II SA/Gl 855/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...]; 2) zasądza na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w sprawie ustalenia, że świadczenie rodzicielskie wypłacone skarżącej w okresie od 1 września 2016 r. do 13 lipca 2017 r. jest nienależnie pobranym świadczeniem rodzinnym i zobowiązującą ją do zwrotu tego świadczenia. Organ stwierdził, że w związku z tym, iż ojciec dziecka wykonywał działalność zawodową na terenie [...] , to [...] były krajem pierwszeństwa do rozpatrywania uprawnień do świadczeń rodzinnych na dziecko skarżącej. W przedmiotowej sprawie od 1 września 2016 r. zastosowanie mają przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych. Następnie organ wskazał, że decyzją z [...]r. odmówiono skarżącej prawa do dodatku dyferencyjnego w okresie od 1 września 2016 r. do 13 lipca 2017 r., gdyż kwota świadczenia rodzicielskiego, przysługująca w [...], była wyższa od kwoty świadczenia rodzicielskiego wnioskowanego na dziecko w tym samym okresie w Polsce. Organ uznał, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenie rodzicielskie za okres od 1 września 2016 r. do 13 lipca 2017 r. w wysokości łącznie 10 419,40 zł. na podstawie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania. W skardze wniesionej od powyższej decyzji, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające w szczególności na braku ustalenia przez organ, czy skarżąca w ogóle pobrała na terenie [...] świadczenie odpowiadające świadczeniu rodzinnemu w Polsce. Podniósł również zarzut naruszenia przez organ art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie również u.ś.r.), poprzez błędne uznanie przedmiotowego świadczenia za świadczenie nienależnie pobrane, art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r. poprzez błędne uznanie, że świadczenia zostały wypłacone skarżącej mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie tych świadczeń pomimo, że skarżąca była pouczona o braku prawa do ich pobierania, a także poprzez niewyjaśnienie zaistnienia w sprawie przesłanek zastosowania tego przepisu. Ponadto pełnomocnik skarżącej zarzucił błędną wykładnię art. 23a ust. 2, 5, 6 i 9 i art. 30 ust. 2 pkt 3 u.ś.r. poprzez uznanie, że przedmiotowe świadczenie jest świadczeniem nienależnie pobranym mimo braku zbadania przez organy obu instancji zaistnienia przesłanek do takiego stwierdzenia, a zwłaszcza, czy skarżąca w ogóle otrzymała od organu [...] świadczenie odpowiadające świadczeniu rodzinnemu pobranemu przez skarżącą w Polsce. Podkreślił przy tym, że skarżąca ani ojciec dziecka nie otrzymali takiego świadczenia ani nie złożyli wniosku o takie świadczenie w [...]. Wskazał również, że skarżąca poinformowała organ o fakcie podjęcia przez ojca dziecka pracy w [...] bezzwłocznie ([...].09.2016, podjęcie pracy [...].09.2016), a organ na żadnym etapie postępowania nie powiadomił skarżącej o konieczności złożenia wniosku o wstrzymanie wypłaty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz.137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie podkreślenia wymagało, że organ wskazał, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie świadczeń rodzinnych. W związku z takim ustaleniem - w postępowaniu, którego przedmiotem było stwierdzenie, czy doszło do nienależnego pobrania świadczeń rodzinnych – organ był zobowiązany do rozważenia, czy zaistniały przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), a nie – jak przyjął w zaskarżonej decyzji – art. 30 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. W tym zakresie doszło zatem do naruszenia przez organ prawa materialnego, które to naruszenie dotyczyło podstaw wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 3 wymienionej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, czyli w przypadku gdy wojewoda ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne. W treści zaskarżonej decyzji organ pominął zaś ustalenia w zakresie tego, czy skarżąca w ogóle otrzymała od organu [...] świadczenie odpowiadające świadczeniu rodzinnemu pobranemu przez nią w Polsce, a nawet, czy został złożony wniosek o takie świadczenie w [...]. Jest to tym bardziej rażące pominięcie organu, że już w treści odwołania zawarte zostały zarzuty dotyczące braku ustaleń w powyższym zakresie, a także zawarto twierdzenia według których, ani skarżąca, ani ojciec dziecka nie otrzymali takiego świadczenia, ani nie złożyli wniosku o takie świadczenie w [...]. Według zaś cytowanego wyżej przepisu art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, okoliczność ta ma kluczowe znaczenie dla stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki warunkujące uznanie świadczenia za nienależnie pobrane, w sytuacji gdy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zgodnie z wymienionym wyżej przepisem - za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się bowiem świadczenia rodzinne wypłacone za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ustalenia co do tej kwestii powinny być zatem zawarte w przedmiotowej decyzji, a ich brak stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. Na uwzględnienie zasługiwały zatem zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ wymienionych przepisów postępowania. Ponadto podkreślenia wymaga, że z akt postępowania wynika, iż skarżąca w piśmie z [...] września 2016 r. (k.16) poinformowała organ o podjęciu przez jej męża pracy w [...] od [...] września 2016 r. Pomimo tego, organ dopiero po upływie prawie roku od wpływu tego pisma strony skarżącej, wydał decyzję z dnia [...]r. o uchyleniu od [...]r. decyzji przyznającej prawo do świadczenia rodzicielskiego. Opisane postępowanie organu stanowiło rażące naruszenie art. 7 i art. 8 § 1 K.p.a. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni wskazania dotyczące wykładni wymienionych wyżej przepisów prawa materialnego oraz przeprowadzi analizę okoliczności faktycznych w sprawie we wskazanym wyżej zakresie. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składało się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej.