II SA/Gl 87/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Protokolant starszy referent Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. W piśmie z dnia [...] r. Prokurator Rejonowy w P. powołując się na treść art. 182 kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym) zwrócił się do Starosty [...] o wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania Z. K. syna J. i C., ur. [...] r., posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B wydane w dniu [...] r. na badania lekarskie, w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. W uzasadnieniu wniosku podano, że Prokuratura Rejonowa w P. nadzorowała postępowanie karne o sygn. [...]. W toku przedmiotowego postępowania Z. K. poddany został w dniu [...] r. badaniu przez dwóch biegłych lekarzy psychiatrów, którzy rozpoznali u opiniowanego "uzależnienie od alkoholu". Posiada on prawo jazdy kategorii B ważne bezterminowo. Stan zdrowia związany z uzależnieniem od alkoholu wskazuje na możliwość istnienia u Z. K. przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Zgodnie bowiem z art. 87 ust. 1 ustawy – Prawo o ruchu drogowym niezbędnym warunkiem posiadania uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym jest sprawność pod względem fizycznym i psychicznym. Po wszczęciu i przeprowadzeniu w tej sprawie postępowania Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz § 2 ust. 5,6 i 7 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2004 r., Nr 2, poz. 15, zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 7 stycznia 2004 r.) orzekł o skierowaniu Z. K. posiadającego uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kat. B na badania lekarskie. W uzasadnieniu decyzji powołał się na treść w/w wniosku Prokuratora Rejonowego w P. oraz na treść wskazanej w tym piśmie opinii sądowo-psychiatrycznej, w której biegli lekarze stwierdzili u opiniowanego uzależnienie od alkoholu. Nadto Starosta stwierdził, że ochrona bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga aby organ uprawniony do wydawania uprawnień do prowadzenia pojazdów czuwał nie tylko nad tym, aby otrzymały je osoby mające odpowiedni stan zdrowia, ale także kontrolował czy nie utraciły one tych warunków. W tym zaś względzie w świetle [...] z dnia [...] r. wydanej w sprawie karnej zachodzi uzasadniona wątpliwość. Istnieją zatem zastrzeżenia co do stanu zdrowia Z. K. w zakresie jego zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych w rozumieniu art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym i § 2 ust. 5 rozporządzenia. W odwołaniu od tej decyzji Z. K. zarzucił, iż stanowi ona akt jego niedopuszczalnej dyskryminacji i w konsekwencji została ona wydana z naruszeniem art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Z [...], na którą powołał się Starosta nie wynika bowiem, aby stwierdzono u niego występowanie odbiegających od normy zachowań, które mogłyby wpływać na jego zdolność do kierowania pojazdami. Nie zostało wykazane, aby biorąc udział w ruchu drogowym dopuścił się jakichkolwiek naruszeń prawa. Jako kierowca nigdy też nie prowadził pojazdu pod wpływem alkoholu. Za skierowaniem na badania nie może też przemawiać sam fakt poddania się terapii odwykowej w punkcie terapeutycznym w S.. Skierowanie na badania wiąże się z obowiązkiem poniesienia kosztów tych badań w kwocie około 600 zł, co należy traktować jako dodatkową dolegliwą karę w trudnej sytuacji jego rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy z powołaniem się m. in. na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 122 ust. 1 pkt 4 i art. 123 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, jak również § 2 ust. 5, 6, 7 i § 9 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że skierowanie na badanie stanu zdrowia przewidziane przez art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym uzależnione jest wyłącznie od istnienia "przypadku nasuwającego zastrzeżenia co do stanu zdrowia" kierującego. Na zastrzeżenia takie powołał się Prokurator Rejonowy w P. we wniosku z dnia [...] r., który zawiera informację o możliwości istnienia przeciwwskazań do kierowania z uwagi na stwierdzone w postępowaniu karnym przez biegłych psychiatrów uzależnienie Z. K. od alkoholu. Uzależnienie takie zostało przy tym przez niego potwierdzone. Na zasadzie wiedzy powszechnej o tej chorobie (art. 77 § 4 kpa), należy zaś zdaniem SKO stwierdzić, że: - leczenie tego schorzenia jest trudne i nie zawsze kończy się pozytywnie, można nawet twierdzić, iż sukcesem nie kończy się zbyt często, - nie zawsze też leczenie może zniwelować trwałe skutki wcześniejszego czynnego alkoholizmu (przykładowo częste spowolnienie czasu reakcji, zaburzenia krążenia skutkujące ruchowo itd.), - typowe jest obniżenie samokrytycyzmu i "wypieranie" negatywnych skutków choroby z pamięci, W konsekwencji zdaniem organu odwoławczego prawdopodobieństwo wpływu choroby alkoholowej na zdolność do kierowania jest bardzo znaczne i wymaga oceny fachowej poprzez uprawnionych do tego lekarzy po przeprowadzeniu badania lekarskiego. Z tego względu zdaniem SKO wypełnione zostały przesłanki z art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym do wydania skierowania na badanie lekarskie. Z powodu schorzenia odwołującego się istnieją bowiem wyraźne wątpliwości co do jego stanu zdrowia i tego czy stan ten nie wpływa na zdolności do kierowania pojazdami. Stwierdziło też SKO, że akcentowane przez Z. K. podjęcie leczenia nie znosi skutków alkoholizmu w sposób bezwzględny, lecz dopiero daje nadzieję na złagodzenie choroby alkoholowej przez stałą abstynencję. Prawdopodobieństwo, iż nie jest w chwili obecnej ten stan zdrowia tak dobry jak w przeszłości i niewystarczający do bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym jest wysokie. Strona została skierowana na badania lekarskie nie dlatego, że podjęła leczenie, tylko dlatego, iż jest uzależniona od alkoholu. Zdaniem SKO uzależnienie od alkoholu odbiega od norm społecznie akceptowanych i nawet potencjalne (w kolejnej fazie choroby alkoholowej) uczestnictwo dotkniętej chorobą osoby w ruchu drogowym budzi obawy z uwagi na bezpieczeństwo ruchu. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO w B. Z. K. powołał się na kontynuowanie leczenia odwykowego przez uczestnictwo w terapii odwykowej i w spotkaniach ruchu AA (uczestnictwo zarówno w zamkniętych jak i otwartych mitingach), które zapewniają mu "trzeźwość trwałą i radosną". Dowolne jest zdaniem skarżącego przyjęte przez SKO założenie, że każdy trzeźwy alkoholik jest potencjalnym sprawcą wypadku związanego z kierowaniem pojazdami. Z opinii sądowo-psychiatrycznej, na którą powołują się organy nie wynika, aby był chory psychicznie i jaki jest wpływ stwierdzonego uzależnienia na zdolność do kierowania pojazdami. W konsekwencji skarżący uznał, że skierowanie go na badanie lekarskie stanowi akt jego niedopuszczalnej dyskryminacji, co jest sprzeczne z treścią art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę SKO w B. wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że nie było intencją organu pozbawienie skarżącego nadziei na pomyślny przebieg leczenia jego nałogu. Podkreślono, że celem badań lekarskich, na które został on skierowany jest stwierdzenie czy jego stan zdrowia pozwala mu na "w miarę normalne kierowanie pojazdami". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). W świetle treści art. 122 ust. 1 pkt 4 Prawa o ruchu drogowym rozstrzygnięcie skargi i sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał organom orzekającym na przyjęcie, że istnieją wiarygodne zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącego mogące mieć wpływ na jego zdolność do kierowania pojazdami w zakresie posiadanego przez niego prawa jazdy. Jak wynika bowiem z treści w/w przepisu oraz § 2 ust. 5 rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w przypadku wystąpienia takich zastrzeżeń istnieje podstawa prawna do skierowania na badania lekarskie przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Fakultatywność wydania takiego skierowania (wynikająca z treści § 2 ust. 5 rozporządzenia) nie oznacza przy tym w tym względzie dowolności organu co oznacza, że takie skierowanie powinno być wydane w każdym przypadku uzyskania przez organ wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej prawo jazdy. Powzięcie wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach o stanie zdrowia nie oznacza przy tym przekonania czy też obowiązku wykazania na tym etapie postępowania, że istotnie stan zdrowia kierowcy jest na tyle nieodpowiedni, iż może powodować jego niezdolność do prowadzenia pojazdów. Wystarczy bowiem jedynie wiarygodna informacja o tych zastrzeżeniach. Ostatecznie weryfikacji podlega ona zaś w toku wykonanego w skierowaniu badania lekarskiego, przeprowadzonego przez uprawnionego lekarza i zgodnie z procedurą wynikającą z treści rozporządzenia. Biorąc pod uwagę powyższe ogólne rozważania oraz zgromadzone w sprawie dowody należy podzielić zdaniem Sądu stanowisko organów obu instancji, że takie zastrzeżenia oparte na wiarygodnej informacji w odniesieniu do skarżącego wystąpiły. Skarżący nie zaprzecza bowiem, że jest uzależniony od alkoholu. Nie kwestionuje też w tym względzie [...] z dnia [...] r., której wypis został dołączony do akt administracyjnych. Faktu tego nie zmienia w żaden sposób akcentowana przez skarżącego okoliczność, że od [...] r. uczestniczy on w terapii odwykowej w punkcie terapeutycznym w S.. Udział taki i to od tak niedługiego czasu nie oznacza bowiem w żaden sposób, że z uzależnienia od alkoholu skarżący został wyleczony oraz, iż do uzależnienia tego nie powróci. Tymbardziej nie można wyprowadzić z tego faktu wniosku, że nie występują czy też nie mogą wystąpić u niego wpływające na jego stan zdrowia następstwa uzależnienia mogące lub mające wpływ na jego zdolność do prowadzenia pojazdów. Co do skutków uzależnienia od alkoholu, możliwości wyleczenia tego nałogu i jego wpływu na stan zdrowia w aspekcie bezpiecznego prowadzenia pojazdów należy podzielać przy tym stanowisko SKO, którego skarżący nie podważył. Powyższe przesądza również zdaniem Sądu, że uzależnienie skarżącego od alkoholu daje podstawę do formułowania zastrzeżeń co do stanu jego zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Skutkuje to przyjęciem, że istniały określone w w/w przepisach podstawy do skierowania skarżącego na badania lekarskie. Czy taka niezdolność w związku z istniejącym schorzeniem u skarżącego rzeczywiście występuje zostanie stwierdzone dopiero po wykonaniu orzeczonego w stosunku do niego obowiązku. Dowolne jest przy tym stanowisko skarżącego, że skierowanie go na badanie lekarskie jest naruszającym art. 32 ust. 2 Konstytucji RP aktem jego dyskryminacji w związku z podjętym leczeniem terapeutycznym uzależnienia. Jak bowiem stwierdzono w zaskarżonej decyzji, skarżący został skierowany na badania lekarskie nie dlatego, że podjął leczenie odwykowe, ale dlatego, że jest uzależniony od alkoholu. Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. mw