II SA/Gl 852/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2014 r. sprawy ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu do rozpoczęcia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków 1) uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2) przyznaje od Skarbu Państwa adwokat M.J. kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złotych osiemdziesiąt groszy) w tym podatek VAT 52,80 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 17 marca 2014 r. H. Z. zgłosił Wójtowi Gminy K. zamiar przystąpienia do eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków o przepustowości 0,145 m³ na dobę, którą zrealizował na działce nr 1 w miejscowości R., ul. [...], gmina K. Do zgłoszenia inwestor dołączył m.in. kserokopię złożonego w dniu [...] r. w Starostwie Powiatowym w C. zgłoszenia robót budowlanych polegających na modyfikacji przydomowej oczyszczalni ścieków przez dobudowę do betonowego zbiornika na ścieki osadnika gnilnego z pionowym filtrem gruntowym, kserokopię projektu zagospodarowania działki z wrysowaną oczyszczalnią ścieków, rysunek poglądowy pionowego filtra piaskowego, kopię faktur VAT wystawionych w daniach [...] r. oraz [...] r. dotyczących zakupów folii budowlanej, argowłókniny, rury trzonowej i rury dren, a także preparatu do szamb – S. Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K., działając w oparciu o art. 152 ust. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.), zgłosił sprzeciw "rozpoczęcia przez H. Z. eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr 1 w miejscowości R.". W uzasadnieniu podał, że H. Z. mimo skierowanego do niego wezwania nie uzupełnił złożonego zgłoszenia poprzez podpisanie go przez wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, na której zrealizowano przydomową oczyszczalnię, bądź przedstawienia pełnomocnictwa tych osób do występowania w ich imieniu. Organ ustalił także, że Starosta [...] działając w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane decyzją z dnia [...] r. wniósł sprzeciw do zgłoszenia przez H. Z. budowy przedmiotowej oczyszczalni, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy tę decyzję. Powodem wniesienia sprzeciwu przez organy administracji architektoniczno-budowlanej było zaś naruszenie planowaną budową warunków określonych w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ( Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zdaniem tych organów odległość od osi studni dostarczającej wodę do spożycia dla ludzi wynosiła bowiem mniej niż 30 m od przewodu rozsączającego kanalizacji. Organ I instancji stwierdził także, że instalacja, której dotyczyło niniejsze postępowanie "jest tożsama z tymi co do której wniesiono sprzeciw w dniu [...] r. oraz w dniu [...] r ". W jego przekonaniu wynikało to ze wskazania we wszystkich tych zgłoszeniach tych samych elementów oczyszczalni mającej się według założeń składać z osadnika, którego rolę pełnić ma dotychczasowy zbiornik na nieczystości płynne oraz z pionowego filtra piaskowego. Biorąc pod uwagę lokalizację zbiornika bezodpływowego oraz konieczność wykonania obok osadnika filtra piaskowego można zdaniem organu stwierdzić, że nie została zachowana wymagana odległość przewodu rozsączającego od studni. Lokalizacja ta stwarza zaś zagrożenie dla czystości wód zasilających studnie. Zasadność wniesienia sprzeciwu zdaniem Wójta Gminy K. znajduje też oparcie w wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt II SA/Gl 26/10 oraz decyzji SKO w C. z dnia [...] r. nr [...]. Od decyzji tej odwołanie wniósł H. Z. domagając się jej uchylenia. Podniósł, że zgłoszoną przydomową oczyszczalnię ścieków zakupił, zrealizował i użytkuje zgodnie z prawem miejscowym. Dodał, że posiadana przez niego oczyszczalnia stanowi urządzenie dopuszczone do użytkowania, co potwierdza praktyka. Oczyszczalnia ta jest szczelna i nic nie stoi na przeszkodzie w dopuszczeniu jej do eksploatacji. Dodał, że zastosowane do jej budowy materiały budowlane oraz sposób jej wykonania także odpowiada prawu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie zgłoszenia przez H. Z. eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków zlokalizowanej na działce nr 1 w miejscowości R. W podstawie prawnej tej decyzji Kolegium wskazało art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. art. 152 ust. 1, ust. 2 i ust. 4a ustawy Prawo ochrony środowiska oraz § 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 880 ) - dalej zwanego rozporządzaniem MŚ. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy zanalizował przepisy art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska oraz przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia MŚ nakazujące dokonanie zgłoszenia instalacji przed rozpoczęciem jej eksploatacji, jeżeli może ona negatywnie oddziaływać na środowisko, a emisja z tej instalacji nie wymaga uzyskania pozwolenia. Wskazał też, że zaskarżoną decyzją Wójt Gminy K. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw do wskazanego wyżej zgłoszenia, który wykluczył możliwość użytkowania zgłoszonej instalacji. Kolegium stwierdziło jednakowoż, że dokonane zgłoszenie dotyczyło przydomowej oczyszczalni ścieków, której użytkowaniu sprzeciwił się już wcześniej organ I instancji wnosząc sprzeciw decyzją z dnia [...] r., a sprzeciw ten został następnie utrzymany w mocy decyzją SKO w C. z dnia [...] r. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że złożony przez H. Z. wniosek nie zawierał też wystarczających informacji pozwalających na ocenę jego wpływu na środowisko oraz, iż nie zostały zachowane wymagane odległości tej instalacji od istniejących w sąsiedztwie studni. W tej sytuacji uznało, że aktualne zgłoszenie dotyczy tej samej instalacji, co do której wniesiony był już sprzeciw, a skoro decyzja z [...] roku uzyskała przymiot ostateczności to istnieje podstawa do umorzenia postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Stanowisko co do tożsamości instalacji zgłoszonej w dniu [...] r. z instalacją w stosunku, do której wniesiono sprzeciw decyzją z dnia [...] r. Kolegium upatrywało we wskazaniu w obu zgłoszeniach tych samych elementów oczyszczalni. Podobnie jak w poprzednim postępowaniu H. Z. nie wskazał także miejsca lokalizacji pionowego filtru piaskowego. Organ ten dodał, że parametry działki nr 1 oraz usytuowane w jej sąsiedztwie studnie w zasadzie uniemożliwiają realizację przedmiotowej oczyszczalni ścieków. Odległość szamba mającego pełnić rolę osadnika od istniejących studni dowodzi zaś sprzeczności lokalizacji tej instalacji z przepisem § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Kolegium z ostrożności procesowej wskazało także, że zasadność wniesienia w takiej sytuacji sprzeciwu zaakceptował WSA w wyroku z dnia 15 lipca 2010r., sygn. akt II SA/Gl 26/10. Zauważyło jednocześnie, że aczkolwiek wyrok ten zapadł w odmiennym stanie prawnym to jednak w oparciu o pogląd doktryny ( K. Gruszecki. Komentarz do art. 152 Prawa ochrony środowiska, LEX 2011) nie można wykluczyć możliwości wniesienia sprzeciwu w sytuacji gdyby miało dojść do naruszenia niewskazanych w art. 152 ust. 4 a ustawy innych bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. W ocenie Kolegium na aprobatę zasługuje także pogląd organu I instancji, że ze zgłoszeniem rozpoczęcia eksploatacji przydomowej oczyszczalni ścieków winni wystąpić wszyscy współwłaściciele nieruchomości bądź ich następcy prawni. Tym samym skoro zgłoszenie zostało podpisane tylko przez jednego ze współwłaścicieli działki nr 1 to należało je uznać za niekompletne. W konsekwencji trzeba przyjąć, że zgłoszenie to nie spowodowało skutku w postaci rozpoczęcia biegu 30 dniowego terminu, którego upływ upoważniał wnioskodawcę do rozpoczęcia eksploatacji instalacji. Skoro zaś nie można mówić o skutecznym złożeniu zgłoszenia to nie zachodziła podstawa do wydania decyzji o sprzeciwie i z tego też względu postępowanie w sprawie było bezprzedmiotowe. W skardze wniesionej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H. Z., domagał się przyznania mu prawa legalnego użytkowania zrealizowanej przez niego przydomowej oczyszczalni ścieków. W uzasadnieniu skargi wskazał, że wybudowana przez niego na działce nr 1 w miejscowości R. oczyszczalnia wbrew stanowisku organów nie ma kontaktu z otaczającym ją gruntem, a w szczególności nie jest wyposażona w przewód rozsączający. SKO w C. na prośbę Wójta Gminy K., który w opinii skarżącego jest z nim skonfliktowany, utrudnia mu jednak życie. Pismem z dnia 9 czerwca 2014 r. skarżący uzupełnił skargę poprzez dołączenie do niej sporządzonego przez siebie opisu budowy pionowego filtru piaskowego. Z opisu tego wynika, że wykonany przez niego obok ściany istniejącego zbiornika na ścieki filtr wyłożony został nieprzepuszczalną folią. Ścieki do tego filtra wpływają pionowo, a po oczyszczeniu odprowadzane są odrębną rurą do zbiornika i wykorzystywane do celów gospodarczych. Do pisma tego skarżący dołączył pięć fotografii. SKO w C. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. - stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dodać trzeba, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia tego przepisu nakazuje stwierdzenie, że Sąd ma prawo ale także i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Rozważając w określonych wyżej ramach legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że wydano ją w trybie przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska ( j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1232 ze zm.). Stosownie do art. 152 ust. 1 tej ustawy instalacja, której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, podlega zgłoszeniu organowi ochrony środowiska. Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów instalacji, których eksploatacja wymaga zgłoszenia ( Dz. U. Nr 130, poz. 880 ). do instalacji, których emisja nie wymaga pozwolenia, a których eksploatacja wymaga zgłoszenia zostały zaliczone oczyszczalnie ścieków o przepustowości do 5 m³ na dobę, wykorzystywane na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego. Stosownie zaś do art. 152 ust. 4 omawianej ustawy organ, do którego wpłynęło zgłoszenie może wnieść w terminie 30 dni sprzeciw w drodze decyzji. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego, którą organ ten uchylił w całości decyzję organu I instancji o sprzeciwie i umorzył postępowanie w sprawie dokonanego przez skarżącego zgłoszenia nie mogła się ostać bowiem jej uzasadnienie dowodzi, że wydano ja z naruszeniem przepisów tak prawa materialnego, jak i procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie skład orzekający Sądu stwierdził, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. nie wykazało w sposób dostateczny, iż instalacja zgłoszona przez skarżącego wnioskiem z dnia [...] r. była tożsama z przydomową oczyszczalnią ścieków zgłoszoną do eksploatacji w 2013 roku, w stosunku do której Wójt Gminy K. wniósł już sprzeciw decyzją z dnia [...] r., nr [...], a Kolegium utrzymało w mocy to orzeczenie decyzją z dnia [...] r., nr [...]. Stanowisko co do tożsamości obu tych instalacji organ uzasadnił kilkoma twierdzeniami. Po pierwsze uznał, że objęta zgłoszeniem przydomowa oczyszczalnia składa się z tych samych elementów (osadnika oraz pionowego filtra piaskowego) jak instalacja zgłoszona w 2013 r. Po drugie stwierdził, że prowadzący instalację, podobnie jak w poprzednim przypadku, nie wskazał miejsca lokalizacji filtra piaskowego. Po trzecie zaś w ocenie organu parametry działki nr 1 oraz usytuowane w jej sąsiedztwie studnie nie pozwalają na lokalizację na jej terenie przydomowej oczyszczalni ścieków, bowiem przewody rozsączające, o jakich jest mowa w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie znajdą się w odległości mniejszej niż 30 m od znajdujących się w sąsiedztwie studni. Opisanego stanowiska nie można zaakceptować z kilku powodów. W szczególności stwierdzić przyjdzie, że SKO nie poczyniło wszystkich niezbędnych ustaleń faktycznych pozwalających na stwierdzenie tożsamości obu instalacji, przez co naruszyło art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji także art. 105 § 1 w zw. z art. 140 tej ustawy w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ ten nie odniósł się bowiem w żaden sposób do dołączonych przez skarżącego do zgłoszenia faktur VAT wystawionych w 2014 r., dokumentujących dokonane przez skarżącego zakupy materiałów budowlanych (rur i folii budowlanej), które posłużyły prawdopodobnie do realizacji zgłoszonej instalacji. Faktury te zdają się zaś wskazywać, że przedmiotowa instalacja została wykonana w 2014 r., a zatem z oczywistych względów nie mogła być ona tożsama z instalacją zgłoszoną do eksploatacji w 2013 r. Brak zaś wskazania lokalizacji filtra piaskowego na działce skarżącego mógł natomiast stanowić przedmiot zainteresowania organów administracji architektoniczno-budowlanej, a nie organów ochrony środowiska. Kolegium co istotne nie zapoznało się w sposób dostateczny ze znajdującą się w aktach sprawy dokumentacją techniczną zgłoszonej instalacji. Z dokumentacji tej, a w szczególności z opisu budowy filtra piaskowego (pionowego) wynikało tymczasem, że znajduje on zastosowanie na gruntach nieprzepuszczalnych. Należało wyprowadzić z tego opisu wniosek, że zgłoszona przez skarżącego instalacja prawdopodobnie nie została wyposażona w przewody rozsączające. Z pisma procesowego skarżącego z dnia 9 czerwca 2014 r. wynika też, że przedmiotowy filtr został uszczelniony i zabezpieczony przed przeciekaniem do gruntu. Tym samym co najmniej przedwczesnym, a prawdopodobnie też chybionym było powoływanie się przez organy obu instancji na naruszenie zgłoszoną instalacją przepisu § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Dodać trzeba, że podobnie jak w przypadku lokalizacji filtra także orzekanie w kwestii zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi zgłoszonej do eksploatacji instalacji i nie leży w kompetencach organów orzekających w trybie art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska. Właściwymi do rozstrzygania tych kwestii są bowiem organy administracji architektoniczno-budowlanej czy organy nadzoru budowlanego orzekające w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowalne (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.) oraz przepisów techniczno-budowlanych. Podstawą do wniesienia sprzeciwu, o jakim jest mowa w art. 152 ustawy Prawo ochrony środowiska nie może stanowić także okoliczność wykonania zgłoszonej do eksploatacji instalacji w warunkach samowoli budowlanej. Przypadek taki nie został bowiem wskazany w art. 152 ust. 4a Prawa ochrony środowiska, w którym ustawodawca enumeratywnie wymienił przesłanki nakazujące organom zgłoszenie takiego sprzeciwu. Odnosząc się do powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku WSA w Gliwicach z dnia 15 lipca 2010 r. , II SA/Gl 26/10, stwierdzić należy, że pogląd ten został sformułowany na gruncie odmiennego stanu prawnego. Wskazany wyżej ustęp 4 a został dodany do art. 152 ustawy, bowiem dopiero w dniu 20 lipca 210 r. kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 21 maja 2010 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2010.119.804). Tym samym stwierdzić przyjdzie, że zaskarżona decyzja wydana została również z naruszeniem przepisu prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy. Na marginesie jedynie przyjdzie wskazać, że organ ochrony środowiska powinien jednakowoż, jeśli poweźmie informację o samowolnym wykonaniu tego rodzaju instalacji , zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru budowlanego. Osobną sprawą jest natomiast to czy oczyszczone za pomocą filtra piaskowego ścieki, które zgodnie z oświadczeniem skarżącego miały być po oczyszczeniu gromadzone z szczelnym zbiorniku mogły być następnie wykorzystywane w gospodarstwie. W razie ewentualnych wątpliwości co do jakości oczyszczonych ścieków i możliwości ich gospodarczego wykorzystania organ ochrony środowiska mógł jednak wydać decyzję, o jakiej jest mowa w art. 154 ustawy Prawo ochrony środowiska. W przypadku negatywnego oddziaływania na środowisko przedmiotowej instalacji organ ochrony środowiska mógł także rozważyć zastosowanie unormowań wynikających z art. 363 czy też art. 364 Prawa ochrony środowiska. Błędny był także pogląd SKO, że podmiot dokonujący zgłoszenia, o jakim mowa w art. 152 ust. 1 Prawa ochrony środowiska winien wykazać, że działa w imieniu wszystkich współwłaścicieli nieruchomości, na której została usytuowana zgłoszona instalacja. Wymóg taki nie wynika bowiem z przepisu art. 152 ust. 2 ustawy zawierającego wykaz niezbędnych informacji, jakie powinno zawierać tego rodzaju zgłoszenie. Odmiennie sytuacja przedstawia się natomiast w przypadku zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków w oparciu o art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Stosownie bowiem do art. 30 ust. 2 tej ustawy inwestor dokonujący takiego zgłoszenia winien dołączyć do niego oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oparcia w przepisach prawa nie znajduje zatem stanowisko SKO, że niezastosowanie się przez skarżącego do skierowanego do niego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwania do uzupełnienia w omawianym zakresie złożonego zgłoszenia winno skutkować umorzeniem postępowania w sprawie. Zwrócić trzeba zarazem uwagę, że przepis art. 152 ust. 3 zd. 2 ustawy Prawo ochrony środowiska nakazuje odpowiednie stosowanie art. 64 ust. 2 (winno być § 2) k.p.a. W związku z tym stwierdzić tez trzeba, że postępowanie uruchomione zgłoszeniem, o jakim mowa w art. 152 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska, podobnie jaki postępowanie uruchomione zgłoszeniem wskazanym w art. 30 Prawa budowlanego, stanowią postępowania uproszczone, do których nie znajdą zastosowania wszystkie przepisy k.p.a. W szczególności pozostawienie wniosku zawierającego zgłoszenie bez rozpoznania należałoby uznać jako milczenie organu uprawniające prowadzącego instalację do rozpoczęcia jej eksploatacji po upływie 30 dni od daty dokonanego przez niego zgłoszenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. rozpoznając ponownie sprawę kierując się wskazaniami Sądu ponownie zbada prawidłowość zgłoszonego sprzeciwu przez Wójta Gminy K. Rozpatrując odwołanie skarżącego organ ten będzie miał jednakowoż na uwadze, że upłynął już 30 dniowy termin do wniesienia sprzeciwu przez organ I instancji. W sytuacji zatem, jeżeli dojdzie on do przekonania, że decyzja organu I instancji została dotknięta wadami nakazującymi usunięcie jej z obrotu prawnego organ ten uchyli tę decyzję i umorzy postępowanie przed organem I instancji. Z przytoczonych powodów Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O niewykonalności tej decyzji orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O wysokości wynagrodzenia przysługującego od Skarbu Państwa wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącego orzeczono w oparciu o art. 250 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).