II SA/Gl 863/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska, Asesor WSA Aneta Majowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr SKO V 428/146/2025 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej (dalej – Kolegium, organ odwoławczy) zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr SKO V 428/146/2025, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. – dalej k.p.a.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta B. (dalej – organ I instancji) z dnia 6 lutego 2025 r. nr [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego punktu zbierania złomu na terenie firmy "A" przy ul. [...] (działka nr [...] obręb [...]) w B. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ I instancji decyzją z dnia 6 lutego 2025 r. określił środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie istniejącego punktu zbierania złomu na terenie zlokalizowanym przy ul. [...] w B. T. W. (dalej – Skarżąca) pismem z dnia 11 marca 2025 r. - za pośrednictwem profilu informatycznego ePUAP - wniosła do Kolegium odwołanie od wspomnianej decyzji. Zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia (UPP) zostało ono doręczone organowi w dniu 11 marca 2025 r. Zawarła w nim także informację, że z uwagi na nieobecność pracownika organu I instancji nie mogła zapoznać się z dokumentacją sprawy w dniach 20-21 lutego 2025 r. Z tej też przyczyny dostęp do akt został jej umożliwiony dopiero w dniu 24 lutego 2025 r. Jak zaznaczyła Skarżąca, na okoliczność tą została sporządzona notatka przez tego pracownika. W tej sytuacji – zdaniem Skarżącej – termin na wniesienie odwołania rozpoczął swój bieg w dniu 25 lutego 2025 r. i upłynął w dniu 10 marca 2025 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2025 r. Kolegium stwierdziło, że Skarżącą uchybiła terminowi do złożenia odwołania. Powołując się na art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1112 z późn. zm. – dalej u.u.i.ś.), a także art. 49 § 1 i 2 k.p.a. organ odwoławczy wskazał, że zawiadomienie o wydaniu decyzji środowiskowej zostało dokonane z dniem 21 lutego 2025 r. Zatem – zdaniem Kolegium – 14-dniowy termin na wniesienie odwołania upłynął 7 marca 2025 r. (w postanowieniu najprawdopodobniej wskutek omyłki pisarskiej wskazano dzień 7 lutego 2025 r.). Tymczasem środek zaskarżenia został złożony za pośrednictwem platformy ePUAP w dopiero w dniu 11 marca 2025 r. W takiej sytuacji, jak twierdzi organ odwoławczy, był zobligowany do stwierdzenia naruszenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze z dnia 29 maja 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, Skarżąca zanegowała postanowienie Kolegium. Wskazała, że wobec uzyskania wydruku decyzji organu I instancji dopiero w dniu 24 lutego 2025 r., termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg od dnia następnego, tj. 25 lutego 2025 r. i upływał w dniu 10 marca 2025 r. Jak zauważyła, terminowi temu uchybiła jedynie o jedną godzinę i 42 minuty z przyczyn przez nią niezawinionych. Dlatego też wniosła o przywrócenie terminu do złożenia środka zaskarżenia. W uzasadnieniu przyznała, że z obwieszczeniem o wydaniu decyzji środowiskowej zapoznała się na stronie BIP w dniu 17 lutego 2025 r. Natomiast nie miała możliwości zaznajomić się z treścią decyzji z racji na duże problemy ze wzrokiem. Zauważyła, że pracownik organu niechętnie udostępnił jej akta sprawy, a ponadto spóźniając się na wyznaczony termin nie zapewnił jej odpowiedniego czasu na zapoznanie się z nimi. Następnie przedstawiła uwagi dotyczące nieprawidłowości w prowadzeniu akt sprawy i udostępniania ich stronom. Zwróciła również uwagę na pismo z dnia 7 kwietnia 2025 r. skierowane do Kolegium, które było uzupełnieniem odwołania. W piśmie tym podniosła, że odwołanie zostało wysłane chwilę po północy 11 marca 2025 r. ze względu na problemy z zawieszającym się systemem komputera. W dalszej kolejności wskazała na dokumenty dotyczące badań, które przeszła, a także na mnogość spraw, w których musiała reagować w formie pisemnej ze względu na naruszanie jej praw. Wyraziła również stanowisko, że inwestycje realizowane w sąsiedztwie są sprzeczne z charakterem zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej dominującym na tym terenie. W końcowej części skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla opisanego wcześniej przedsięwzięcia. Do skargi załączono dokumenty mające dowodzić słuszności twierdzeń w niej zawartych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo Kolegium odniosło się do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśniło w tej materii, że zastosowanie tej instytucji nie jest możliwe, ponieważ taki wniosek nie został złożony wraz z odwołaniem. Pismem z dnia 21 lipca 2025 r. Skarżąca wniosła o uwzględnienie treści jej pisma z dnia 7 kwietnia 2025 r. "Uzupełnienia odwołania od decyzji środowiskowej", a także o nieuwzględnienie wniosku Kolegium w przedmiocie oddalenia jej skargi. Zawarła w nim również żądanie: 1) uznania zasadności wniesionej skargi, 2) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, 3) rozpatrzenia przez Sąd odwołania złożonego od decyzji organu I instancji, 4) uchylenia decyzji organu I instancji określającej środowiskowe uwarunkowania, 5) wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji, 6) rozpoznania sprawy na rozprawie. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2025 r. tut. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia 6 lutego 2025 r. nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium z dnia 18 kwietnia 2025 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji określającej środowiskowe uwarunkowania. Przed przystąpieniem do rozważań należy poczynić zastrzeżenie co do zakresu kontroli sądowej. Otóż w myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który nie znajduje zastosowania w niniejszym przypadku). Nakaz "rozstrzygnięcia w granicach danej sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem oceny innej sprawy administracyjnej, niż ta w której wniesiono skargę (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 227/17, LEX nr 2312988). Mając to na uwadze stwierdzić należy, że skarga dotyczy postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Oznacza to, że ocenie zostanie poddana jedynie prawidłowość stanowiska zakładającego, że odwołanie zostało złożone z naruszeniem 14-dniowego terminu. Tym samym poza zakresem niniejszego postępowania są kwestie związane m.in. z prawidłowością decyzji organu I instancji ustalającej środowiskowe uwarunkowania. Wyjaśnienia wymaga, że kwestia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pozostaje w kognicji organu odwoławczego (art. 59 § 2 k.p.a.) i rozstrzygana jest w odrębnym postępowaniu inicjowanym przez stronę (art. 58 § 1 k.p.a.). Przechodząc do meritum podnieść należy, że pierwszy etap postępowania odwoławczego przed organem odwoławczym to etap badania formalnego. Czynności w nim podejmowane zmierzają do ustalenia zaistnienia przesłanek warunkujących merytoryczne rozpatrzenie odwołania. Mając na uwadze treść art. 134 k.p.a. organ odwoławczy ocenia, czy: 1) odwołanie jest dopuszczalne, 2) odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. W sprawach tych wydawane jest postanowienie, które jest ostateczne (art. 134 zd. 2 k.p.a.). Jak wynika z powyższego przepisu, jednym z elementów podlegających wstępnej kontroli organu jest termin złożenia środka odwoławczego. Oceniając tą przesłankę organ musi uwzględnić przepisy dotyczące doręczenia decyzji, prawidłowość pouczenia o środkach zaskarżenia oraz zasady wnoszenia odwołań. Podkreślić przy tym należy, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną. Stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa i każde, nawet nieznaczne przekroczenie 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia, o którym mowa w 134 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r. sygn. akt III OSK 1033/21, LEX nr 3346047). W niniejszym przypadku mamy do czynienia ze specyficzną sytuacją, stanowiącą wyjątek od ogólnej reguły nakazującej przekazywanie wszelkiej korespondencji w sprawie (np. wezwań, decyzji itp.) na podany przez stronę adres zamieszkania lub adres elektroniczny. Otóż art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. w przypadku wielości stron, których liczba przekracza 10, pozwala na odstępstwo o wspomnianej zasady na rzecz zawiadamiania ich w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu. W tego przypadkach znajduje zastosowanie art. 49 § 2 k.p.a. Zgodnie z nim dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej. Odnosząc to do rozpatrywanej sprawy zauważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się obwieszczenie z dnia 6 lutego 2025 r. nr [...]. Wydruki dołączone do niego dokumentują, że zostało ono umieszczone na BIP-ie oraz elektronicznej tablicy ogłoszeń organu I instancji. W treści obwieszczenia – zgodnie z wymogiem art. 49 § 2 k.p.a. – zawarto informację, że jego upublicznienie nastąpiło w dniu 7 lutego 2025 r. Zatem do zawiadomienia doszło z upływem 14 dnia liczonego od daty upublicznienia obwieszczenia, tj. z dniem 21 lutego 2025 r. Podnieść w tym miejscu należy, że we wskazanym okresie, jak przyznaje Skarżąca, powzięła wiedzę o wydaniu przez organ I instancji decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a konkretnie w dniu 17 lutego 2025 r. W myśl art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W tym przypadku z uwagi na przepis art. 74 ust. 3 u.u.i.ś. w związku z art. 49 § 2 k.p.a. termin na wniesienie odwołanie biegnie od upływu 14-tego dnia upublicznienia obwieszczenia. Skoro więc do dokonania zawiadomienia o decyzji doszło w dniu 21 lutego 2025 r., to skuteczne wniesienie odwołania winno nastąpić najpóźniej 7 marca 2025 r. Bezspornym jest, że odwołanie zostało wysłane drogą elektroniczną w dniu 11 marca 2025 r., a więc z naruszeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Tym samym organ odwoławczy był nie tylko uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Dodać należy, że we wskazanym obwieszczeniu z dnia 6 lutego 2025 r. organ I instancji pouczył w jakim terminie należy wnieść odwołanie i od jakiej daty należy go liczyć. Reasumując, Sąd stwierdza, że stanowisko organu odwoławczego jest prawidłowe. Wyjaśnić należy, że termin do wniesienia odwołania jest terminem wyznaczonym stronie przez ustawę dla dokonania określonej czynności procesowej. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie ma żadnego wpływu na jego długość. W szczególności termin ten nie może zostać przedłużony, ani skrócony przez organ. Termin do wniesienia odwołania ma charakter zawity, a zatem wniesienie odwołania po jego upływie jest bezskuteczne. Oznacza to, że okoliczności opisywane przez Skarżącą nie mogły wpłynąć na zmianę daty początkowej terminu do wniesienia odwołania. Zapoznanie się z aktami administracyjnymi i treścią decyzji nie determinuje bowiem rozpoczęcia biegu 14-dniowego terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. Okolicznością tą jest w tym przypadku upływ czasookresu (14 dni) liczonego od upublicznienia obwieszczenia (art. 49 § 2 k.p.a.). Jedynie na marginesie należy zauważyć, że nawet gdyby przyjąć, że termin do wniesienia odwołania należałoby liczyć od dnia 24 marca 2025 r. (data udostępnienia Skarżącej akt sprawy), to odwołanie złożone w dniu 11 marca 2025 r. także narusza 14-dniowy termin. Skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zgodnie natomiast z art. 122 p.p.s.a. sąd rozpoznający sprawę w trybie uproszczonym może przekazać sprawę do rozpoznania na rozprawie. Na gruncie tego przepisu wykształciło się stanowisko, że rozpoznanie w trybie uproszczonym skargi na postanowienie nie jest uzależnione od wniosku strony, ale równocześnie, skierowanie sprawy na rozprawę także nie może być automatycznym efektem złożenia wniosku w tym przedmiocie. Dlatego też wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie wiąże Sądu (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r. o sygn. akt I SA/Gd 1705/16, LEX nr 2270464). Ponadto z treści art. 122 p.p.s.a. wynika, że przekazanie sprawy do rozpoznania na rozprawie jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu ("może przekazać"), któremu ustawodawca, w omawianej kwestii, pozostawił całkowitą swobodę, nie wskazując żadnych kryteriów, którymi powinien kierować się sąd (zob. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GSK 5287/16, LEX nr 2347699). Mając na uwadze powyższe skład orzekający Sądu nie dostrzegł powodów, dla których sprawa miałaby zostać rozpatrzona na rozprawie. Z tego też względu na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).