II SA/Gl 853/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Z. ustalił A. N. odpłatność za pobyt syna w Domu Pomocy Społecznej w wysokości 1532,74zł miesięcznie, płatnej z dołu na rachunek bankowy do 10-go dnia każdego miesiąca, od 1 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] syn strony został umieszczony w Domu Pomocy Społecznej "[...] Dom" w Z. , W dniu 26 stycznia 2021 r. została przesłana do strony umowa dotycząca ponoszenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Umowa ta nie została przez stronę podpisana. Jak wskazał organ, dochód rodziny strony jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Miesięczny koszt utrzymania w Domu Pomocy Społecznej "[...] " wynosił 3645,00zł miesięcznie w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., a od 1 lutego 2021 r. wynosi 3930zl miesięcznie. Syn strony ponosi odpłatność w wysokości 70% swojego dochodu czyli 717,50 zł. Kwota pozostała do pokrycia pełnego kosztu pobytu wynosi 2927,50zł. W okresie od 1 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. ustalono, że odpłatność strony wynosi 1532,74 zł miesięcznie. Zaznaczono, że wniosek o zwolnienie z odpłatności zostanie rozpatrzony po uprawomocnieniu się decyzji dotyczącej ustalenia odpłatności za pobyt syna w DPS. Odwołanie od tej decyzji złożył jej adresat. Podniósł, że nie jest w stanie ponosić odpłatności za pobyt syna w domu pomocy społecznej, ze względu na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną. Zaskarżoną obecnie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu przytoczyło podstawy prawne swej decyzji. Zaznaczyło, że zgodnie z art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2 zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Kolegium wskazało, że członkowie rodziny w pierwszej kolejności ponoszą odpłatność na podstawie zawartej z gminą umowy, a dopiero gdy umowa nie zostanie zawarta, na podstawie decyzji administracyjnej ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Jeśli została zawarta umowa określająca wysokość opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, a strona tej umowy nie kwestionuje i ją realizuje, natomiast gmina widzi podstawy do podwyższenia tej opłaty - to powinno nastąpić zgodne z prawem rozwiązanie tej umowy i dopiero wówczas organ pierwszej instancji będzie uprawniony do ustalenia stronie w decyzji administracyjnej wysokości opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej. A zatem dopiero wtedy, gdy nie dojdzie do zawarcia umowy na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej lub zawarta już umowa zostanie rozwiązana, będzie zachodziła podstawa do ustalenia w stosunku do małżonka, zstępnych i wstępnych odpłatności za pobyt członka rodziny w DPS na podstawie decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej), a gdy ww. decyzja stanie się ostateczna do zastosowania art. 64 ustawy o pomocy społecznej. Po analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz obowiązujących, opisanych wyżej przepisów prawa, Kolegium stwierdziło, że organ I instancji przeprowadził postępowanie administracyjne wszczęte z urzędu w sposób prawidłowy i z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w szczególności zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Został ustalony krąg osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt syna strony w domu pomocy społecznej, a wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej została ustalona proporcjonalnie do liczby osób obowiązanych do jej wnoszenia, zgodnie art. 61 ust. 2f ustawy o pomocy społecznej. Przeprowadzone postępowanie wykazało, że bez wątpienia posiadany przez stronę dochód pozwala na uregulowanie opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej, albowiem jest on wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożył jej adresat. Podniósł w niej, jak poprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji, że sytuacja jego rodziny jest bardzo zła i nie jest w stanie ponosić tak wysokich kosztów pobytu syna w DPS. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 – dalej "u.p.s."). Jak stanowi art. 60 ust. 1 i 2 pkt 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca w domu pomocy społecznej o zasięgu gminnym - ustala wójt (burmistrz, prezydent miasta) i ogłasza w wojewódzkim dzienniku urzędowym, nie później niż do dnia 31 marca każdego roku. W rozumieniu art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: pkt 1 - mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, pkt 2 - małżonek, zstępni przed wstępnymi, pkt 3 - gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W rozstrzyganej sprawie syn skarżącego nie jest w stanie pokryć pełnego kosztu pobytu w domu pomocy społecznej. Zasadnie organy administracji uznały, że zobowiązanym w tym zakresie jest również jego ojciec. Prezydent Miasta Z. podjął w stosunku do skarżącego postępowanie wyjaśniające w zakresie ustalenia opłaty za pobyt syna w domu pomocy społecznej. Zostały przeprowadzone wywiady środowiskowe. Stronie zaproponowano również umowę w przedmiocie finansowania pobytu syna w DPS. Taka umowa została mu przesłana wraz z pouczeniem o skutkach odmowy jej zawarcia. Ziściła się zatem przesłanka przewidziana w art. 61 ust. 2d u.p.s., zgodnie z którym "w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2". Podnoszone przez skarżącego okoliczności nie mogą odnieść skutku na tym etapie postępowania. Kwestia częściowego lub całkowitego zwolnienia z ponoszenia opłaty, po złożeniu odpowiedniego wniosku zostanie rozstrzygnięta na podstawie art. 64 u.p.s. – o czym skarżący był wcześniej informowany przez organy administracji. Przepis ten zawiera otwarty katalog przypadków, gdy osoba zobowiązana do uiszczania opłat może zostać z niej zwolniona. Zwolnienie takie musi jednak odnosić się do skonkretyzowanego obowiązku. Stąd też rozstrzygnięcie w przedmiocie zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej może zostać wydane dopiero po ostatecznym ustaleniu osoby zobowiązanej i określeniu wysokości opłaty miesięcznej za pobyt. Mając na uwadze powyższe rozważania, uznając, że skarga jest bezzasadna Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. ----------------------- i-O :