II SA/Gl 84/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego postanawia: 1. 1. umorzyć postępowanie z wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego; Postanowieniem z dnia 25 marca 2016 r. starszy referendarz uwzględnił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy zwalniając ją od kosztów sadowych. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2016 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, to jest w piśmie z dnia 24 czerwca 2016 r. oraz w nadesłanym w ślad za tym pismem formularzu "PPF" K. G. ponownie zażądała przyznania prawa pomocy - tym razem w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W treści tego formularza strona zadeklarowała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z konkubentem i czworgiem dzieci, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani majątku, zaś na dochód jej gospodarstwa domowego składają się: renta konkubenta, w kwocie 338 zł, a nadto"zasiłki rodzinne", alimenty oraz świadczenia wychowawcze w ramach programu "500+", w wysokości ogółem zadeklarowanej jako 2.315 zł. Dodatkowo skarżąca wyszczególniła obciążające ją koszty utrzymania wymieniając wśród nich między innymi wydatki na leczenie (150 zł), telefony i Internet (276 zł) oraz koszt wyjazdu dzieci na obóz (600 zł). Pismem z dnia 28 lipca 2016 r. oraz kolejnym - z dnia 30 sierpnia 2016 r. starszy referendarz sądowy wezwał wnioskującą o uzupełnienie i uprawdopodobnienia danych, na które się powołała. W treści tych wezwań zwrócił się do niej o udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp. oraz o przedłożenie dokumentów obrazujących dochody uzyskiwane przez nią z tytułu alimentów i w ramach programu "500+", a także przez jej konkubenta z tytułu świadczenia rentowego. W wyznaczonym terminie K. G. nie udzieliła na żadne z powyższych wezwań jakiejkolwiek odpowiedzi. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku K. G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym miejscu trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że skarżąca ubiegała się już w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy i po rozpoznaniu złożonego przezeń wniosku została zwolniona od kosztów sądowych mocą postanowienia wydanego przez starszego referendarza sądowego w dniu 25 marca 2016 r. (karty nr 27-29 akt sprawy). W tej sytuacji, rozpoznanie kolejnego wniosku o zwolnienie od tych kosztów stało się zbędne i dlatego należało je umorzyć na podstawie art. 249a p.p.s.a. Wniosek K. G. o ustanowienie pełnomocnika należało natomiast rozpoznać stosując przesłankę określoną w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Ustanowienie adwokata dla skarżącej w przypadku, gdy jest ona już w sprawie zwolniona od kosztów sądowych poskutkowałoby bowiem sytuacją, w której skorzystałaby faktycznie z całkowitego zakresu prawa pomocy (to jest obejmującego zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika procesowego). W tym kontekście uznano, że wnioskodawczyni nie spełniła wymogu warunkującego uwzględnienie zgłoszonego żądania. Treść przywołanego wyżej art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a nie pozostawia bowiem wątpliwości, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe stwierdzić przyjdzie, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie albowiem nie uzupełniła ona ani nie uprawdopodobniła oświadczeń, które podniosła w swoim wniosku. Nie potwierdziła mianowicie ani aktualnej wysokości dochodów swej rodziny (zwłaszcza z tytułu alimentów i świadczeń wychowawczych, czyli dochodów, których nie wykazywała we wcześniejszym wniosku z dnia 24 lutego 2016 r.) ani też kosztów utrzymania jej gospodarstwa domowego, nie nadsyłając jakichkolwiek dokumentów obrazujących aktualne kwoty tych dochodów i kosztów. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że K. G. została do tego aż dwukrotnie wezwana - najpierw w treści zarządzenia z dnia 28 lipca 2016 r., a następnie, kolejnym zarządzeniem z dnia 30 sierpnia 2016 r. W wyznaczonym terminie, (który w odniesieniu do pierwszego z tych zarządzeń upłynął 10 sierpnia 2016 r., zaś w przypadku drugiego z nich - 12 września 2016 r.) wnioskująca nie udzieliła żadnej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełniła wymóg, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Odstępując od wykonania przywołanych wyżej wezwań skarżąca nie zachowała przesłanki określonej w art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 przywołanej ustawy.