II SA/Gl 860/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2008r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie robót rozbiórkowych obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta B. z dnia [...] r. nr [...] , 2) orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej, tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] złotych, B. R., pełnomocnik skarżącej M. R., pismem z dnia [...] r., poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B., że jego sąsiad przystąpił do prac rozbiórkowych wiaty, w czasie których doszło do zawalenia się ściany wiaty. Kontynuowane roboty rozbiórkowe grożą zawaleniem się całej konstrukcji wiaty. Z akt sprawy oraz oświadczeń pełnomocnika skarżącej złożonych na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. wynika, że działki oznaczone nr [...] (własność G. R.) oraz nr [...] (własność M. R. i K. R.) w przeszłości stanowiły jedną nieruchomość. Wtedy też została wykonana wiata o konstrukcji murowanej ze stropodachem. W następstwie podziału nieruchomości na działki [...] i [...] granica między działkami przecięła wiatę w ten sposób, że 2/3 tej wiaty znalazło się na działce [...], a 1/3 na działce [...]. Wiata ta nigdy nie posiadała żadnej ściany wewnętrznej. W następstwie pisma z dnia [...] r. organ nadzoru przeprowadził kontrolę miejsca usytuowania wiaty i stwierdził prowadzenie robót rozbiórkowych bez pozwolenia na rozbiórkę. Następnie, to jest w dniu [...]r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wydał w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. nr 156 z 2006 r., poz. 1118) postanowienie nakazujące inwestorom B. i G. R. wstrzymanie wykonywania robót budowlanych związanych z rozbiórką wiaty, a prowadzonych bez pozwolenia na budowę. Inwestor G. R. w dniu [...] r. dokonał zgłoszenia rozbiórki wiaty, które to zgłoszenie zostało przez organ architektoniczno-budowlany przyjęte bez uwag w dniu [...]r. Poświadczenie przyjęcia zgłoszenia zostało przez G. R. złożone organowi nadzoru budowlanego I instancji. Organ ten dnia [...]r. decyzją nr [...] na podstawie art. 105 kpa umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania robót związanych z rozbiórką wiaty. Zdaniem organu fakt przyjęcia zgłoszenia rozbiórki przez właściwy organ bez uwag czyni postępowanie w sprawie bezprzedmiotowym. Od tej decyzji odwołanie złożył B. R. – pełnomocnik K. R. W odwołaniu wskazał na przeprowadzenie robót rozbiórkowych części wiaty przez G. R. mimo, że decyzja z [...]r. jest nieprawomocna. Przede wszystkim w odwołaniu podkreślono, że dokonana częściowa rozbiórka wiaty (1/3 części wiaty) spowodowała utratę równowagi dla pozostałej części wiaty i wywołała stan zagrożenia dla życia ludzi. Powyższe odwołanie spowodowało wszczęcie przez organ nadzoru I instancji "na żądanie B. R." postępowania w sprawie zagrożenia konstrukcji wiaty spowodowanego jej częściową rozbiórką. W tym postępowaniu organ I instancji w dniu [...]r. wydał postanowienie nr [...], którym zobowiązał B. R. do złożenia w terminie do [...]r. dowodu dysponowania nieruchomością, na której zlokalizowana jest część wiaty pozostała po rozbiórce, decyzji o pozwoleniu na budowę wiaty, ekspertyzy technicznej części wiaty pozostałej po rozbiórce oraz pełnomocnictwa właścicieli nieruchomości. W postanowieniu tym organ I instancji pouczył sprzecznie z art. 81c ust. 3, że na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego zażalenie nie przysługuje. Wojewoda [...] po rozpoznaniu odwołania od decyzji z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie wstrzymania robót budowlanych wykonywanych przez G. R., decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchylił tą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem organu odwoławczego rozbiórka części wiaty z uwagi na jej usytuowanie wymagała stosownie do art. 31 ust. 1 ustawy Prawo budowlane pozwolenia na rozbiórkę. Skoro jednak organ architektoniczno-budowlany przyjął zgłoszenie to robót wykonanych przez inwestora nie można traktować jako samowoli budowlanej, natomiast powinno w stosunku do nich być przeprowadzone postępowanie przewidziane art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Do umorzenia postępowania doszło w sposób przedwczesny (ustalenie przyjęcia zgłoszenia), a to z pominięciem ustalenia czy przedmiotowa rozbiórka nie powoduje zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia na działce sąsiedniej. Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru I instancji postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie wstrzymania rozbiórki części wiaty. Zdaniem organu I instancji prowadzenie postępowania w oparciu o art. 50 i 51 Prawa budowlanego do części rozebranej przez G. R. wiaty wymaga w pierwszym rzędzie ustalenia legalności powstania wiaty. W tym zakresie organ wszczął postępowanie i postanowieniem z dnia [...]r. zobowiązał pełnomocnika właścicielek działki nr [...] do złożenia między innymi pozwolenia na budowę wiaty i ekspertyzy technicznej części wiaty pozostałej po rozbiórce. Ponieważ zobowiązany nie wykonał nałożonych na niego obowiązków zagadnienie wstępne nie może zostać rozstrzygnięte, co uzasadnia zawieszenie postępowania. W zażaleniu B. R. (działając jako pełnomocnik właścicielek) podniósł, że przedmiotem postępowania jest wstrzymanie robót rozbiórkowych między innymi z uwagi na wywołane tymi robotami zagrożenie bezpieczeństwa. Zwrócił uwagę, że to od inwestora dokonującego częściowej rozbiórki wiaty organ mógł się domagać dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...]r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r. organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Podzielił stanowisko organu I instancji, iż ustalenie legalności budowy wiaty jest niezbędne do zakończenia sprawy w przedmiocie dokonanej rozbiórki jej części. W skardze do Sądu pełnomocnik właścicielek działki nr [...] – M. R. i K. R. zarzucił, że organy nadzoru zmuszają właścicieli części nie wyburzonej wiaty do ponoszenia kosztów ekspertyz. Nadto zarzucił organom orzekającym "mataczenie i zajmowanie się sprawami innymi jak to, że nie została przy wyburzeniu (części wiaty) zachowana prawna procedura". Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2008 r. Sąd odrzucił skargę K. R. Na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. pełnomocnik skarżącej M. R. podał, że pozostała po rozbiórce część wiaty, usytuowana na działce skarżącej została w [...]r. rozebrana ponieważ groziła zawaleniem. Podtrzymał skargę podając, iż oczekuje wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do pracowników organu nadzoru. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim jednak z uwagi na sformułowane przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 2 lipca 2008 r. żądanie należy wyjaśnić, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej, obejmującej orzekanie w sprawach skarg między innymi na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym pod względem zgodności z prawem. Nie jest rolą tych sądów karanie czy ocenianie pracowników organów administracyjnych, z zastrzeżeniem art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm. dalej ppsa), do zastosowania którego w okolicznościach sprawy skład orzekający nie znalazł podstaw. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że zostało ono wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem tego postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z powyższego przepisu wynika, że organ prowadzący postępowanie "zasadnicze" musi ustalić związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy będącej przedmiotem tego postępowania a zagadnieniem wstępnym, którego rozstrzygnięcie zależy od innego organu. Żaden z tych warunków nie został spełniony. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w postępowaniu dotyczącym wstrzymania wykonywanych robót rozbiórkowych dotyczących części wiaty znajdującej się na działce [...]. Natomiast postanowienie z dnia [...]r. wydane w oparciu o art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego zostało podjęte w postępowaniu wszczętym zawiadomieniem z dnia [...] r. (k. 8 akt administracyjnych) "w sprawie zagrożenia konstrukcji wiaty w następstwie jej częściowej rozbiórki". Postępowanie to dotyczyło więc części wiaty usytuowanej na działce nr [...], a przedmiotem "zasadniczego" postępowania była rozbiórka wiaty na działce [...]. Już z tego powodu zakończenie postępowania w sprawie wszczętej dnia [...]r. nie stanowiło zagadnienia wstępnego dla sprawy wstrzymania robót rozbiórkowych części wiaty usytuowanej na działce nr [...]. Nadto obie sprawy były prowadzone przez ten sam organ nadzoru, a więc nie został też spełniony warunek "uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ". Dla składu orzekającego pozostaje w ogóle niezrozumiałe wszczęcie tego ostatniego postępowania, określenie iż zostało ono wszczęte na żądanie B. R. i obciążenie tego ostatniego w postanowieniu z dnia [...]r. szeregiem obowiązków, z których część łączy się z kosztami. W sprawie brak takiego żądania B. R., w szczególności nie jest nim odwołanie od decyzji z dnia [...]r. Postanowienie to oznacza także przeniesienie odpowiedzialności za roboty rozbiórkowe wykonane przez właściciela działki nr [...] na sąsiadów. Ponieważ aktualnie również uległa rozbiórce ta część wiaty, która pozostała po robotach rozbiórkowych, których wykonanie wstrzymano postanowieniem z dnia [...]r. to w postępowaniu ponownym organ I instancji powinien umorzyć postępowanie w sprawie wobec jego bezprzedmiotowości. W ocenie Sądu umorzeniu powinno także podlegać postępowanie wszczęte zawiadomieniem z dnia [...]r. z tym, że organ nadzoru powinien rozważyć potrzebę usunięcia z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym postanowienia z dnia [...] r. bowiem zostało ono skierowane do niewłaściwej osoby. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 145 § pkt 1 lit. c w związku z art. 135 oraz art. 152 i 200 ppsa orzekł jak w sentencji.