II SA/Gl 835/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.) Protokolant referent Katarzyna Wajs po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę Szeregiem pism składanych tak do Wojewody [...], jak i do Prezydenta Miasta C., obecnie skarżąca B. P., zwracała się o uregulowanie stanu prawnego nieruchomości należących do jej poprzedników prawnych, położonych na terenie Miasta C. (G.) i wypłatę odszkodowania za działki przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub Gminy. W toku postępowania skarżąca sprecyzowała m.in. w pismach z dnia [...]r., [...]r., [...]r. i [...]r., że chodzi jej o wypłatę odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną gminną, położony w C. - ul. [...], o pow. [...] m2. Ostatecznie skarżąca sprecyzowała swój wniosek w protokole z dnia [...]r. domagając się wypłaty odszkodowania w wysokości [...] zł za 1m2 oraz [...] zł tytułem utraconych zarobków za grunt zajęty pod ul. [...] w C. oznaczony jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...], Prezydent Miasta C. powołując się na art. 129 ust. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2004 roku, Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.). , odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość drogową. W uzasadnieniu wskazano, że działka gruntu nr [...] o pow. [...] ha w obrębie G. od czasu założenia ewidencji gruntów i budynków na mocy dekretu z dnia [...]r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr [...], poz. [...]) była wpisana jako droga we władaniu Skarbu Państwa. Właściciele mieli prawo i możliwość zweryfikowania danych ewidencyjnych dostarczając odpowiednie dokumenty, jednak skarżąca tego nie uczyniła. Postanowieniem z dnia [...]r. Sąd Rejonowy w C. w sprawie o sygn. akt [...], stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem [...]r. własność przedmiotowej nieruchomości. Działka ta stanowi drogę gminną (ul. [...]). Decyzją z dnia [...]r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa własności przedmiotowej nieruchomości (w skład której wchodzi m.in. działka nr [...]) przez Gminę C. w trybie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Ponieważ własność nieruchomości została uregulowana w trybie postępowania sądowego, to nie jest w ocenie organu możliwa obecnie realizacja roszczeń skarżącej na drodze administracyjnej. Wskazano ponadto na art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) stwierdzając, że również ten przepis nie znajdzie w sprawie zastosowania, albowiem przedmiotowa nieruchomość stanowiła już własność Skarbu Państwa w dniu [...]r. Poinformowano stronę, że może ona dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu przed sądem powszechnym z powództwa cywilnego. Na skutek wniesionego przez skarżącą odwołania Wojewoda [...] zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako materialno-prawną podstawę swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające (...). W uzasadnieniu przedstawił obecny stan prawny przedmiotowej nieruchomości oraz podkreślił, iż wnioskowana działka stanowiła własność Skarbu Państwa od [...]r. Oznacza to, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania art. 73 powołanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podtrzymała swój wniosek o wypłatę odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Wskazała, że jest spadkobierczynią właścicieli tej działki, za którą domaga się odszkodowania. Powołała się na dokumenty geodezyjne jeszcze z lat 20-tych ubiegłego wieku oraz na postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po swoich poprzednikach. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżąca, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, zarzuciła organom niewyjaśnienie sprawy, brak powiadomienia o dokonywanych pomiarach i podziałach, działanie wbrew woli ówczesnych właścicieli, a także inne uchybienia. Wskazała, że sprawa o zasiedzenie została wszczęta dopiero w [...]r., podczas gdy organy twierdzą, że Skarb Państwa stał się właścicielem nieruchomości już w [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja jest w ocenie składu orzekającego zgodna z prawem. Na wstępie wskazać przyjdzie, że postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość jest postępowaniem wszczynanym na wniosek strony. Oznacza to, że organ administracji publicznej właściwy do załatwienia sprawy jest związany treścią i granicami wniosku. W niniejszej sprawie granice te wyznaczone zostały treścią sprecyzowanego przez stronę żądania zawartego w protokole z dnia [...]r. o wypłatę odszkodowania za działkę nr [...] zajętą pod drogę publiczną. Nie można przy tym czynić organom zarzutu braku udzielenia stronie niezbędnych informacji. Jak wynika bowiem z akt sprawy organy (bądź podległe im jednostki) wielokrotnie przed wydaniem decyzji informowały skarżącą o stanie prawnym nieruchomości, w stosunku do których kierowała swoje roszczenia (vide m.in.: pismo Miejskiego Zarządu Dróg w C. z dnia [...]r., pismo [...] Urzędu Wojewódzkiego z dnia [...]r., pismo MZD z dnia [...]r.). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że prawidłowo zostało przyjęte w sprawie, iż przedmiotem postępowania jest żądanie wypłaty odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną – ul. [...] w C., obejmująca działkę nr [...] o pow. [...] ha. Również za prawidłowe należy uznać ustalenia organów co do stanu prawnego tej nieruchomości. Jak bowiem wynika ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., sygn akt [...] własność nieruchomości, w skład której wchodzi m.in. działka nr [...], nabyta została przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem [...]r. W postępowaniu administracyjnym ani strona, ani organy nie miały kompetencji do podważania prawomocnego orzeczenia sądu. Zarzuty strony co do braku wiadomości na temat postępowania w przedmiocie zasiedzenia pozostają bez wpływu na wynik niniejszego postępowania. Ewentualnemu wzruszeniu prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego służą instytucje procesowe przewidziane w postępowaniu cywilnym, których realizacja jest możliwa wyłącznie przed sądami powszechnymi, nie zaś przed organami administracji publicznej. Mając na uwadze powyższe przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające (...) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 maja 2001 r., nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Odszkodowanie, o którym mowa winno być ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. Natomiast z mocy ust. 3 powołanego przepisu podstawą do ujawnienia w księdze wieczystej przejścia na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego nieruchomości, o których mowa powyżej, jest ostateczna decyzja wojewody. Organem właściwym do ustalenia odszkodowania jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (art. 112 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami w związku z art. 73 ust. 4 Przepisów wprowadzających). Analiza powołanego przepisu prowadzić musi do wniosku, że w stosunku do nieruchomości, za którą odszkodowania domagała się skarżąca, nie jest możliwe ustalenie i wypłata odszkodowania w trybie tego przepisu. Odnosi się on bowiem jedynie do tych nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, które przed dniem 1 stycznia 1999 r. nie stanowiły własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Tymczasem przedmiotowa nieruchomość w tej dacie stanowiła własność Skarbu Państwa, co wprost wynika z powołanego wyżej postanowienia Sadu Rejonowego w C. Brak jest również innego uregulowania prawnego, na podstawie którego w postępowaniu administracyjnym można byłoby ustalić i wypłacić odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Przepisy art. 128 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami znajdują zastosowanie w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych (oraz do przypadków zrównanych ze skutkami wywłaszczenia). Tymczasem w niniejszej sprawie mamy do czynienia z nabyciem nieruchomości w drodze zasiedzenia, a więc nabyciem, które nastąpiło w oparciu o instytucję prawa cywilnego. Oznacza to, że wszelkie ewentualne roszczenia byłych właścicieli, jak również ich następców prawnych mogą być realizowane na drodze cywilnoprawnej przed sadami powszechnymi, nie zaś na drodze administracyjnej. Nie można też zarzucić organom nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. O ile zauważyć należy, że wyjaśnienie sprawy ograniczyło się do ustalenia statusu prawnego działki nr [...], o tyle wyjaśnienie to było wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. Jak już wspomniano na wstępie, to właśnie za tę działkę skarżąca domagała się wypłaty odszkodowania. Brak wyjaśnienia statusu pozostałych nieruchomości, o których skarżąca wspomina w swoich wystąpieniach pozostaje zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zauważyć także należy, że sformułowane przez skarżącą roszczenie o wypłatę odszkodowania za utracone zarobki również pozostaje wyłącznie w sferze roszczeń cywilnoprawnych, które mogą być dochodzone na drodze postępowania cywilnego. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.).