II SA/Gl 845/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu W. B. (B.) na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za czasowe zajęcie nieruchomości w związku z realizacją inwestycji drogowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych podnosząc, że nie dysponuje środkami pozwalającymi mu na poniesienie tego rodzaju wydatku. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. 130 m2 (jak to określił – do remontu) oraz nieruchomość gruntowa o pow. 0,7 ha o wartości około 200.000 zł. Wnioskodawca podał, że nie uzyskuje żadnego dochodu (na poparcie tej tezy dołączył do druku kopię decyzji z [...] r. orzekającej o uznaniu go za osobę bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku), a jego miesięczne wydatki kształtują się na poziomie około 1200 zł (alimenty, opłaty za media, koszty leczenia). Zaznaczył, że jest zadłużony u rodziny na kwotę 50.000,00 zł, ma debet na kartach kredytowych w wysokości 7.000,00 zł, kredyt hipoteczny w kwocie 150.000,00 zł (wypowiedziany) oraz drugi kredyt w kwocie 200.000,00 zł. Do wniosku skarżący dołączył wezwania do zapłaty wystosowane doń przez [...] oraz harmonogram spłat rat kredytu zaciągniętego w [...]. Pismem z dnia 29 października 2015 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, itp., - podanie źródła, z którego czerpie aktualnie dochody przeznaczane na utrzymanie się wraz ze udokumentowaniem ich wysokości. W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia 6 listopada 2015 r. W.B. wyjaśnił, że na bieżące wydatki środki czerpie z pomocy rodziny oraz kart kredytowych. Wnioskodawca dołączył rachunki za energię elektryczną (wystawione na jego matkę, lecz płacone przez skarżącego), rachunek za usługi telekomunikacyjne oraz rachunek za odprowadzanie ścieków. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Nie ulega wątpliwości, że tylko w sytuacji, gdy sąd lub referendarz sądowy jest w pełni przekonany co do trudnej sytuacji materialnej strony, możliwe jest przyznanie prawa pomocy. Kluczowe jest więc przedstawienie informacji, które pozwolą stwierdzić, że rzeczywiście obiektywne okoliczności wykluczają lub też w sposób istotny ograniczają możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę słowo "wykazać", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W realiach rozpoznawanej sprawy właściwie stosunkowo niewiele wiadomo na temat rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Po pierwsze nie wiadomo jakie są rzeczywiste dochody skarżącego, który w żaden sposób nie uprawdopodobnił, iż wsparcia już od dłuższego czasu udziela mu rodzina oraz, że bieżące koszty pokrywa za pomocą karty kredytowej. Jest tym istotniejsze, że przynajmniej od marca 2014 r. skarżący jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku. Nasuwa się w tym miejscu pytanie z czego skarżący spłaca powstałe na karcie zadłużenie, na co wszakże odpowiedzi nie udzielono. W konsekwencji ogólnikowe twierdzenia o uzyskiwaniu wsparcia od rodziny nie mogą w sposób dostateczny uwiarygodnić sytuacji strony. Drugą kwestią, nie wyjaśnioną w sposób wystarczający jest stan majątkowy strony. Skarżący podał, że w skład jego majątku wchodzi budynek mieszkalny (położony przy ul. [...], Gmina [...]) oraz nieruchomość rolna. Tymczasem w fakturze na odbiór ścieków figuruje inny adres, na który zresztą fakturę tę wysłano – ul. [...],– T. Powstaje więc wątpliwość odnośnie rzeczywistego stanu majątkowego strony. Wskazane wyżej niejasności nie pozwoliły stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego jest trudna i nie pozwala mu na opłacenie kosztów postępowania sądowego. Przeciwnie, rodzą się pytania o rzeczywiste źródła i poziom dochodów strony, co wszakże nie zostało wyjaśnione. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.