II SA/Gl 869/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Starszy referent Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. w sprawie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od 1 kwietnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości 100 zł miesięcznie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało zainicjowane wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2019 r., w którym skarżący wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Z. o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności. Z ustaleń wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 2 kwietnia 2019 r. wynika, że skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności na stałe, nie ma własnego źródła dochodu, a pomoc finansowa z budżetu państwa jest jedynym źródłem jego utrzymania. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w wysokości 232,86 zł, dodatek energetyczny w wysokości 11,35 zł oraz zasiłek stały w wysokości 470,44 zł. Łączna kwota dochodu to: 714,65 zł. Z analizy budżetu wynika, że skarżący ponosi następujące koszty: energia - 53,52 zł, środki czystości - 50 zł, opłata za wodę. Wydatki mieszkaniowe są w całości pokrywane z dodatku mieszkaniowego. Wydatki na zakup leków są również w całości uregulowane poprzez wypłatę zasiłku celowego na ten cel - łącznie: 103,52 zł. Skarżący wnioskował również o pomoc na zakup lekarstw, organ I instancji decyzją z dnia [...] r. przyznał specjalny zasiłek celowy w kwocie 93,50 zł (pokrywający w całości kwotę wynikającą z posiadanych przez stronę recept). Organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Wskazał, że na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Organ podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, przy uwzględnieniu sytuacji świadczeniobiorcy i niezbędnych potrzeb bytowych oraz możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W związku z tym wskazał, że organ pomocy społecznej orzeka o wysokości świadczenia uwzględniając sytuację życiową i materialną strony, a także własne możliwości finansowe. Podniósł, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości, a uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek, organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości, jaką uzna za zasadną. Wskazał, że MOPR w Z. rozważył sytuację życiową i potrzeby strony i udziela jej systematycznie wsparcia w miarę posiadanych środków - w tym w formie zasiłków celowych, zasiłku stałego, ponadto strona jest wspomagana poprzez wypłatę dodatków mieszkaniowych i energetycznych. Podkreślił, że organy administracji działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i tylko w tak wyznaczonych granicach muszą i mogą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Z uwagi zaś na szczupłość pozostających w ich dyspozycji środków finansowych są upoważnione do ograniczenia rozmiaru przyznawanych świadczeń. Podniósł, że organ I instancji, na realizację zadań własnych gminy w roku 2019 dysponuje środkami finansowymi w wysokości 3 000 000,00 zł, z czego kwota 1 520 000,00 zł. została zabezpieczona na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pozostała kwota 1 480 000,00 zł przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach, dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczana na zasiłki celowe na opał wynosi 700 000 zł. W 2018 r. liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. wyniosła 3 903, a w 2019 r., według szacunkowych danych organu, liczba klientów korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych) nie ulegnie zmianie. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżący zarzucił, że przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 K.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia sprawy oraz nierozpatrzenie całego materiału dowodowego. Ponadto podniósł zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego, tj. art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej przez jego błędną wykładnię i uznanie, że wysokość przyznanego zasiłku celowego jest uzasadniona, podczas gdy rozmiar świadczenia jest nieadekwatny do uzasadnionych potrzeb skarżącego. W związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i ewentualnie uchylenie decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu skargi podniósł, że decyzją z dnia [...] r. przyznano mu na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. świadczenie pieniężne w wysokości 150 zł miesięcznie. Od tamtej pory nie nastąpiła żadna zmiana podstaw prawnych ani innych okoliczności, która uzasadniałaby zmniejszenie wysokości świadczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżący wnosił i wywodził jak w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przyznaniu skarżącemu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności od 1 kwietnia 2019 r. do 31 sierpnia 2019 r. w wysokości 100 zł miesięcznie. Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1507), zwanej dalej również "ustawą", regulujące rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Jednym ze świadczeń pomocy społecznej jest określony w art. 39 cytowanej ustawy, zasiłek celowy, który może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Podkreślenia zatem wymagało, że rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego, a także co do jego wysokości – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu dokonywanej w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem ustalenia, według których organ pierwszej instancji, na realizację zadań własnych gminy w roku 2019 dysponuje środkami finansowymi w wysokości 3 000 000,00 zł, z czego kwota 1 520 000,00 zł. została zabezpieczona na realizację programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", pozostała kwota 1 480 000,00 zł przeznaczona jest na wypłaty zasiłków celowych w szczególnie uzasadnionych przypadkach, dotyczących zakupu lekarstw ratujących życie, pomocy w formie zakupu obuwia lub odzieży adekwatnej do pory roku, opału w sezonie zimowym, gdzie średnia kwota w skali roku przeznaczana na zasiłki celowe na opał wynosi 700 000 zł. W 2018 r. liczba osób korzystających z zasiłków celowych w ramach zadań własnych wg stanu na dzień 31 grudnia 2018 r. wyniosła 3 903, a w 2019 r., według szacunkowych danych organu, liczba klientów korzystających z pomocy w ramach zadań własnych (zasiłków celowych) nie ulegnie zmianie. W związku z tym - prawidłowo organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw do uwzględnienia odwołania. Zasadnie podkreślił, że pomoc w formie zasiłku celowego przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego, a więc w oparciu o ocenę – z jednej strony - sytuacji świadczeniobiorcy, a z drugiej – przy uwzględnieniu możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia jakichkolwiek uchybień w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. Ustalenia będące podstawą rozstrzygnięcia, zostały bowiem dokonane na podstawie trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego. Skarga nie zasługiwała więc na uwzględnienie. W szczególności błędne jest przekonanie zawarte w jej uzasadnieniu, według którego organ jest zobowiązany do zaspokojenia w całości niezbędnej potrzeby bytowej, której dotyczył wniosek o pomoc. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej, organ wydaje przedmiotowe rozstrzygnięcie przy uwzględnieniu – nie tylko potrzeb wnioskodawcy - ale również możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze, dodać należało, że z tych samych powodów, pomoc może zostać przyznana w niższej kwocie niż w okresie wcześniejszym. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że skarga jest bezzasadna, gdyż decyzja organu odwoławczego i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego. W świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe. Wobec tego, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skarga podlegała oddaleniu.