II SA/Gl 868/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka ( spr.) Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu uchyla zaskarżoną decyzję i orzeka, iż nie podlega ona wykonaniu w całości W związku z ujawnieniem, że J. D. prowadził w warunkach samowoli budowlanej roboty budowlane w budynku przy ul. A w S., w dniu [...] 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. dokonał oględzin posesji. W ich trakcie ustalono, że budynek został przebudowany w części strychowej, która znajdowała się ówcześnie w stanie surowym. W granicy z posesją nr [...] dobudowano również dodatkowe pomieszczenie, wykorzystywane w części jako łazienka, zaś w pozostałej części jako pomieszczenie gospodarcze. Właścicielami posesji przy ul A, na podstawie umowy sprzedaży z dnia [...] 2002 r. zostali małżonkowie A. D. i J. D.. Pismem z dnia [...] 2002 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zawiadomił o wszczęciu postępowania m. in. w sprawie wykonania przebudowy strychu w budynku mieszkalnym przy ul. A w S.. Następnie postanowieniem z dnia [...] r. organ ten nakazał A. i J. małżonkom D. sporządzenie oceny technicznej przebudowanej części strychu, przygotowanej przez osobę posiadająca uprawnienia konstrukcyjno-budowlane. Podstawą prawną postanowienia był przepis art. 81 c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (ówcześnie tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., nr 106, poz. 1126). Żądana ocena została przez zobowiązanych przedłożona. W następnej kolejności decyzją nr [...] z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., działając w oparciu o art. 51 ust. 2 prawa budowlanego, nakazał małżonkom D. wykonanie zaleceń zawartych w przedstawionej ocenie technicznej, dotyczących wzmocnienia konstrukcji dachu. Decyzja ta została wykonana. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] r. stwierdził wygaśnięcie swojej decyzji nr [...] z dnia [...] r. Jako podstawa tego rozstrzygnięcia podany został przepis art. 162 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że skoro zobowiązani wykonali obowiązek określony w decyzji z dnia [...] r., to stała się ona bezprzedmiotowa a stwierdzenie jej wygaśnięcia leży w interesie strony. Od decyzji tej, doręczonej także W. B., nie zostało wniesione odwołanie. Pismem z dnia [...] 2005 r. W. B. zwróciła się do Urzędu Miejskiego w S., podając iż sprzeciwia się wszczęciu z wniosku J. D. postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i użytkowania poddasza w budynku na działce [...] w S.. Podkreśliła, że samowolnie inwestor dokonał podwyższenia murów budynku. Organ administracji architektoniczno-budowlanej przekazał to pismo Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w S. informując, iż prowadzi postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla zmiany sposobu użytkowania poddasza na mieszkanie oraz budowę garażu na działce nr [...]. Stanowisko organu nadzoru budowlanego będzie miało znaczenie dla sprawy, w związku z podniesionym zarzutem samowolnego wykonania nadbudowy. Pismem z dnia [...] 2005 r. W. B. zwróciła się do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o "ponowne rozpatrzenie sprawy budowy drugiej kondygnacji" w budynku przy ul. A. Podała, że inwestycja ta została wykonana jako samowola budowlana i nie została zalegalizowana. Pismo to zostało przekazane do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. postanowieniem z dnia [...] r. W uzasadnieniu organ szczebla wojewódzkiego podał, że W. B. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy legalności budowy drugiej kondygnacji budynku przy ul. A w S., prowadzonej przez organ nadzoru budowlanego stopnia podstawowego. Z powołaniem się na przepis art. 148 § 1 k.p.a. stwierdzono, że właściwym do wniesienia podania o wznowienie postępowania jest organ administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji. Decyzja z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., na podstawie art. 145 § 1 i 149 § 3 k.p.a. odmówił wznowienia postępowania zakończonego swoją decyzją ostateczną z dnia [...] r. Podano w uzasadnieniu, że organ przeprowadził postępowanie w sprawie przebudowy strychu w przedmiotowym budynku. W. B. brała udział w postępowaniu i otrzymywała wydawane rozstrzygnięcia, nie zgłaszała jednak do nich zastrzeżeń. Stwierdzono zatem, że skoro w sprawie nie występują przesłanki z art. 145 § 1 i 148 k.p.a. to brak jest podstaw do wznowienia postępowania. W złożonym odwołaniu W. B. podała, że w sprawie samowolnie dokonanej przebudowy winien był znaleźć zastosowanie art. 48 prawa budowlanego. Zarzuciła, że nadbudowa została wykonana wadliwie, budynek zagraża jej bezpieczeństwu. Zanegowała twierdzenia organu, jakoby nie negowała wcześniejszych rozstrzygnięć wydawanych w sprawie. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu podał, że organ I instancji przyjął, iż w sprawie nie występuje żadna z przesłanek wznowienia a podanie należy traktować jako wniesione z uchybieniem terminu. Wobec takiego stanowiska organ odwoławczy zgłosił zastrzeżenia. Stwierdzono, że uchybiono procedurze postępowania wznowieniowego, nie tylko odmawiając wznowienia na wniosek strony ale również motywując odmowę brakiem przesłanek z art. 145 § 1 k.p.a. i gołosłownie przyjmując uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Dodatkowo organ II instancji zauważył, że decyzja ostateczna z dnia [...] r. nie ma umocowania w prawie. W skardze do sądu administracyjnego J. D. wniósł o uchylenie decyzji organu II instancji. Podał, że wykonał obowiązki nałożone na niego decyzją z [...] r., wobec czego uważa decyzję z [...] r. za słuszną albowiem zasadne jest wygaszenie wykonanej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną może nastąpić albo z urzędu, albo na wniosek strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może nastąpić tylko na wniosek strony. W niniejszym przypadku, co wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy przyjęły, iż procedują na wniosek strony. Wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie z przyczyn określonych w sposób wyczerpujący w art. 145 k.p.a. Wniosek strony o wznowienie postępowania winien wskazywać zatem przesłankę wznowienia oraz zachowanie terminu do złożenia wniosku. Jeżeli wniosek ten zawiera braki, które uniemożliwiają identyfikację żądań strony, to zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. organ winien wezwać stronę do jego sprecyzowania. Jest stanowiskiem ugruntowanym, że organ nie jest uprawniony do samodzielnej identyfikacji i określania treści żądań strony. Po otrzymaniu wniosków W. B., zawierających sprzeciw wobec ustalenia warunków zabudowy i użytkowania dla samowolnie przebudowanego obiektu oraz żądanie ponownego rozpatrzenia sprawy budowy II kondygnacji w Budynku przy ul. A, organy administracji samodzielnie przyjęły, że strona domaga się wznowienia postępowania i określiły, jakiej decyzji ostatecznej żądanie to dotyczy. Tymczasem treść pism W. B. ani nie zawiera precyzyjnego żądania uruchomienia postępowania nadzwyczajnego, a już na pewno nie określa przesłanki wznowieniowej jak również decyzji ostatecznej, której wznowienie postępowania miałoby dotyczyć. Należy zauważyć, że to decyzja z dnia [...] r., wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nakazująca inwestorowi wykonanie zaleceń w sporządzonej ocenie technicznej, otwierała drogę do wydania pozwolenia na użytkowania, zgodnie z art. 55 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. W tej sytuacji za arbitralne i nieuzasadnione należy uznać stanowisko organu odwoławczego, wyrażające się w przekazaniu zaskarżoną decyzją organowi I instancji do rozpatrzenia sprawy żądania wznowienia postępowania. Jako organ merytorycznie orzekający w sprawie w II Instancji, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego winien dostrzec, iż taka kwalifikacja żądania jest przedwczesna i nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w pismach strony. Pierwotne znaczenie dla sprawy ma bowiem ustalenie, czy strona w ogóle domaga się wznowienia postępowania, jakiego takie ewentualne żądanie postępowania dotyczy i jaka jest podstawa ewentualnego wniosku o wznowienie. Sąd zwraca również uwagę, że zasadnie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zwrócił uwagę na brak podstaw prawnych do wydania przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji z dnia [...] r. w przedmiocie wygaszenia decyzji z [...] r. Wobec takiego ustalenia organ ten winien zatem podjąć z urzędu stosowne działania. Zgodnie z stanowiskiem zarówno doktryny jak i judykatury, nie ma przeszkód do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadku zbiegu takiego postępowania z postępowaniem sprawie wznowienia postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 613-615). Uwzględniając przedstawioną argumentację, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.