II SA/Gl 867/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, po rozpoznaniu w dniu 8 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. D. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych z dnia 7 września 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 867/12 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 września 2012 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił M. D. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w skład majątku skarżącego wchodzi budynek mieszkalny o pow. 120 m², oraz działka budowlana o powierzchni 1.435 m². Jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie ok. 2000 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Jednocześnie wskazał, że obciążają go znaczne koszty, które wiążą się z koniecznością opłacenia składek ZUS, uiszczaniem alimentów na dziecko w kwocie 250 zł miesięcznie, obowiązek spłaty zobowiązań tj. kredytu na rozwój działalności zaciągniętego w kwocie 5000 zł , pożyczek od rodziny i przyjaciół w kwocie 7000 zł, oraz spłata nakładów poczynionych przez jego żonę na jego majątek osobisty. W ocenie referendarza sądowego, sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle ciężka, aby uzasadniała przychylenie się do złożonego wniosku. W pierwszej kolejności podkreślono, że skarżący mógł przeznaczyć na uiszczenie wpisu sądowego część kwoty uzyskanej w ramach zaciągniętej kilka dni przed wniesieniem skargi pożyczki gotówkowej w kwocie 5000 zł, zwłaszcza wobec faktu, że w umowie pożyczki nie zastrzeżono na jaki cel powinna zostać spożytkowana. Następnie podniesiono, że będąca w posiadaniu skarżącego działka budowlana o powierzchni 1.435 m² przedstawia znaczną wartość i nie służy zaspokojeniu niezbędnych potrzeb mieszkaniowych skarżącego, a jej ewentualna sprzedaż z łatwością zapewniłaby uiszczenie pełnych kosztów postępowania bez ryzyka uszczerbku w konieczności utrzymania strony. W ustawowym terminie M. D. wniósł sprzeciw od tego postanowienia domagając się jego uchylenia oraz ponownego rozpoznania złożonego wniosku. W uzasadnieniu skarżący podał, że uiszczenie całej kwoty wpisu nastąpiłoby kosztem zaspokojenia jego niezbędnych wydatków. Sam fakt otrzymania pożyczki nie uzasadnia jeszcze przeznaczenia jej na uiszczenie kosztów sądowych, gdyż została ona zaciągnięta zupełnie w innym celu i dlatego nie może zaspokajać potrzeb, które nie są związane z prowadzoną profesjonalną działalnością zawodową. Skarżący podniósł także, że obecna sytuacja na rynku nieruchomości sprawia, że na sprzedaż działki można czekać przez wiele miesięcy, stąd sam fakt posiadania przez skarżącego takiej nieruchomości nie powinien być argumentem przemawiającym za oddaleniem jego wniosku o prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Jednocześnie należy podkreślić, że z powyższego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ta kwota w zestawieniu z sytuacją majątkową skarżącego, przy uwzględnieniu zaciągniętej przez niego pożyczki oraz posiadanych nieruchomości, nie jest na tyle znacząca, aby można było stwierdzić, że jej opłacenie leży poza możliwościami skarżącego. Prawo pomocy przysługuje osobom, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, tymczasem z zestawienia wydatków i oświadczenia skarżącego wynika, że opłacenie kosztów sądowych nie jest dla niego zbyt dużym obciążeniem i nie stanowi bariery w dostępie do sądu. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.