II SA/Gl 86/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędziowie: WSA Stanisław Nitecki Iwona Bogucka (spr.) Protokolant ref. staż. Anna Trzuskowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu przedłożenia ekspertyzy 1) uchyla zaskarżone postanowienie i orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości, 2) zasądza od Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W związku z pismami najemców mieszkań budynku przy ul. [...] w Z., pismem z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. wezwał Z. K. do przedstawienia do [...] r. książki obiektu budowlanego. Powodem były podnoszone przez lokatorów zarzuty złego stanu technicznego mieszkań. Z akt sprawy nie wynika, aby okazanie książki obiektu w wyznaczonym terminie zostało wyegzekwowane. Dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. zawiadomił o wyznaczonych na dzień [...] r. oględzinach w sprawie stanu technicznego obiektu (ze szczególnym uwzględnieniem poddasza lokali nr [...],[...]). Ze sporządzonego protokołu nr [...] wynika, że w ich trakcie nie przedstawiono książki obiektu. Stwierdzono w mieszkaniu nr [...] w kuchni ślady zalania, w pokoju od strony podwórza zapach stęchlizny, szary nalot na suficie i nadprożu okiennym. W mieszkaniu nr [...] stwierdzono ślady szarego nalotu w pokoju i kuchni od strony ulicy. Stwierdzono bardzo słaby ciąg w kanale wentylacyjnym mieszkania nr [...] klatki [...]. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z., na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane nakazał Z. K., jako właścicielowi budynku, usunąć stwierdzone nieprawidłowości, tj. zalane sufity w mieszkaniach [...] i [...] klatki [...], słaby ciąg wentylacyjny w kuchni mieszkania [...], szare naloty na suficie tego mieszkania, niedostateczną wymianę powietrza w pomieszczeniach kuchni spowodowaną likwidacją nawiewów podokiennych przy jednoczesnej wymianie stolarki okiennej oraz nieszczelny piec grzewczy w pokoju mieszkania nr [...]. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wskazano, że postępowanie organu I instancji nie wykazało w oparciu o stosowne ekspertyzy, że obiekt budowlany nie jest utrzymywany w należytym stanie technicznym. Art. 61 i 66 prawa budowlanego odnoszą się do całych obiektów budowlanych a nie poszczególnych lokali, stąd nakazy określone w art. 66 mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. Ewentualne roboty ograniczone do poszczególnych lokali także winny zatem mieć na celu utrzymanie obiektu jako całości. Uznano jednocześnie, że taki charakter ma likwidacja nadmiernej wilgoci w poszczególnych pomieszczeniach a postępowanie organu powiatowego wykazało użytkowanie obiektu w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. Równolegle jednak organ odwoławczy stwierdził, że nałożenie obowiązku było przedwczesne, bowiem nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego między wykonanym remontem budynku a nieprawidłowościami występującymi w lokalach. Tylko ekspertyza kominiarska oraz ekspertyza w zakresie ustalającym przyczynę zalania lub zalewania oraz rodzaj pleśni może być podstawą do nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości na właściciela, który wykonywał remont. Właściciel budynku uzyskał pozwolenia na budowę z dnia [...] r. w zakresie docieplenia budynku oraz z dnia [...] r. w zakresie remontu, modernizacji i adaptacji pomieszczeń budynku, przyjęte zostało również jego zgłoszenie robót budowlanych z dnia [...] r. dotyczące wymiany dachówki, obróbek blacharskich, parapetów, okien. Pismem z [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. zawiadomił Z. K. i P. K., współwłaścicieli budynku, o zaplanowanych na dzień [...] r. oględzinach. Ze sporządzonego protokołu kontroli Nr [...] wynika, że w trakcie oględzin obecni byli m.in. Z. K. oraz pełnomocnik P. K. W aktach sprawy brak jest dokumentu pełnomocnictwa, nie zostało ono również opisane w protokole. Dokonano kontroli przedstawionej książki obiektu budowlanego, którą oceniono jako prowadzoną w sposób właściwy, z aktualnymi wpisami. Stwierdzono, że w mieszkaniu [...] są widoczne ślady zacieków prawdopodobnie po awarii instalacji wodnej na strychu. Na sufitach pokoi oraz w przedpokoju odnotowano wykonanie warstwy płyt styropianowych. W pomieszczeniach kuchni i łazienki kratki wentylacyjne były częściowo zasłonięte, zaklejone zostały też otwory wentylacyjne w drzwiach łazienki. Nie stwierdzono zagrzybienia. Również w mieszkaniu [...] na suficie kuchni odnotowano kasetony styropianowe, zaś w pokoju ślady ciemnego nalotu. W złożonych wyjaśnieniach Z. K. podał, że w roku nabycia budynku [...], pokrycie dachowe było nieszczelne, nie istniało ocynowanie, w mieszkaniach pod poddaszem były widoczne zacieki. Zużycie więźby dachowej i pokrycia wynosiło ponad 50 %. Wady te były w przekonaniu właściciela przyczyną zalewania mieszkania. Obecni przy oględzinach lokatorzy zarzucili, że w trakcie wymiany okien zlikwidowane zostały nawiewy wentylacyjne, brak jest ciągu w kominach, istnieją pęknięcia na sufitach. Postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 62 ust. 3 i art. 65 prawa budowlanego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. nakazał właścicielom budynku: Z. K. i P. K., przedstawienie w terminie 2 miesięcy ekspertyzy wykonanej przez rzeczoznawcę budowlanego, określającej przyczyny powstawania zawilgoceń na ścianach i sufitach oraz występowanie wstecznego ciągu wentylacji grawitacyjnej w lokalach nr [...],[...] i [...]. Ekspertyza ta winna zawierać ocenę wpływu prowadzonych prac związanych z remontem dachu na zawilgocenie kuchni oraz wpływu styropianowych kasetonów sufitowych na zawilgocenie lokalu [...] i [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że sporządzenie ekspertyz zostało zalecone w decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. Zgodnie z przepisami technicznymi, w przypadku zastosowania zamknięć otworów zewnętrznych o dużej szczelności, uniemożliwiających wymianę powietrza, winny być przewidziane odpowiednie urządzenia zapewniające stosowną wentylację. Przeprowadzone roboty w budynku stwarzają podejrzenie, że zmienione zostały warunki cieplno-wilgotnościowe w przedmiotowych lokalach, co uzasadnia wykonanie ekspertyzy. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Ś. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r. Jako podstawa prawna podany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 62 ust. 3 ustawy prawo budowlane. Organ odwoławczy, powołując się na art. 62 ust. 3 prawa budowlanego stwierdził, że przesłanką jego stosowania jest ustalenie, iż obiekt budowlany jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia. Uznano, że przesłanka ta została spełniona, co wykazało postępowanie dowodowe. Zatem zgodnie z przepisem art. 62 ust. 3 organy nadzoru budowlanego są uprawnione do żądania przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Żądanie takie uzasadnia również i to, że przedmiotowe lokale są częścią budynku wielorodzinnego. Ustalenie związku przyczynowego między wykonanym remontem a nieprawidłowościami w lokalach, pozwoli zakończyć postępowanie administracyjne. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. K. wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji, jako naruszającego przepisy art. 7, 10, 12, 40 § 1 i 2 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący podał, że remont budynku przeprowadził legalnie, na podstawie zatwierdzonych projektów, pod nadzorem kierownika budowy, a prace zostały odebrane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego bez zastrzeżeń. Budynek był poddawany kontrolom kominiarskim, które nie stwierdziły nieprawidłowości. Przy remoncie użyte zostały materiały dopuszczone do użytku w budownictwie. Niezasadny jest zatem zarzut wadliwego stanu budynku. Faktem natomiast są nieprawidłowości w używaniu mieszkań przez najemców w tym zaklejenie kratek wentylacyjnych, co unieruchomiło wentylację grawitacyjną. Próba przerzucenia przez najemców odpowiedzialności na właścicieli winna łączyć się z przeprowadzeniem przez nich dowodu co do stanu budynku. Skarżący podniósł również, że nie była przeprowadzana wizja w mieszkaniu nr [...], objętym decyzją, jak również pominięto w postępowaniu P. K., działającego przez pełnomocnika, poprzez przesyłanie rozstrzygnięć bezpośrednio do rąk właściciela, a nie ustanowionego pełnomocnika. W skardze zarzucono również, że w trakcie oględzin lokali nie stwierdzono zagrzybienia czy zawilgocenia lokali a jedynie ślady po zaciekach, nie udowadniając ani czasu ani powodów zacieków. Nałożony obowiązek naraża zaś skarżącego na koszty, jest bezpodstawny oraz przedwczesny oraz został skierowany do niewłaściwego adresata. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej legalności, poza adresem tej kontroli pozostają zatem względy celowości czy skuteczności wydanych aktów i podjętych działań. Wskazany jako podstawa prawna aktów wydanych przez organy obu instancji art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) przewiduje, że właściwy organ może – w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwu mienia, środowiska – nakazać przeprowadzenia – w każdym czasie – kontroli, o jakich mowa w ust. 1 tego przepisu, a także zażądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Przepis art. 62 prawa budowlanego reguluje zasady przeprowadzania okresowych kontroli obiektów budowlanych oraz ich zakres. Nadto, zgodnie z art. 62 ust. 3, stwierdzenie nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu, daje podstawę do nakazania przeprowadzenia dodatkowych kontroli w każdym terminie, a zatem poza harmonogramem kontroli okresowych, a także do zażądania przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu. Organ nadzoru budowlanego nakazuje wykonanie wymienionych czynności w formie decyzji, w której określa zakres kontroli lub ekspertyzy, uwzględniając rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości w utrzymaniu obiektu. Jeżeli zachodzi potrzeba dostarczenia samej ekspertyzy w toku postępowania, to organ orzeka o tym w drodze postanowienia, zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 123 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 14 października 1999 r., IV SA 1622/97, Lex 47838). Granice przedmiotowe wyznaczonej kontroli, jak również nakazanej ekspertyzy, wyznacza przepis art. 62 ust. 1 prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem, sprawdzenia mogą dotyczyć stanu technicznej sprawności elementów budynku i instalacji narażonych na niszczące działanie wyników atmosferycznych i występujących podczas użytkowania, instalacji gazowych i przewodów kominowych, instalacji elektrycznej, piorunochronnej i uziemień, ogólnej sprawności i wartości użytkowej całego obiektu, jego estetyki oraz estetyki otoczenia. W kontrolowanym przypadku organy nałożyły obowiązek przedstawienia ekspertyzy co do przyczyn zawilgoceń na ścianach i sufitach poszczególnych mieszkań oraz wstecznego ciągu wentylacji jak też wpływu wykonanego remontu oraz zamontowanych przez lokatorów kasetonów na zawilgocenie lokali [...] i [...]. W ocenie Sądu tego rodzaju badania i ustalenia wykraczają poza zakres wyznaczony art. 62 ust. 1 prawa budowlanego. Przepis ten daje bowiem podstawę jedynie do żądania ekspertyzy co do istniejącego stanu technicznej sprawności obiektu. Co do jego wartości użytkowej, to jest ona z kolei odnoszona do całego obiektu budowlanego, a nie jego części i elementów. Za uzasadnione należy przy tym uznać zarzuty skarżącego, że rozstrzygnięcie zostało wydane przez organy bez dostatecznego rozeznania stanu faktycznego. W toku postępowania wyjaśniającego ograniczono się do oględzin wybranych lokali, których najemcy pozostają z właścicielami w konflikcie i zgłaszali zarzuty co do stanu technicznego mieszkań. Jednocześnie w mieszkaniach tych stwierdzone zostały utrudnienia w wentylacji, spowodowane zaklejeniem kratek wentylacyjnych. Brak jest jakichkolwiek ustaleń organów, czy w związku z wykonanymi robotami remontowymi w budynku i wymianą okien, podobne zastrzeżenia zgłaszali inni mieszkańcy, czy analogiczne wady i ślady występują też w innych mieszkaniach. Nakazanie wykonania ekspertyzy należy w tej sytuacji uznać za przedwczesne, szczególnie iż przepis art. 62 ust. 3 uzależnia jej nakazanie od uprzedniego stwierdzenia przez organ nieodpowiedniego takiego stanu obiektu rodzącego określone zagrożenia dla takich dóbr jak życie, zdrowie, bezpieczeństwo mienia i środowiska. Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2004 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i 209 powołanej ustawy. SW