II SA/Gl 852/08
PostanowienieWSA w Gliwicach2008-12-17
Skład orzekający: Łukasz Strzępek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba ubiegająca się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, posiadająca stałe źródło dochodu (emerytura) oraz nieruchomość leśną, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu nie może zostać uwzględniony, jeśli strona posiada stałe źródło dochodu, które nie jest na tyle niskie, aby zaspokajać jedynie podstawowe potrzeby, a także dysponuje majątkiem (nieruchomość leśna), który może stanowić źródło środków na pokrycie kosztów postępowania. Ustawodawca przewidział bardzo surowe kryteria oceny takich wniosków, wymagając wykazania wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżący S. H. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wskazał, że jest samotnie prowadzącym gospodarstwo domowe, nie posiada zasobów pieniężnych, jest właścicielem domu i nieruchomości rolnej (las), a jego miesięczny dochód z emerytury jest przeznaczany w dużej części na leki z uwagi na inwalidztwo. Wcześniej w podobnej sprawie jego wniosek został częściowo uwzględniony.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o przyznanie prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesionego środka odwoławczego w sprawie dotyczącej dokonania oceny stanu technicznego obiektu, w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy
Na druku urzędowego formularza S. H. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł szereg okoliczności związanych z przebiegiem sprawy toczącej się przed organami administracji.
W oparciu o zawarte w formularzu informacje udało się natomiast ustalić, że jest on osobą samotnie prowadzącą gospodarstwo domowe nieposiadającą żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. S. H. jest właścicielem domu o powierzchni mieszkalnej [...] m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha (las).
Miesięczny dochód strony wykazany został w kwocie [...] zł uzyskiwanej z tytułu emerytury. Wnioskodawca dodał, że jest inwalidą [...] grupy i ponad połowę swej emerytury wydaje na leki.
Trzeba w tym miejscu zauważyć, że w sprawie toczącej się pod sygnaturą akt II SA/Gl 841/08 skarżący, postanowieniem referendarza sądowego z dnia 17 października 2008 r. został w części zwolniony od kosztów sądowych, natomiast w pozostałym zakresie (w tym również w zakresie ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu) jego wniosek oddalono. Z tego też względu przy ocenie złożonego wniosku wzięte zostały okoliczności przedstawione w tamtej sprawie.
Oceniając wniosek S. H. zważono co następuje:
Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym.
Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Trzeba w tym miejscu zauważyć, że ustawodawca sformułował bardzo surowe kryteria oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Tylko więc osoba, której sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka i nieposiadająca żadnych możliwości zdobycia środków na poniesienie kosztów sądowych i opłacenie usług fachowego pełnomocnika zasługuje na ewentualne przyznanie prawa pomocy.
Rozpoznając wniosek S. H. niepodobnym było stwierdzić, iż tego rodzaju okoliczności zachodzą w odniesieniu do jego osoby.
Przede wszystkim zauważyć przyjdzie, że skarżący dysponuje stałym źródłem dochodu (emerytura). Wysokość tego świadczenia nie jest na tyle niska, aby z pewnością można było stwierdzić, iż służy ono zaspokojeniu podstawowych potrzeb wnioskodawcy. W tym miejscu zauważyć trzeba, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu wskazującego na wysokość jego przeciętnych, miesięcznych wydatków.
Posiłkując się materiałem zgromadzonym w sprawie II SA/Gl 841/08 ustalono, że wydatki na wodę, energię elektryczną, gaz, telefon itp. wynoszą przeciętnie około [...] zł, a jednorazowy zakup opału to wydatek rzędu [...] zł. Skarżący nie udokumentował w żaden sposób wysokości środków przeznaczanych na zakup lekarstw, stąd też jego oświadczenie w tym zakresie, iż wydaje około 70 % uzyskiwanego dochodu na lekarstwa, zawarte w piśmie procesowym z dnia [...] r. nie może być uznane za wiarygodne zwłaszcza, że w sprawie o sygn. II SA/Gl 841/08 skarżący wskazał, iż wydatki na lekarstwa wynoszą około [...] zł. Trzeba wreszcie zauważyć, że w skład majątku wnioskodawcy wchodzi nieruchomość leśna o pow. [...] ha. Osoba, która ubiega się o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu winna w pierwszej kolejności poszukiwać źródła uzyskania środków na ten cel we własnym majątku, a dopiero potem, gdy okazałoby się to niemożliwe – zwrócić się o pomoc do Sądu.
W takiej sytuacji, posiadanie wskazanego wyżej składnika majątkowego stanowi okoliczność przemawiającą przeciwko uwzględnieniu wniosku.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 3 oraz z art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 1 i § 2 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło