II SA/Gl 838/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 października 2021 r. sprawy ze skargi "A" w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 80, 85 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (obecnie j.t. Dz. U z 2021 r., poz. 247 ze zm., dalej: "u.i.ś.") i in., po rozpatrzeniu wniosku wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa instalacji do produkcji paliwa alternatywnego RDF o mocy produkcyjnej 100 tys. ton rocznie w Z. przy ul. [...]", planowanego do realizacji w granicach działki oznaczonej geodezyjnie numerem ewidencyjnym 1 (obr. [...])". W uzasadnieniu podano m. in., że planowane przedsięwzięcie kwalifikuje się jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. W odwołaniu "A" z siedzibą w O. zarzucono naruszenie regulacji u.i.ś. i nieuwzględnienie stanowiska oraz sprzeciwu mieszkańców wobec inwestycji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu wskazano m. in., że odwołanie pochodzi od organizacji ekologicznej, która nie została dopuszczona do postępowania na prawach strony i nie posiada legitymacji do wniesienia środka odwoławczego. W złożonym odwołaniu "A" nie zawarło wniosku o dopuszczenie do postępowania na prawach strony. Skargę na powyższą decyzję złożyło przez pełnomocnika ww. "A", wnosząc o uchylenie zaskarżonego aktu, wskazując m. in. na obrazę przepisów prawa materialnego, a to art. 44 ust. 2 u.i.ś., poprzez jego błędną interpretację powołującą wymóg złożenia w odwołaniu organizacji ekologicznej formalnego wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu odwoławczym, podczas gdy przepis takiego wymogu nie przewiduje. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że jest on dotknięty uchybieniami uzasadniającymi jego wzruszenie. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 §1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 §1 k.p.a.). Postępowanie prowadzone było w trybie ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Przepisy te zawierają szczególną regulację dotyczącą udziału czynnika społecznego, choć nie zawsze znajdą zastosowanie. W świetle art. 44 ust. 1 u.i.ś. organizacje ekologiczne, które powołując się na swoje cele statutowe, zgłoszą chęć uczestniczenia w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, uczestniczą w nim na prawach strony, jeżeli prowadzą działalność statutową w zakresie ochrony środowiska lub ochrony przyrody, przez minimum 12 miesięcy przed dniem wszczęcia tego postępowania. Przepisu art. 31 §4 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu organizacji ekologicznej służy prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa prowadzonym przez organ pierwszej instancji; wniesienie odwołania jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu. W postępowaniu odwoławczym organizacja uczestniczy na prawach strony. Z kolei według ust. 3 organizacji ekologicznej służy skarga do sądu administracyjnego od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji, także w przypadku, gdy nie brała ona udziału w określonym postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa. Ust. 4 tego przepisu stanowi, że na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji ekologicznej służy zażalenie. W orzecznictwie przyjęto, że "(...) wraz z wniesieniem odwołania przez organizację ekologiczną, która nie brała udziału w postępowaniu przez organem I instancji, bez względu na przyczynę takiego stanu rzeczy, wygasa uprawnienie organu I instancji do merytorycznego rozpatrzenia zasadności wniosku organizacji ekologicznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu." (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2018 r., II OSK 998/16). W tym samym orzeczeniu stwierdza się, że "(...) wniesienie przez organizację ekologiczną odwołania od decyzji wydanej w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa nie jest uzależnione, tak jak ma to miejsce na gruncie k.p.a., od uprzedniego dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu przez organ I instancji. Organizacja ta może bowiem wnieść odwołanie w terminie otwartym dla stron postępowania, co jest równoznaczne ze zgłoszeniem chęci uczestniczenia w takim postępowaniu." Stanowisko SKO jest zatem zbyt sformalizowane, nie mając ku temu podstawy prawnej. Odwołanie zostało złożone, co oznacza również chęć wzięcia udziału organizacji w postępowaniu. Treści rozstrzygnięcia Sąd nie przesądza, bowiem nie bada tu kwestii merytorycznych, a jedynie formalne. Organ weźmie pod uwagę ww. ustalenia. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi (200 zł) i koszty zastępstwa procesowego (497 zł wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa), Sąd rozstrzygał w oparciu o przepisy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.