt 7 do rozp. Na zawarcie umowy nie wyrazili też zgody pozostali współwłaściciele. Zatem nie jest możliwe wprowadzenie zmiany w ewidencji. W odwołaniu od decyzji wnioskodawca zarzucając także przewlekłość postępowania, wskazał na wewnętrzną sprzeczność jej uzasadnienia oraz wadliwe powołanie art. 206 kc. Jego zdaniem, przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, w której nastąpiło rozporządzenie udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli na zasadzie art. 198 kc. Rejestracji winien podlegać jedynie dzierżawca, gdyż nastąpiło wydzierżawienie udziału a nie – działki. Odrębne odwołanie wniosła także M.J. jako dzierżawca, domagając się zarejestrowania umowy dzierżawy. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołań nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji jako zgodną z prawem, organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 11 ust. 1 pkt 2 rozp. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wykazuje się dane o gruntach, które są przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach tych gruntów, zgłaszanych do ewidencji w związku z przepisami art. 28 ust. 1 pkt 1, art. 38 pkt 1 i art. 117 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.) lub z przepisami wydanymi na podstawie art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów miejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1613). Przedmiotowa umowa dzierżawy dotyczy przepisów KRUS. Tymczasem przywołany wyżej art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wyklucza przypadek wydzierżawienia gruntów m.in. zstępnemu. Tak więc, umowa dzierżawy zawarta ze zstępnym, nie może być ujawniona w ewidencji. Z otrzymanych wyjaśnień wynika zaś, że dzierżawca jest córką wnioskodawcy, aczkolwiek odmienny zapis zawarto w samej umowie. Nadto, brak jest zgody pozostałych współwłaścicieli gospodarstwa rolnego, wymaganej w świetle art. 206 kc. Zatem przedmiotowa umowa nie mogła być ujawniona w ewidencji. W skardze do sądu administracyjnego P.G. domagał się uchylenia decyzji, stwierdzenia za nieistniejącej decyzji Starosty [...] z dnia [...] r., przywołanej przez organ odwoławczy oraz stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego i nakazaniu zarejestrowania umowy dzierżawy jako zgodnej z prawem. Skarżący zarzucił, że w Starostwie Rybnickim nie toczyła się żadna jego sprawa, a wbrew stanowisku organu II instancji, z mocy art. 198 kc, uprawniony był do rozporządzenia swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Postanowieniem z dnia [...] r. organ odwoławczy sprostował omyłkę w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 3) co do oznaczenia decyzji organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Wbrew zarzutom skarżącego, organ odwoławczy rozpoznał bowiem odwołanie od decyzji Starosty Zawierciańskiego z dnia 4 maja 2016 r. Jedynie w uzasadnieniu decyzji na str. 3, omyłkowo wpisano oznaczenie organu I instancji i datę wydanej przez ten organ decyzji, co jednak stanowi oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu art. 113 § 1 kpa, sprostowaną postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. po wniesieniu skargi. Tego rodzaju uchybienie nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, gdyż prawidłowo organ odwoławczy ustalił i rozpoznał stan faktyczny, zaś sentencja decyzji została poprawnie sformułowana. Zasadnie też organy administracji orzekły o odmowie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie przedłożonej przez skarżącego umowy dzierżawy oraz jego wyjaśnień, że dzierżawcą jest jego córka. Przedmiotowa umowa jest przede wszystkim niewykonalna. Przedmiotem umowy dzierżawy może być rzecz (ruchoma i nieruchomość) albo jej fizycznie wydzielona część, bądź prawo. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 września 2000 r. sygn. akt I CKN 729/99 (Lex nr 51640), każdy ze współwłaścicieli ma "idealną" część nie podzielonej rzeczy. Dlatego też z mocy art. 198 kc, może rozporządzić udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. W ramach przewidzianego w tym przepisie rozporządzenia swoim udziałem może zawierać także umowy dotyczące udziału, o ile nie wywierają one wpływu na całość sytuacji wspólnej rzeczy lub udziałów pozostałych współwłaścicieli. Z takim zastrzeżeniem może np. udział swój wydzierżawić (art. 709 kc), jeśli przynosi on pożytek, a korzystanie z niego przez dzierżawcę nie będzie polegało na użytkowaniu rzeczy wspólnej lub jej fizycznej części. Taka sytuacja nie jest zaś możliwa do osiągnięcia w niniejszej sprawie. Dzierżawca udziału we współwłasności gruntu rolnego nie może czerpać żadnych pożytków z udziału. Zgodnie z § 3 umowy, dzierżawca zobowiązał się bowiem do uprawniania gruntów zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki, co nie jest możliwe bez współdziałania z pozostałymi współwłaścicielami. Wielkość udziału (1/3) wyklucza samodzielne wykonywanie czynności zwykłego zarządu (art. 201 kc). Dzierżawca udziału we współwłasności nie może też wystąpić do sądu powszechnego o rozstrzygnięcie sporu na tle zarządu, a więc np. co do charakteru upraw i sposobu nawożenia oraz zabiegów pielęgnacyjnych. Wreszcie istotne jest, że w świetle § 10 umowy, została ona zawarta w celu zaprzestania przez wydzierżawiającego prowadzenia działalności rolniczej, w myśl ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Tymczasem jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, skuteczność umowy dzierżawy gruntów zgodnie z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, wyżej powołanej, zależy od kręgu osób, którym grunty wydzierżawiono, wyłączając m.in. zstępnego, czyli córkę rolnika. Przedmiotowa umowa zmierza zatem do obejścia prawa. W ewidencji gruntów podlegają ujawnieniu dane o gruntach, które są przedmiotem umów dzierżawy oraz o dzierżawcach tych gruntów, lecz jedynie w przypadkach, określonych w § 11 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 6 rozp. w sprawie ewidencji..., wyżej powołanego. Skoro zaś umowa dzierżawy udziału we współwłasności gruntu rolnego została zawarta przez skarżącego z jego córką, nie spełnia ona warunku z art. 28 ust. 4 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i nie podlega wykazaniu w ewidencji gruntów. Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom procedury w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). ec