II SA/Gl 852/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodnicząca - Sędzia WSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności wniesionego środka odwoławczego w sprawie dotyczącej dokonania oceny stanu technicznego obiektu na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] r. skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W jego uzasadnieniu nawiązał przede wszystkim do okoliczności faktycznych sprawy administracyjnej będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wskazując jedynie, iż samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a jego jedyny dochód stanowi emerytura w wysokości [...] zł. Skarżący posiada dom o powierzchni mieszkalnej [...] m2 oraz las o powierzchni [...] ha. Z dodatkowego oświadczenia skarżącego wynika, iż jest on inwalidą [...] grupy i [...] % osiąganego dochodu wydaje na lekarstwa, zaś resztę na opłaty i utrzymanie. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2008 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. S. H. w ustawowym terminie wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw, w którym ponownie nawiązał do stanu faktycznego sprawy. Na podstawie zarządzenia z dnia 21 stycznia 2009 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie oryginału bądź kopii odcinka pobieranej emerytury za ostatni miesiąc oraz udokumentowanie wysokości comiesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem (tzw. media) i z zakupem lekarstw. Pouczono jednocześnie, że niezastosowanie się do wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jak brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej ustawą. W wyznaczonym terminie skarżący wniósł do Sądu pismo, do którego załączył jedynie dokument poświadczający wysokość osiąganej emerytury (w kwocie [...] zł). Ponadto ponownie podniósł, iż jest inwalidą [...] grupy i [...] % dochodu wydatkuje na lekarstwa, nie wskazując konkretnych kwot skarżący oświadczył, że jego miesięczne wydatki obejmują [...], opłaty za telewizor, wodę, telefon. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącego, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli w świetle art. 245 § 2 ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata , następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są zaś odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/2006, LEX nr 191863 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mimo wezwania Sądu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy. Wezwanie o jakim mowa w art. 255 ustawy Sąd wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości. Wezwanie dla strony rodzi obowiązek złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. W oparciu o dane przedstawione Sąd musi mieć możliwość ustalenia proporcji między dochodami a koniecznymi wydatkami ponoszonymi przez stronę. W niniejszym przypadku dane przedstawione przez skarżącego nie pozwoliły na poczynienie takich ustaleń a informacja o wysokich, stałych kosztach leczenia nie została w jakimkolwiek zakresie uprawdopodobniona. W odniesieniu do kosztów utrzymania strony Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego ich szacowania. Powyższe sprawia, iż Sąd uznał, że skarżący osiągając stały dochód nie spełnia przesłanek do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym i na tej podstawie w oparciu o treść art. 246 § 1 pkt 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.