II SA/Gl 847/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych na skutek wniesionego sprzeciwu od oddalającego wniosek postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym z dnia 24 listopada 2010 r. p o s t a n a w i a: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości Pismem procesowym z dnia [...]r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na skutek wezwania, wniosek został złożony w przewidzianej przepisami formie tj. na druku urzędowego formularza. W oparciu o jego treść, a także treść pisma skarżącego z dnia [...]r. i dołączonych do niego dokumentów ustalono, że skarżący posiada zobowiązania pieniężne na łączną kwotę [...] zł. Ich spłata wymaga wydatkowania kwoty [...] zł rocznie. Nadesłane kserokopie rachunków wskazują, że łączny, roczny rachunek za energię elektryczną wynosi ponad [...] zł, rachunek za węgiel: [...] zł. Z oświadczenia zawartego w piśmie procesowym z dnia [...]r. wynika, że na paszę skarżący wydał w bieżącym roku kwotę [...] zł, na nasiona [...] zł, na paliwo [...] zł, na nawozy [...] zł, na środki ochrony roślin [...] zł, zaś pozostałe, nieudokumentowane wydatki związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego zamykają się w kwocie [...] zł. Wnioskodawca uzyskał w [...] r. płatności bezpośrednie w łącznej kwocie [...] zł. (vide decyzja [...] w R. z dnia [...]r.). Wnioskodawca, we wspomnianym piśmie procesowym zadeklarował, że jego łączny, roczny dochód netto kształtuje się na poziomie [...] zł (w formularzu PPF kwotę tę wskazał jako [...] zł netto miesięcznie). Zsumowanie wszystkich wydatków wskazanych przez skarżącego daje kwotę [...] zł w stosunku rocznym. W przeliczeniu miesięcznym jest to niemalże [...] zł. Wysokie wydatki strony, towarzyszące niskim zadeklarowanym dochodom, spowodowały wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji materialnej strony, a wątpliwość ta sprawiła, iż referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] r. oddalił wniosek J. S. W wyniku rozpatrzenia wniesionego sprzeciwu także Sąd oddalił jego wniosek o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia [...] r. Na skutek rozpoznania wniesionego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę tut. Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA wskazał, że tut. Sąd winien ponownie zbadać sytuację J. S. wzywając go uprzednio, wobec powstałych wątpliwości, do złożenia w szczególności zaświadczenia o dochodach z gospodarstwa rolnego wydanego w trybie ustawy Ordynacja podatkowa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przystępując zatem do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy wskazać w tym miejscu należy, iż stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a. strona może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje - stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a. - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Złożony przez J. S. na formularzu PPF wniosek z uwagi na podniesienie jedynie kwestii kosztów sądowych, zakwalifikowany winien być zatem jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazać w tym miejscu nadto należy, iż ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o jego przyznanie. Zaznaczyć bowiem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Dlatego jej zastosowanie - jako formy dofinansowania z budżetu państwa - powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału profesjonalnego pełnomocnika i pokrycie kosztów sądowych jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji rodzinnej i majątkowej oraz możliwości finansowych J. S. stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy została przez skarżącego wykazana w stopniu, zdaniem Sądu, pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Ocena stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, jak również jego możliwości finansowych, dokonana w oparciu o podniesione w sprawie okoliczności, prowadzi bowiem do wniosku, iż skarżący nie dysponuje w chwili obecnej wystarczającą ilością środków pieniężnych na pokrycie jakichkolwiek opłat sądowych bez uszczerbku dla koniecznych kosztów utrzymania. Wykonując wskazania zawarte w postanowieniu NSA tut. Sąd wezwał bowiem J. S. do złożenia zaświadczenia o dochodach wydanego w trybie ustawy Ordynacja podatkowa. W odpowiedzi na otrzymane wezwanie J. S. przedłożył zaświadczenie nr [...] wystawione w dniu [...] r. przez Zastępcę Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. potwierdzające, iż J. S. jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych. W roku [...] dochód J. S. podlegający opodatkowaniu na zasadach ogólnych, po odliczeniu kosztów uzyskania przychodu, wyniósł [...]złotych. Tym samym J. S. przedłożył dowód potwierdzający, że pomimo wysokich obrotów charakteryzujących jego działalność rolniczą nie uzyskuje dochodów podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Nie ma zatem obecnie podstaw do kwestionowania wskazanej przez skarżącego kwoty rocznego dochodu. Fakt ten oraz wskazanie przez niego w formularzu PPF, iż na utrzymaniu ma żonę i dwoje dzieci, uzasadnia, zdaniem Sądu, wniosek o udzielenie prawa pomocy. W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 254 §1 i art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.