II SA/Gl 869/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Beata Malcharek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2008 r. sprawy ze skargi Z. K. oraz T. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] r. nr [...], a także postanowienia tego organu z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. solidarnie na rzecz skarżących, tytułem zwrotu kosztów postępowania, kwotę [...] złotych. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją z dnia [...] roku nr [...] na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 roku (Dz. U. nr 89 z 1994 roku, poz. 44 z zm.) nakazał T. K. dokonać rozbiórki – likwidacji samowolnie wykonanego stawu hodowlanego na działce o nr ewid. [...] położonej w M. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] roku nr [...]. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4, art. 147 i art. 149 § 2 kpa wznowił na wniosek Z. K. postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] roku, utrzymaną w mocy decyzją WINB z dnia [...] roku, na którą skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 grudnia 2005 roku, sygn. akt II SA/Gl 602/04. Organ podał, iż Z. K. wystąpiła z wnioskiem o wznowienie pismem z dnia [...] roku (tego pisma brak w aktach administracyjnych) podając, że nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją o likwidacji stawu, mimo, że jest współwłaścicielką działki o nr geod. [...]. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. decyzją nr [...] z dnia [...] roku, na podstawie art. 146 § 2 i 104 kpa odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] roku w sprawie likwidacji stawu położonego na działce nr [...] w M. Zdaniem organu nie zmienił się stan prawny dotyczący spornego stawu. W dalszym ciągu wykonanie stawu wymaga pozwolenia na budowę, dla terenu na którym ulokowany jest staw brak miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a inwestor nie posiada ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. W związku z tym stosownie do art. 146 § 2 kpa należało odmówić uchylenia zaskarżonej decyzji bowiem nowa decyzja odpowiadałaby decyzji dotychczasowej. W odwołaniu T. K. i Z. K. domagali się uchylenia decyzji I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania lub zmiany tej decyzji przez uchylenie decyzji z dnia [...] roku w przedmiocie rozbiórki (likwidacji stawu) i umorzenia postępowania w sprawie. Zdaniem odwołujących się decyzja organu I instancji nie uwzględniła zmiany stanu prawnego wywołanego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku sygn. akt P 27/05. Konsekwencją tego wyroku jest stosowanie do przedmiotowego stawu art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed 24 grudnia 1997 roku, gdyż staw został wykonany w latach [...]. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nie podzielił stanowiska odwołujących się i zaskarżoną decyzją z dnia [...] roku nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach podzielił stanowisko organu I instancji, że wobec braku zmiany stanu prawnego dla spornej inwestycji, wykonaniu stawu bez pozwolenia i braku aktualnego planu miejscowego nowa decyzja mogłaby tylko odpowiadać dotychczasowej. W związku z tym stosownie do art. 146 § 2 kpa dotychczasowa decyzja nie może zostać uchylona. W tym zakresie nic nie zmienia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 roku sygn. akt P 27/05 bowiem nie znajduje zastosowania w przedmiotowej sprawie. Wyrok ten odnosi się do obiektów budowlanych samowolnie wykonanych przed 11 lipca 2003 roku, kiedy to legalizacja obiektu mogła nastąpić w trybie art. 49 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym do 11 lipca 2003 r.). W niniejszej sprawie staw nie mógł być legalizowany w trybie przewidzianym art. 49 Prawa budowlanego ponieważ teren na którym znajduje się staw przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze, łąki, pastwiska (symbol ZRZ) a nie stawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. i Z. K. domagali sie uchylenia decyzji organów obu instancji z uwagi na nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt P 27/05. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W trakcie sprawowania tej kontroli – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) dalej ppsa – sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 2 ppsa sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa przez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości. Przepis art. 156 § 1 pkt 1 kpa stanowi, że "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji wydanej z naruszeniem przepisów o właściwości". Z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 1 naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracyjny przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na ewentualną trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Omawiany przepis obejmuje wszelkie postacie naruszenia właściwości miejscowej i rzeczowej, z którą nierozerwalnie łączy się właściwość instancyjna. Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 kpa), a organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron. Pod pojęciem właściwości należy rozumieć zdolność prawną organu administracji do rozstrzygania określonego rodzaju spraw w postępowaniu administracyjnym. Właściwość ta wynikać musi z obowiązujących przepisów rangi ustawowej, przepisów wykonawczych lub zawartych w oparciu o ustawy porozumień. Właściwość organów administracji jest ściśle określona i nie zachodzi w tej mierze jakakolwiek dowolność, a przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujących. Zgodnie z art. 150 § 1 kpa, organem właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji. Do właściwości tego organu należą wszystkie sprawy wymienione w art. 149 kpa, a więc: wznowienie postępowania w drodze postanowienia, odmowa wznowienia w drodze decyzji i przeprowadzenie postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Artykuł 148 § 1 kpa reguluje jedynie tryb wnoszenia podania i przewiduje, że jest ono zawsze wnoszone do organu, który wydał w sprawie decyzję w I instancji. W sytuacji gdy podanie (wniosek) dotyczy sprawy zakończonej decyzją organu odwoławczego, to organ, do którego podanie wniesiono, winien uporządkować akta sprawy i przekazać je wraz z podaniem do organu odwoławczego (właściwego). W przedmiotowej sprawie wniosek o wznowienie postępowania dotyczył decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] roku nr [...], która została utrzymana w mocy decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] roku nr [...]. W świetle art. 150 § 1 kpa jest oczywistym, że organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 149 kpa był Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, a nie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. W konsekwencji należy stwierdzić, iż postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] roku i decyzja nr [...] z dnia [...] roku zostały wydane przez organ niewłaściwy, a więc dotknięte są wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Z kolei zaskarżona w sprawie decyzja ostateczna, utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 156 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Organ odwoławczy rozpatrujący sprawę w jej całokształcie, jest obowiązany ustalić również, czy zaskarżona do niego decyzja została wydana z zachowaniem przepisów o właściwości organu orzekającego, a w razie stwierdzenia naruszenia tych przepisów, uchylić decyzję i umorzyć postępowanie przed organem niewłaściwym. Niedopełnienie tego obowiązku powoduje nieważność decyzji organu odwoławczego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w związku z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i postanowienia z dnia [...] roku. W oparciu o art. 152 ppsa orzeczono o niewykonalności zaskarżonej decyzji do chwili uprawomocnienia się wyroku, a o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 i 205 ppsa. Stwierdziwszy z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa nieważność decyzji obu instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny został zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z wyżej przedstawionych rozważań Sądu, a zatem przeprowadzenia czynności o których mowa w art. 149 kpa przez organ właściwy – Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.