II SA/Gl 843/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. i R. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie wymeldowania w kwestii wniosku o skarżącego – R. B., o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, R. B. złożył do Sądu pismo procesowe datowane na 18 listopada 2011 r., w którym wniósł o zwolnienie z rzeczonej opłaty podnosząc, iż jest bezrobotny oraz uskarża się na zły stan zdrowia. Następnie, to jest w dniu 6 grudnia 2011 r. skarżący nadesłał urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym sprecyzował, iż zakres jego żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponownie podkreślił, że od 3 lat jest bezrobotnym, a ponieważ choruje trudno mu znaleźć odpowiednią pracę. Nadto oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która jest współwłaścicielką domu o powierzchni 250 m2 oraz budynku gospodarczego o powierzchni 50 m2 i działki o powierzchni 20 ar. On sam natomiast posiada ogród działkowy o powierzchni 0,36 ar. Miesięczny dochód przypadający na rodzinę skarżącego zadeklarowany został w kwocie 1.050 zł, uzyskiwanej przez jego matkę z tytułu emerytury. Następnie, to jest pismem z dnia 15 grudnia 2011 r., referendarz sądowy wezwał skarżącego o uprawdopodobnienie danych ujętych we wniosku. W tym zakresie zwrócono się do strony o: - nadesłanie zaświadczenia o uzyskaniu statusu bezrobotnego oraz o braku prawa do zasiłku; - przedłożenie kserokopii faktur obrazujących wydatki przeznaczane na czynsz, opłaty za energię elektryczną, dostawy gazu, wody, usługi telekomunikacyjne itp.; - nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość emerytury pobieranej przez jego matkę. W odpowiedzi skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów, o które został wezwany. Zamiast tego nadesłał do Sądu pismo procesowe datowane na 29 grudnia 2011 r., w którym oświadczył, że "niektóre dokumenty mógłby dostarczyć, ale niektóre nie" podnosząc, iż zamieszkuje wraz z matką w wynajmowanym lokalu i rachunki są "na inne nazwisko". Równocześnie wnioskodawca dał wyraz swojemu niezadowoleniu z faktu wezwania go o rzeczone dokumenty podkreślając, że w odrębnych postępowaniach toczących się przed sądami powszechnymi znane mu osoby były zwalniane od kosztów sądowych i nie żądano od nich przedstawiania dokumentów obrazujących ich sytuację materialną. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku R. B. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku w sposób czyniący zadość wezwaniu Sądu z dnia 15 grudnia 2011 r., które zostało jej doręczone 23 grudnia 2011 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym w wezwaniu siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 30 grudnia 2011 r. skarżący wskazał wprawdzie, że niektórych spośród wymienionych w nim dokumentów nie może nadesłać, gdyż wraz z matką wynajmują mieszkanie i dlatego faktury za czynsz i tzw. media wystawiane są na inną osobę. Argumentacja taka mogłaby jednak ewentualnie wyjaśniać wyłącznie brak przedstawienia faktur obrazujących te należności natomiast w ogóle nie tłumaczy, dlaczego wnioskujący nie nadesłał zaświadczenia właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzającego fakt, iż jest osobą bezrobotną ani też dokumentu obrazującego wysokość emerytury pobieranej przez jego matkę. Jest to niezrozumiałe tym bardziej, że skarżący oświadczył wszak wyraźnie, że niektóre dokumenty objęte wezwaniem mógłby przedstawić. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa strony zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To jego obowiązkiem jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim bowiem przypadku nie sposób przyjąć, aby wnioskujący wykazał w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.