II SA/Gl 854/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Pismem z dnia [...] r. J. K. zamieszkały w H. wystąpił do Referatu Ewidencji Ludności Urzędu Miejskiego w T. o wydanie zaświadczenia o wymeldowaniu jego oraz jego żony U. K. oraz dzieci K. K. i D. K. z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w T. Wskazał, że przedmiotowe zaświadczenie jest jemu oraz jego żonie potrzebne do załatwienia spraw rentowych. W dniu [...] r. działająca z upoważnienia Prezydenta Miasta T. Kierownik Referatu Ludności wydała żądane zaświadczenie stwierdzające, że wyżej wymienieni zostali wymeldowani z pobytu stałego w T. przy ul. [...] w dniu [...] r. Z treścią tego zaświadczenia nie zgodził się wnioskodawca, domagając się w piśmie z dnia [...].r. sprostowania podanej w zaświadczeniu daty wymeldowania z miejsca pobytu stałego wskazując, że przed wyjazdem do [...] aż do [...] r. wraz z żoną i dziećmi zamieszkiwał w T. pod wskazanym adresem. Do pisma dołączył fotokopie licznych dokumentów, w tym: wydanych małżonkom K. w [...] r. przez ich ówczesne zakłady pracy świadectw pracy, świadectwo ukończenia przez ich syna klasy piątej szkoły podstawowej w T. wydane w czerwcu [...] r., strony z paszportów wraz z wizami [...] z [...] r. oraz prawa jazdy wydanego przez Urząd Miejski w T. w [...] r. Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta T. działając w oparciu o art. 219 k.p.a. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez wnioskodawcę treści. W uzasadnieniu podał, że przeprowadził w sprawie postępowanie wyjaśniające w trybie art. 218 § 2 k.p.a. w toku którego zanalizował dokumenty przedstawione przez stronę oraz sprawdził dokumentację znajdującą się w referacie ewidencji ludności oraz archiwum referatu dowodów osobistych. W oparciu o powyższe stwierdził, że w zbiorach meldunkowych prowadzonych zgodnie z ustawą z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wpisano jako datę wymeldowania J. K. i członków jego rodziny dzień [...] r. i nie ma informacji o innej dacie wymeldowania, a zatem brak było podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez J. K. treści. W zażaleniu na to postanowienie J. K. domagał się ponownego rozpatrzenia wniosku i sprostowania daty w której doszło do wymeldowania go wraz z członkami rodziny z miejsca pobytu stałego. Podał, że [...]r. nadal mieszkał z rodziną pod wskazanym adresem w T. W tym czasie pracowali z żoną zawodowo, córka chodziła do przedszkola, a syn uczęszczał do szkoły. W [...] r. w czasie wakacji był z synem w [...], natomiast żona z córką nie otrzymały wtedy zezwolenia na wyjazd. W [...] i [...] r. cala rodzina otrzymała zezwolenie na wyjazd do [...], z którego jednak powrócili, a dopiero w [...]r. wyjechali na stałe do [...]. O zamiarze pozostania w [...] zawiadomili z żoną swoje zakłady pracy w [...] r. i wtedy otrzymali świadectwa pracy w związku z rozwiązaniem z nimi stosunków pracy. Podniósł, że składając podania o zezwolenia na wyjazd należało wskazać miejsce stałego zamieszkania, bowiem bez tego nie można było wówczas otrzymać paszportów. Tym samym dla żalącego się nie było zrozumiałe, kto i na jakiej podstawie mógł go wymeldować wraz z rodziną z miejsca stałego pobytu przy ul. [...] w T. w dniu [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. Wojewoda [...] działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 218 k.p.a. organ może potwierdzić określony fakt albo stan prawny, wówczas, gdy wynika to z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych znajdujących się w jego posiadaniu danych. Podstawy do wydania zaświadczenia nie mogą zaś stanowić dane dostarczone organowi przez osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia. W rozpatrywanej sprawie Prezydent Miasta T. na podstawie posiadanej dokumentacji stwierdził, że J. K., U. K., K. K. oraz D. K. zostali wymeldowani z miejsca pobytu stałego w T. przy ul [...] w dniu [...] r. i wydał o tym stosowne zaświadczenie. W tej sytuacji zdaniem Wojewody podzielić należało stanowisko organu I instancji, że brak było podstaw do wydania zaświadczenia wskazującego na inną datę wymeldowania wskazanych wyżej osób, czego domagał się wnoszący zażalenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J. K. wniósł o sprostowanie błędu dotyczącego daty wymeldowania jego i członków jego rodziny z miejsca stałego pobytu. Uzasadniając swoje żądanie podał, że w postanowieniach organów obu instancji nie podano co stanowiło podstawę wymeldowanie jego wraz z członkami rodziny w dniu [...]r. W szczególności nie wskazano na żadne okoliczności faktyczne, ani podstawę prawną decyzji o wymeldowaniu z w/w datą. Przeglądając wraz żoną w dniu [...]r. w Urzędzie Miasta w T. karty osobowe mieszkańców okazało, że na karcie osobowej żony odnotowany został wpis dotyczący zawiadomienia Wydziału Paszportów RUSW z [...]r. bez bliższego określenia, czego dotyczyło to zawiadomienie. Zdaniem skarżącego nielogicznym było zawiadomienie Biura Meldunkowego o nieprzyznaniu żonie paszportu, jego zdaniem mogło to być raczej zawiadomienie z dnia [...]r., a na skutek omyłki do karty osobowej wpisano złą datę tego zawiadomienia. W dalszej części uzasadnienia skargi J. K. powołał się na okoliczności dotyczące wydanych w [...] r. przez WUSW w K. paszportów dla niego i członków jego rodziny. W paszportach tych odnotowany został ich powrót do Polski w dniu [...] r. oraz wyjazd z Polski żony z dziećmi w dniu [...]r. i jego wyjazd w dniu [...]r. Następnie skarżący powołał się także na inne dowody, które przedstawił już w piśmie kierowanym do Urzędu Miasta w T. z dnia [...] r oraz zażaleniu. Dodatkowo też podał, że S.M. [...] w T. może potwierdzić zdanie przez niego mieszkania w dniu [...] r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na treść zgłoszonego w skardze żądania skarżącemu przyjdzie wyjaśnić, iż po myśli art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem administracyjnym z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. W świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) uwzględniając skargę sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie w przedmiocie, którego dotyczyło toczące się postępowanie administracyjne lecz uchyla zaskarżony akt administracyjny w całości lub w części, gdy stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c). Sąd stwierdza też nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2) oraz stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa z przyczyn wskazanych w k.p.a. lub innych przepisach ( art. 145 § 1 pkt 3 ). Przeprowadzone w tak określonych ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało jednak, że nie jest ono dotknięte żadnym z uchybień uzasadniających jego wzruszenie, a tym samym skarga podlegała oddaleniu. Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia zauważyć należy, że wydane ono zostało w trybie przepisów działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego regulującego tryb wydawania przez organy administracji publicznej zaświadczeń. Stosownie do art. 217 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zgodnie z § 2 tego artykułu zaświadczenie takie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zacytowany przepis rozróżnia zatem dwie sytuacje w jakich organ ma obowiązek wydać zaświadczenie, a to: gdy wymaga tego przepis prawa oraz na żądanie strony, która wykaże, iż ma w tym swój interes prawny. W pierwszym przypadku zasady wydawania oraz treść zaświadczeń określają szczegółowe przepisy. W sytuacji drugiej, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia przez organ administracji publicznej powstaje, gdy osoba ubiegająca się o zaświadczenie wykaże swój interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia. W sytuacjach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 218 § 1 k.p.a.). Ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) nakłada na organy ewidencji ludności obowiązek prowadzenia zbiorów meldunkowych w formie elektronicznej, w tym zbioru danych byłych mieszkańców ( art. 44a ust. 1 pkt 1 lit. b). Zbiór tych danych obejmuje m.in. tryb w jakim doszło do wymeldowania i datę wymeldowania (art. 44a ust. 3 pkt 2 ustawy). Przywołane przepisy zostały wprowadzone jednak do ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych dopiero ustawą z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz o zmianie niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 43, poz. 476 ze zm.), a przed wejściem w życie tej nowelizacji prowadzenie zbiorów meldunkowych uregulowane było przepisami rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 176 ze zm.). Zgodnie z § 31 ust. 1 tego rozporządzenia rejestr stałych mieszkańców prowadzony był w formie indywidualnych kart osobowych mieszkańców. W kartach tych nie odnotowywało się w jakim trybie dochodziło do wymeldowania, a jedynie odnotowywało się date wymeldowania. W razie zmiany miejsca stałego pobytu kartę tę przekazywało się organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce pobytu stałego po otrzymaniu zawiadomienia o zameldowaniu na pobyt stały. Zawiadomienie to włączało się do oddzielnego działu ewidencji, zwanego kartoteką byłych mieszkańców ( § 32 ust. 3 cytowanego rozporządzenia). W razie zaś wyjazdu na stałe za granicę, kartę osobową przenosiło się do kartoteki byłych mieszkańców. Jeżeli osoba wyjechała za granicę na pobyt czasowy, a pozostała tam na stałe, kartę jej przenosiło się do kartoteki byłych mieszkańców po otrzymaniu, z organu właściwego w sprawach paszportowych, zawiadomienia o pozostaniu na stałe za granicą lub o odmowie powrotu do kraju ( § 32 ust. 4 rozporządzenia). W kontekście przywołanych przepisów stwierdzić też należy, że przeniesienie do kartoteki byłych mieszkańców karty osoby, która wyjechała za granicę na pobyt czasowy i pozostała tam na stałe nie zastępowało decyzji o wymeldowaniu takiej osoby (vide: wyrok NSA z dnia 15 czerwca 1989 r. sygn. akt III SAB 9/89 [w:] ONSA 1989/2/74). Tym samym potwierdzona w oparciu o przedłożone przez skarżącego kopie paszportów okoliczność, że wyjechał on z Polski do [...] wraz z członkami rodziny dopiero w [...]r. nie dowodzi, że do wymeldowania mogło dojść dopiero po tej dacie. Odnosząc się do zarzutu podnoszącego pominięcie przez orzekające w sprawie organy wskazanych w zażaleniu dowodów stwierdzić należy, że zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. wystawienie zaświadczenia o określonej treści może być, choć nie musi poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym w koniecznym zakresie, co modyfikuje ustalone w rozdz. IV k.p.a. zasady prowadzenia postępowania dowodowego. W ocenie składu orzekającego, jeżeli przedłożone przez stronę dowody nie znajdują potwierdzenia w prowadzonych przez organ rejestrach i ewidencjach, a wręcz wskazują na inny stan rzeczy, przepis art. 218 § 2 k.p.a. uprawniający organ do przeprowadzenia w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego nie będzie miał zastosowania. Zbliżoną wykładnię tego przepisu, dotyczącą jednak innej sytuacji faktycznej przeprowadził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 stycznia 1997r. sygn. akt SA/Łd 3105/95 [w:] OSP 1998/6/106 (z aprobującą glosą E. Ochendowskiego ). Przenosząc te ustalenia na grunt kontrolowanego postępowania należy zauważyć, że żądanie J. K. sprowadzało się do wydania, w oparciu przez dostarczone przez niego kopie dokumentów, zaświadczenia wskazującego na inną datę wymeldowania niż to wynikało z prowadzonej przez organ ewidencji. Żaden z tych dokumentów nie pozwalał jednak na ustalenie innej konkretnej daty, w jakiej mogło dojść do wymeldowania rodziny K. z ich dotychczasowego z miejsca stałego pobytu. W szczególności zaś brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że datą tą – jak podniósł skarżący – mógł być dzień [...] r. W ocenie Sądu przedłożone przez stronę dokumentnie pozostawiają wątpliwości, że rodzina K. po dniu [...] r. przebywała w Polsce przez jeszcze ok. [...] miesięcy. Niewykluczone jest także, że członkowie tej rodziny mieszkali pod dotychczasowym adresem przy ul. [...] w T. Na przeszkodzie temu nie musiała zaś stać okoliczność ich wcześniejszego wymeldowania z tego miejsca stałego pobytu. Zauważyć bowiem trzeba, że data wymeldowania osoby dokonanego w formie czynności materialnotechnicznej, czy też decyzji administracyjnej nie była w ówczesnym stanie prawnym, a także nie jest w aktualnym stanie prawnym tożsama z datą rzeczywistego opuszczenia lokalu mieszkalnego, a nawet datą wykonania wyroku eksmisyjnego. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że funkcjonariusze SB zawiadujący w tym okresie sprawami paszportowymi często stosowali różne pozaprawne naciski na osoby mające zamiar wyjechać na stałe zagranicę, a zwłaszcza do [...]. Nierzadko też uzależniali wydanie dokumentów paszportowych od zrzeczenia się przez osoby ubiegające się o te dokumenty z przysługujących im praw do nieruchomości, czy lokali mieszkalnych. W kontrolowanym, posterowaniu o podejmowaniu takich pozaprawnych działań wskazywać może adnotacja w karcie osobowej U. K. informująca o wpływie zawiadomienia z Wydziału Paszportów RUSW w dniu [...]r. Biorąc pod uwagę powyższe zaskarżone postanowienie w ocenie Sądu nie narusza prawa, a tym samym skarga po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.