II SA/Gl 855/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania decyzji z naruszeniem prawa w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r. W. S. wystąpiła do Starostwa Powiatowego w W. o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego, dotyczącego budowy kanalizacji deszczowej przy ul. [...] w G. w gminie G.. Na wezwanie organu wyjaśniła, iż jej wniosek dotyczy decyzji Starosty W. [...]z dnia [...] r., udzielającej pozwolenia wodnoprawnego na wprowadzanie ścieków ulicznych do cieku naturalnego, zaopatrującego jej gospodarstwo ekologiczne w wodę. W dniu [...] r. przeprowadzono oględziny nieruchomości W. S. oraz miejsca planowanego do wykonania wylotu kanalizacji deszczowej, stwierdzając w notatce służbowej m.in., że ciek w miejscu wylotu ma wysokie skarpy, a nieruchomość znajduje się ok. 300 m poniżej wylotu. Ciek płynie wyraźną doliną, położoną znacznie niżej niż nieruchomość wnioskodawczyni, a do cieku spływają powierzchniowo wody opadowe i roztopowe z ul. [...] w G.. Pismem z dnia [...] r. organ I instancji powiadomił W. S., że nie występują okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. Pozwolenie wodnoprawne udzielone Gminie G. nie wpłynie znacząco na przepływ wód w korycie cieku naturalnego, gdyż nastąpi jedynie ujęcie wód opadowych i roztopowych, dotychczas spływających powierzchniowo z jezdni ul. [...], w kanalizację, a dodana zostanie jedynie zlewnia parkingu przy ośrodku zdrowia o powierzchni 0,022 ha. W piśmie z dnia [...] r. W. S. ponownie wystąpiła o wznowienia postępowania administracyjnego i o wstrzymanie budowy kanalizacji deszczowej, wyjaśniając, iż jej nieruchomość składa się z kilku działek tworzących gospodarstwo ekologiczne i przez nie będą przepływały wody ze ściekami ulicznymi z ul. [...], a także z ul. [...], które obecnie płyną rurami betonowymi poboczem ul. [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej własną decyzją ostateczną z dnia [...] r., znak [...], udzielającą Gminie G. pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie wylotu kanalizacji deszczowej do cieku naturalnego oraz na wprowadzanie, poprzez powyższy wylot, zanieczyszczonych wód opadowych i roztopowych, spływających z nawierzchni ul. [...] i parkingu przy ośrodku zdrowia, do cieku naturalnego w G.. W uzasadnieniu podano, iż W. S. nie była stroną postępowania, zakończonego wydaniem ww. decyzji z dnia [...] r., w związku z czym nie posiada legitymacji procesowej, by występować z wnioskiem o wznowienie postępowania. Od powyższej decyzji W. S. wniosła odwołanie, w wyniki którego Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując m.in., że Starosta [...] winien najpierw zbadać czy zachodzą przesłanki odmowy wznowienia postępowania określone w art. 148 Kpa oraz, że organ bez wszczęcia postępowania rozpoznał wniosek W. S., przeprowadzając oględziny i uznając, że nie ma ona przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu. Po uzupełnieniu wniosku przez W. S. organ I instancji postanowieniem z [...]r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty W. z dnia [...]r., a następnie w dniu [...] r. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której m.in. dokonano oględzin niezakończonego wylotu budowanej kanalizacji deszczowej. Wnioskodawczyni poinformowała o prowadzeniu od 7 lat certyfikowanego gospodarstwa ekologicznego i zarzuciła, że wykonanie wylotu jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, zaś K. S. potwierdziła, iż wyraziła zgodę na wykonanie wylotu na jej nieruchomości. Następnie Starosta [...] zlecił wykonanie ekspertyzy w celu wykazania czy nieruchomość W. S. znajduje się w zasięgu zamierzonego korzystania z wód, z której wynikało, że zasięg oddziaływania zamierzonego korzystania z wód będzie zlokalizowany na wylocie z kanalizacji na działki nr 1 i 2, a ciek wzdłuż ul. [...] z wyłączeniem wylotu nie będzie podlegał ujemnemu oddziaływaniu w związku z dopływem wód zlewniowych z realizowanej kanalizacji. Pismem z dnia [...] r. W. S. została wezwana do przedłożenia wykazu nieruchomości stanowiących jej własność w gminie G.. Wobec braku odpowiedzi organ I instancji wystąpił do "A" Sp. z o.o. w W. o przesłanie informacji na temat posiadanego przez W. S. certyfikatu, z podaniem w szczególności nr działek, na których prowadzone jest gospodarstwo ekologiczne. Z odpowiedzi wynikało, że W. S. posiada certyfikat wystawiony na działki: 3, 4, 5, 6, 7oraz 8. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta [...] odmówił uchylenia swojej ostatecznej decyzji z dnia [...]r., znak [...], udzielającej Gminie G. ww. pozwoleń wodnoprawnych. W wyniku odwołania W. S. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. decyzją z dnia [...] r., znak [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta została zaskarżona przez W. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 11 lipca 2012 r. oddalił skargę. W wyniku skargi kasacyjnej, wniesionej przez W. S. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt: II OSK 50/13 uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, uznając za uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Następnie wyrokiem z dnia 20 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] r., znak [...], uznając m.in., że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r., znak: [...] Starosta [...], działając na podstawie art. 104 § 1 orz art. 151 § 2 w związku z art. 146 § 2 Kpa, stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji Starosty W. z dnia [...] r., znak: [...], udzielającej Gminie G. pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie wylotu kanalizacji deszczowej do cieku naturalnego (działki nr 1 i 2 obręb G.) oraz na wprowadzanie, poprzez powyższy wylot, zanieczyszczonych wód opadowych i roztopowych, spływających z nawierzchni ul. [...] i parkingu przy ośrodku zdrowia, do cieku naturalnego w G.. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku przeprowadzenia postępowania wznowieniowego zapaść mogłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, uchybienie formalne polegające na nieprawidłowym zastosowaniu art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, nie ma bowiem ostatecznie wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej decyzji z dnia [...] r., gdyż w sprawie nie zachodziły żadne przesłanki ustawowe, o jakich mowa w art. 126 Prawa wodnego, stanowiące podstawę odmowy udzielenia pozwoleń wodnoprawnych, wnioskowanych przez Gminę G.. Pismem z dnia [...] r. W. S. wniosła w ustawowym terminie odwołanie od powyższej decyzji. Zdaniem odwołującej, twierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji, jakoby usytuowanie działki nr 5, na której znajduje się sad w stosunku do wylotu kanalizacji w odległości 77 m i przy różnicy wysokości 4,34 m wyklucza jakiekolwiek oddziaływanie na tę nieruchomość zajętą pod sad jabłoniowy, są tylko częściowo prawdziwe, albowiem nieruchomość ma charakter gospodarstwa ekologicznego. Woda z cieku wodnego wskutek zanieczyszczeń nie może być wykorzystywana przez odwołującą do podlewania m.in. upraw. Z tego też względu wprowadzenie ścieku do użytku ekologicznego, jakim jest ciek, narusza zdaniem odwołującej nie tylko przepisy ustawy o ochronie środowiska, ale i przepisy prawa karnego. Pozwolenie wodnoprawne nie mogło być zatem wydane, bo ścieki zostały wprowadzone w tereny o funkcji ochronnej i rolniczej. Ciek wodny jest użytkiem ekologicznym dla jaru w G.. Rozpatrując wniesione odwołanie, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 4 ust. 4 i ust. 4a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano przede wszystkim, że w wyroku z dnia 20 października 2014 r., sygn. akt: II SA/Gl 1122/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uchylając zaskarżoną decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty W. z dnia [...] r., znak: [...], uznał, że skarżąca bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...]r. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy podzielił ustalenia dokonane przez organ I instancji, jednakże utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z powodów innych niż zawarte w jej uzasadnieniu. Stwierdził, że uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty W. z dnia [...]r., znak [...] nie może nastąpić z tej przyczyny, iż zgodnie ze zwrotnymi potwierdzeniami odbioru, doręczenie tej decyzji wszystkim stronom biorącym udział w postępowaniu, tj. Gminie G., Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G., "B", "C", K. i R. S. nastąpiło w dniu [...] r., co oznacza, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka do uchylenia w trybie wznowieniowym ww. decyzji, przy czym jest to przesłanka bezwarunkowa, niezależna od okoliczności, które spowodowały upływ pięcioletniego terminu w dniu [...] r. Fakt przekroczenia terminów załatwienia sprawy, toczącej się w wyniku wznowienia postępowania, nie ma wpływu na bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 Kpa. Również złożenie wniosku o wznowienie postępowania nie przerywa zdaniem organu odwoławczego biegu przedawnienia, gdyż istotny jest upływ czasu od chwili wydania decyzji, a nie od chwili złożenia takiego wniosku. Oznacza to, że decyzja dotychczasowa Starosty W. z dnia [...] r. (ostateczna z dniem [...] r., w związku z jej doręczeniem stronom w dniu [...] r. i brakiem odwołania), pomimo jej wydania z pominięciem udziału odwołującej się nadal pozostaje w obrocie prawnym, co jednak umożliwia odwołującej się dochodzenie ewentualnych roszczeń odszkodowawczych. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania na żądanie strony, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 Kpa i art. 127 ust. 7 pkt 5 Prawa wodnego, jednakże uchylenie przedmiotowej decyzji z dnia [...] r., znak: [...] nie mogło nastąpić, gdyż od dnia jej doręczenia wszystkim stronom postępowania, tj. od dnia [...]r., minęło pięć lat, jako że termin pięcioletni upłynął w dniu [...] r. A zatem Starosta [...] prawidłowo ograniczył się do stwierdzenia wydania jej z naruszeniem prawa, tj. art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. Zdaniem organu odwoławczego, bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy są zatem zarzuty zawarte w odwołaniu, bowiem od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat, co oznacza bezwzględny zakaz merytorycznego orzekania w sprawie, stosownie do art. 146 § 1 Kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła W. S., domagając się jej zmiany i ustalenia, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu. Podniosła również, że od samego początku była strona postępowania, a organy administracji świadomie działały na zwłokę, by upłynął pięcioletni termin, o którym w art. 146 1 Kpa. W ocenie skarżącej doszło do zanieczyszczenia użytku rolnego. Zanieczyszczone wody opadowe i roztopowe odprowadzone bezpośrednio do cieku spowodowały, że została naruszona podstawowa zasada dbałości o środowisko naturalne, co z punktu widzenia polityki europejskiej powinno być przedmiotem zaskarżenia do Trybunału Europejskiego w Strassburgu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 7 listopada 2016 r. skarżąca podtrzymała zarzuty zwarte w skardze. Dodatkowo wskazała, że w dalszym ciągu nieczystości są odprowadzane do cieku wodnego co powoduje, że nie może wykorzystywać swojej działki zgodnie z jej przeznaczeniem. Fakt zanieczyszczenia wody został wykazany licznymi ekspertyzami dlatego uważa, że pomimo upływu czasu decyzja powinna być uchylona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty W. z dnia z dnia [...]r., znak: [...] stwierdzającej wydanie z naruszeniem prawa decyzji Starosty W. z dnia [...] r., znak: [...]. Jak wynika z uzasadnień rozstrzygnięć podejmowanych przez organy orzekające w sprawie, została spełniona przesłanka pozytywna wznowienia wskazana w art. 145 § 1 pkt. 4 Kpa (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), natomiast zachodzą przeszkody do uchylenia decyzji Starosty W. z [...] r. udzielającej Gminie G. pozwoleń wodnoprawnych wynikające z art. 146 Kpa W ocenie organu I instancji jest to przeszkoda wynikająca z art. 146 § 2, bowiem w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, natomiast zdaniem organu odwoławczego podstawą odmowy uchylenia jest upływ pięcioletniego okresu przedawnienia liczonego od dnia doręczenia tej decyzji (art. 146 § 1 Kpa). Jak wynika z akt sprawy doręczenie stronom postępowania ww. decyzji Starosty W. z dnia [...] r. nastąpiło w dniu [...] r, natomiast decyzja wznowieniowa pierwszoinstancyjna była podejmowana w dniu [...] r. Stosownie do art. 57 § 1 Kpa, jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin przedawnienia zaczął swój bieg w dniu następującym po dacie doręczenia decyzji (tj. [...] r.). Kpa nie reguluje zasad obliczania terminów określonych w latach, ale znajduje tu odpowiednie zastosowanie art. 114 k.c., zgodnie z którym w takim przypadku rok liczy się za dni trzysta sześćdziesiąt pięć. Termin pięcioletni przedawnienia upływał zatem w dniu [...] r. W ocenie Sądu uzasadnione jest stanowisko Dyrektora Regionalnego Zarządu Wodnej w G.. Przesłanka negatywna, blokująca możliwość uchylenia decyzji ostatecznej w wyniku wznowienia postępowania, wskazana w art. 146 § 1 Kpa, "wyprzedza" przesłankę określoną w § 2 tego artykułu w tym sensie (znaczeniu), że upływ okresu przedawnienia czyni bezprzedmiotowym kwestię merytorycznego załatwienia sprawy wznowieniowej. Organ I instancji uznając, że w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, takiej merytorycznej oceny dokonał mimo zaistnienia przeszkody formalnej w postaci przedawnienia. Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.