II SA/Gl 854/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.),, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zasiłku rodzinnego oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku G. S. (dalej jako skarżąca) z dnia 16 sierpnia 2018 r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami na okres świadczeniowy 2018/2019 (od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r.) na A. O. ur. [...] r. (dalej jako córka skarżącej), wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. ostateczną decyzją z dnia [...] r. znak [...] odmówiono przyznania tego uprawnienia. W uzasadnieniu tej decyzji organ stwierdził, że przeciętny miesięczny dochód na członka rodziny skarżącej (składającej się z trzech osób) wynosi 916,17 zł i tym samym przekracza wynoszące 674 zł kryterium dochodowe. Przy wyliczeniu tego dochodu uwzględniono dochód męża skarżącej P. S. w związku z zatrudnieniem trwającym od [...] września 2016 r. w "A", który według obliczeń wyniósł 20 794,44 zł (dochód) – 2915,66 zł (składki na ubezpieczenie społeczne) – 1759,26 (składki na ubezpieczenie zdrowotne) – 82,39 zł (podatek) – 9612,98 zł (alimenty na rzecz innych osób) = 6424,15 zł/12 = 535,35 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu zatrudnienia w "B" od [...] czerwca 2018 r. za (drugi przepracowany miesiąc) lipiec 2018 r. wyniósł 756,60 zł, a także dochód skarżącej w związku z pobieraniem renty od [...] lipca 2015 r., który według obliczeń wyniósł 11765,12 zł (dochód) – 0zł (składki na ubezpieczenie społeczne) – 1058,86 (składki na ubezpieczenie zdrowotne) – 46,61 (podatek) = 10 659,65 zł/12= 88,30 zł miesięcznie, dochód nieopodatkowany z tytułu alimentów na dziecko A. O. z funduszu alimentacyjnego wyniósł 6000,00 zł/12 = 500 zł, dochód nieopodatkowany z tytułu niewykorzystanej ulgi na dziecko wyniósł 820,46 zł/12= 68,37 zł. Po zsumowaniu tych dochodów miesięcznych poszczególnych członków rodziny – przeciętny miesięczny dochód rodziny wyniósł 2748,52 zł. Następnie w dniu 27 lutego 2019 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o ustalenie prawa do tych świadczeń na okres świadczeniowy 2018/2019 argumentując go zmianą sytuacji dochodowej. W toku postępowania ustalono, że przeciętny miesięczny dochód członka rodziny skarżącej przekracza kryterium dochodowe, wynosi bowiem 916,17 zł (2748,52 zł/3 osoby = 916,17 zł) co oznacza, że nie zmieniała się sytuacja dochodowa w stosunku do wniosku z dnia 16 sierpnia 2018 r. W związku z tym należało uznać, że prowadzenie postępowania w powyższej sprawie jest bezprzedmiotowe, gdyż przedmiot tego postępowania został ustalony decyzją z dnia [...] r. znak: [...]. Ponieważ niemożliwym jest wydanie dwóch decyzji w tej samej sprawie to wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. decyzją z dnia [...] r. znak [...] umorzono w tej sprawie postępowanie jako bezprzedmiotowe. Jako podstawę decyzji wskazano art. 3, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 6, art. 7, art. 17a, art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2018 poz. 2220 z późn. zm., dalej też jako ustawa), Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466) oraz 104, art. 105 § 1, art. 107 Kpa. W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła, że została ona oparta na błędnym wyliczeniu dochodu jej rodziny. W kwietniu 2018 r. jej mąż otrzymał bowiem od dotychczasowego pracodawcy wypowiedzenie umowy o pracę w części dotyczącej warunków pracy i płacy. Od [...] czerwca 2018 r. wymiar jego czasu pracy został zmniejszony z całego etatu na pół etatu. Doszło więc do utraty dochodu. Równocześnie od czerwca 2018 r. mąż podjął zatrudnienie w firmie "B", również na połowę etatu. Tak więc niezasadnie ustalono dochód jej męża z pracy na półtora etatu. Dochód jej rodziny zmniejszył się dodatkowo od lutego 2019 r., gdyż została wszczęta egzekucja komornicza z wynagrodzenia męża w "B" na poczet alimentów na dzieci z poprzedniego związku w wysokości do 60% wynagrodzenia. W piśmie uzupełniającym z dnia 8 maja 2019 r. skarżąca wskazała, że córka z powodu braku świadczeń nie posiada środków na zaspokojenie własnych potrzeb. Do pisma dołączyła informację spółki "B" o zarobku jej męża za miesiąc marzec 2019 r. oraz decyzję ZUS o rewaloryzacji renty z dnia [...] r. tak, iż po waloryzacji jej renta wynosi od 1 marca 2019 r. 945,45 zł. Podkreśliła, że w sprawie należy brać pod uwagę faktyczny dochód rodziny, a ten jej zdaniem nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Nadto podniosła, że jej mąż nie jest ojcem biologicznym jej córki i nie ma obowiązku łożenia na jej utrzymanie, zwłaszcza gdy obciąża go obowiązek alimentacyjny wobec własnych dzieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej jako Kolegium) odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, decyzję organu pierwszej instancji utrzymało w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdziło, że podniesione przez stronę okoliczności dotyczące utraty i uzyskania dochodu w 2018 r. dotyczyły okresu przed wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r. znak: [...]. W tej sytuacji należało uznać, że pomiędzy wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia [...] r. i decyzji z dnia [...] r. dochód rodziny w związku z zatrudnieniem nie uległy zmniejszeniu. Natomiast egzekucja alimentów nie jest utratą dochodu w rozumieniu definicji legalnej zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W konsekwencji doszło Kolegium do wniosku, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny strony i zasadnie uznał, iż wobec przekroczenia kryterium dochodowego prawo do świadczeń rodzinnych jej nie przysługuje. Brak więc podstaw prawnych do wydania kolejnej decyzji merytorycznej w sprawie odmowy przyznania stronie prawa do świadczeń rodzinnych na dziecko A. O. na okres zasiłkowy 2018/2019. W tej sytuacji zdaniem Kolegium organ I instancji zasadnie też umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO, skarżąca zarzuciła, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa, bo bez dostatecznego zebrania, wyjaśnienia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Kolegium nie odniosło się do jej zarzutów sformułowanych w odwołaniu i w piśmie uzupełniającym 28 maja 2019 r. Jak podkreśliła w odwołaniu, jej mąż nie jest ojcem biologicznym jej córki i dlatego jego dochody nie powinny być brane w ogóle pod uwagę przy ustalaniu jej praw do świadczeń rodzinnych. Nie ma bowiem obowiązku łożyć na jej utrzymanie. Należało zatem przyjąć, że w dalszym ciągu córka jest wychowywana przez samotnego rodzica. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w decyzji zaskarżonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakończone zaskarżoną decyzją postępowanie dotyczy wniosku skarżącej z dnia 27 lutego 2019 r. odnośnie ustalenia jej prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na jej córkę w okresie zasiłkowym 2018/2019 trwającym zgodnie z art. 3 pkt 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r. Istotne znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma zatem okoliczność, że za ten sam okres, odnośnie tych samych świadczeń, w oparciu o wniosek skarżącej z dnia 16 sierpnia 2018 r., wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. decyzją z dnia [...] r. odmówiono skarżącej przyznania prawa do przedmiotowych świadczeń. Zgodnie z art. 16 Kpa decyzja ta jako ostateczna wiązała zarówno organy orzekające przy rozpatrywaniu ponownego wniosku skarżącej (z dnia 27 lutego 2019 r.), jak również jest nią związany Sąd przy rozpatrywaniu niniejszej skargi. W świetle przedłożonych Sądowi akt administracyjnych należało bowiem stwierdzić, że stan faktyczny i prawny w rozpoznawanej drugiej sprawie nie uległ zmianie w porównaniu ze stanem ze sprawy rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia [...] r. W kontrolowanej obecnie w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją skarżąca powołuje się bowiem na te same co w poprzedniej sprawie okoliczności, gdy chodzi o skład rodziny, jej dochody, a w szczególności gdy chodzi o zarobki jej męża. Organy ustalając dochód na członka rodziny skarżącej przyjęły do wyliczeń te same jego składniki (również co do wysokości) co w uprzednio zakończonej sprawie. Nie stanowi w tym względzie nowej okoliczności powoływany w odwołaniu przez skarżącą fakt prowadzenia egzekucji komorniczej z wynagrodzenia jej męża na poczet obciążających go na jego dzieci alimentów, w sytuacji gdy również przy wyliczeniu dochodu na poczet decyzji z dnia [...] r. dochód męża (wynikający z jego zarobków) został pomniejszony o kwoty faktycznie egzekwowanych z jego zarobków alimentów. W konsekwencji należało przyjąć, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zostały wydane w sprawie rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a mianowicie wydaną z upoważnienia Wójta Gminy K. w/w decyzją z [...] r. Wydanie w takiej sytuacji decyzji merytorycznej nastąpiłoby zatem przy wystąpieniu przyczyny nieważnościowej o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, było więc niedopuszczalne. Zasadnie uznały zatem organy obu instancji, że postępowanie z wniosku skarżącej z dnia 27 lutego 2019 r. jako bezprzedmiotowe powinno ulec umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 Kpa. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), jako nieuzasadnionej. W nawiązaniu do zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności podnieść, że wobec zaistnienia w postępowaniu administracyjnym powagi rzeczy rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, którą związany był również Sąd przy wydawaniu niniejszego wyroku, nie był on uprawniony do przeprowadzenia kontroli decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., gdy chodzi o prawidłowość przyjęcia do rozliczenia zarobków męża skarżącej w rozmiarze (według jej twierdzeń) 1,5 a nie pełnego etatu, jakkolwiek w tym zakresie wyliczenie organu budzi zasadnicze zastrzeżenia. To działanie organu skarżąca powinna zakwestionować przez wniesienie od tej decyzji odwołania i ewentualnie w dalszej kolejności skargi do sądu, czego jednak nie uczyniła, pozbawiając się tym samym prawa do kontroli legalności przedmiotowej decyzji w toku instancji i przez sąd administracyjny. Odnośnie zaliczenia dochodów jej męża do dochodu rodziny, od którego uzależnione jest prawo do wnioskowanego zasiłku rodzinnego należy jednoznacznie stwierdzić, że było to zgodne z treścią art. 3 pkt 2 w zw. z pkt 16 i art. 5 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jej maż wspólnie z nią mieszkający i prowadzący wspólne gospodarstwo domowe stanowi niewątpliwie jej rodzinę, a zasiłek rodzinny nie jest przyznawany niepełnoletniemu dziecku tylko osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. w niniejszej sprawie skarżącej. Nie ma zatem znaczenia, że mąż skarżącej nie jest biologicznym ojcem jej córki i nie obciąża go wobec niej obowiązek alimentacyjny. ec