II SA/Gl 872/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka,, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. C. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] roku Starosta [...] zatwierdził projekt budowy i udzielił pozwolenia na budowę "A" Sp. z o.o. Oddział w Z. Udzielone pozwolenie na budowę, jak wynika z decyzji, zezwalało na budowę sieci gazowej s/c dz 40 wraz z przyłączami gazu s/c dz 25 do budynków mieszkalnych na parcelach nr [...],[...] i [...] zlokalizowanych w G. przy ul. [...] (KOB-XXVI). Decyzja ta została sprostowana postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] roku w ten sposób, że na pierwszej stronie decyzji (wg Sądu) w wierszach nr 18 i 19 zamiast " do budynków mieszkalnych" powinno być "do budynku mieszkalnego" a na drugiej stronie w wierszach nr 34 i 35 zamiast "do budynków mieszkalnych" powinno być "do budynku mieszkalnego". Stroną postępowania w przypadku wydania decyzji jak i postanowienia był J. C. Od powyższej decyzji złożył odwołanie J. C. Odwołanie to nosi datę sporządzenia – 29 marca 2015 roku i datę wpływu do organu – 7 kwietnia 2015 roku. Równocześnie J. C. w tych samych datach złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z treści tego wniosku został on złożony z tzw. "ostrożności procesowej". J. C. stwierdził, że w sprawie doszło do nieprawidłowego doręczenia decyzji z dnia [...] roku. Ewentualnie do wadliwego jej doręczenia "pełnomocnikowi" gdyby za takiego uznać siostrę strony, gdyż K. C. nie zostało udzielone pełnomocnictwo na piśmie w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu. O decyzji dowiedział się dopiero w dniu 27 marca 2015 roku, kiedy to ta decyzja, została mu przesłana droga mailową na adres [...]. J. C. nie mógł jednak wnieść odwołania jak bowiem stwierdził organ, wobec nie wniesienia odwołania do dnia 16 stycznia 2015 roku decyzja ta podlegała wykonaniu. Z tych względów J. C. twierdził, że ewentualne uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. Starosta [...] przy piśmie z dnia 10 kwietnia 2015 roku przekazał organowi odwoławczemu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Z tego pisma wynika, że postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] roku było prowadzone celem rozpoznania wniosku inwestora z 21 listopada 2014 roku. J. C. nie podał inwestorowi właściwego adresu korespondencyjnego czy pobytu. Także na jego zgodzie na budowę inwestycji nie zostało odnotowane, iż przebywa on za granicą. Dane adresowe podane w oświadczeniu inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z podpisaną przez J. C. zgodą, zostały przyjęte przez ten organ orzekający bez uwag. Podano, że J. C. skontaktował się telefonicznie z organem 27 marca 2015 roku i wtedy poinformowano go, że w związku z nieodebraniem korespondencji pod adresem G., ul. [...] zastosowano art. 44 § 4 kpa, a w związku z tym decyzja z [...] roku stała się ostateczna. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] roku na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 oraz art. 59 § 2 kpa: - odmówił na podstawie art. 59 § 2 kpa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania (określonego w art. 129 § 2 kpa). W uzasadnieniu organ wskazał na swoje pismo z dnia 7 maja 2015 roku kierowane do pełnomocnika J. C., na które otrzymał odpowiedź 26 maja 2015 roku wraz z oświadczeniem J. C. oraz K. C. o tym, że od 8 października 2014 roku do 9 kwietnia 2015 roku J. C. przebywał poza granicami Polski oraz zaświadczenie lekarskie potwierdzające, iż J. C. w dniach od 13 października 2014 roku – 24 października 2014 roku oraz 14 listopada 2014 był pacjentem kliniki w Niemczech. W tym samym dniu wpłynęło pismo J. C. dotyczące między innymi wyrażenia przez niego zgody na udostępnienie należącej do niego nieruchomości inwestorowi na czas budowy przyłącza. Chodziło o to, czy to oświadczenie (z 16 czerwca 2014 roku – dopisek Sądu) mogło być wykorzystane w dwóch postępowaniach oraz czy przed upływem terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] roku o odmowie udzielenia pozwolenia na budowę przedmiotowego gazociągu, mogło zostać wszczęte kolejne postępowanie w tej samej sprawie. Następnie organ odwoławczy przytoczył treść art. 58 kpa i wskazał na zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym (art. 42 kpa) i stwierdził, że okoliczność faktycznego miejsca pobytu "adresata" musi być każdorazowo znana organowi prowadzącemu postępowanie. Podał, że na zasadzie art. 44 § 1 pkt 1 kpa, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 kpa, poczta przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4 art. 44 kpa). Zdaniem organu odwoławczego brak jest podstaw do podważania prawdziwości oświadczenia J. C., udostępniającego inwestorowi nieruchomość na czas budowy sieci gazowej. Na adres wskazany w tym oświadczeniu została mu doręczona decyzja w trybie doręczenia zastępczego w związku z tym brak podstaw do przyjęcia, że J. C. dowiedział się o decyzji organu I instancji dopiero w dniu 27 marca 2015 roku tym bardziej, że skutki procesowe ustawa łączy z doręczeniem pisma w formie prawem przewidzianej, a nie z zapoznaniem się z treścią tego pisma. W opinii organu wszystkie wymagania dotyczące "doręczenia zastępczego" zostały spełnione w sprawie, dlatego też organ ten stwierdził – że J. C. o istnieniu decyzji organu I instancji dowiedział się w dniu 2 stycznia 2015 roku to jest 14 dni od dnia awizowania przesyłki. W związku z tym przesłanki określone w art. 58 kpa nie zostały łącznie spełnione bowiem J. C. nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jego winy ale jedynie wykazał, że w trakcie toczącego się postępowania nie przebywał w Polsce, co nie miało wpływu na skuteczność dostarczenia mu decyzji organu I instancji w trybie przewidzianym przepisami kpa, a w trakcie nieobecności strony pod adresem wskazanym w oświadczeniu nie zaistniały przeszkody, których strona nie mogła usunąć. Skargę na powyższe postanowienie złożył J. C. wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania od Wojewody [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 7 kpa przez zaniechanie podjęcia przez organy wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia rzeczywistego miejsca zamieszkania skarżącego oraz art. 44 kpa poprzez uznanie doręczenia decyzji z [...] roku za skuteczne mimo, że decyzja ta została wysłana na adres, który nie był adresem zamieszkania skarżącego. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że warunkiem zastosowania przepisu art. 44 kpa jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób wskazany w art. 42 kpa. Zdaniem skarżącego podmiot doręczający pismo musi podjąć próbę jego prawidłowego doręczenia w trybie art. 42 kpa, a następnie w trybie art. 43 kpa. Natomiast decyzja z [...] roku została skierowana na adres pod którym skarżący nie zamieszkuje, a adres wskazany w oświadczeniu z dnia 16 czerwca 2014 roku, jest adresem domu rodzinnego skarżącego. Zdaniem skarżącego należało ustalić, czy adres podany w oświadczeniu z dnia 16 czerwca 2014 roku zasadnie został potraktowany za adres do doręczeń. Skarżący w trakcie postępowania nigdy nie poinformował organu o adresie do doręczeń, skoro zatem decyzja z dnia [...] roku nie została skarżącemu skutecznie doręczona to nie rozpoczął biec termin do wniesienia odwołania od tej decyzji, co skutkuje wadliwością zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Uznając, że organ I instancji kierował korespondencję na prawidłowy adres J. C., a wymagania dotyczące doręczenia zastępczego (art. 44 kpa) zostały przez organ I instancji spełnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trzeba na wstępie podkreślić, że sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zasadzie poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednoznaczność tej zasady sprawia, że wojewódzki sąd administracyjny w toku podjętych czynności rozpoznawczych dokonuje oceny co do zgodności kontrolowanego postanowienia (decyzji, innego aktu lub czynności) z przepisami prawa materialnego, które mają zastosowanie w sprawie oraz z przepisami prawa procesowego, regulującymi tryb jego wydania. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest skuteczność doręczenia stronie skarżącej przesyłki zawierającej decyzję z dnia [...] roku, którą zatwierdzono projekt budowlany i udzielono pozwolenia na budowę "A" Odział w Z. między innymi na działce [...] stanowiącej własność skarżącego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia uznał, że spełnione zostały warunki doręczenia (decyzji z dnia [...] roku) określone w art. 44 ustawy kpa, a w związku z tym odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (59 § 2 kpa), a następnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, określonego w art. 129 § 2 kpa. Należy podzielić zdanie Wojewody [...] wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że okoliczność faktycznego miejsca pobytu "adresata" musi być każdorazowo znana organowi prowadzącemu postępowanie aby możliwe było doręczenie urzędowej korespondencji przede wszystkim do rąk adresata pisma urzędowego. Z akt administracyjnych przedstawionych Sądowi wynika, że organ prowadził dwa postępowania z wniosku "A" Sp. z o.o.. Pierwsze na wniosek z dnia 29 września 2014 roku zakończone decyzją odmowną z dnia [...] roku i to w tym postępowaniu inwestor złożył oświadczenie z dnia 16 czerwca 2014 roku, w którym J. C. podał swój adres: [...], G. oraz drugie postępowanie z wniosku inwestora z dnia 21 listopada 2014 roku zakończone decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [...] roku. W tej drugiej sprawie – w ocenie Sądu – nie nastąpiło ustalenie przez organ faktycznego miejsca zamieszkania strony, które to ustalenie organ powinien uczynić na etapie wszczęcia postępowania. Organ I instancji w oparciu o oświadczenie z dnia 16 czerwca 2014 roku J. C. złożone przez inwestora (a już złożone do poprzedniej sprawy) przyjął, że decyzja z [...] roku powinna być doręczona na adres wskazany w tym oświadczeniu i dokonał doręczenia tej decyzji w trybie art. 44 kpa na adres ul. [...], G., a następnie uznał te doręczenie za skuteczne (uzasadnienie organu odwoławczego). Zdaniem Sądu skoro postępowanie wywołane wnioskiem inwestora z dnia 21 listopada 2014 roku było odrębne od postępowania spowodowanego wnioskiem inwestora z dnia 29 września 2014 roku, to w postępowaniu w związku z wnioskiem z dnia 21 listopada 2014 roku organ obowiązywały wszystkie obowiązki, jakie kpa określa dla każdej sprawy administracyjnej to jest w szczególności obowiązki wskazane w art. 61 § 4 kpa z którego Sąd wyciąga wniosek o obowiązku organu ustalenia miejsca pobytu adresata. Odwołanie co do zasady wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia albo ogłoszenia decyzji stronie ( art. 129 § 2 kpa). Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] roku w dniu 7 kwietnia 2015 roku (data wpływu). Decyzja z dnia [...] roku stała się ostateczna w dniu 16 stycznia 2015 roku wobec braku odwołań stron. W wyroku NSA sygn. akt IV SA 703/97 (lex Nr 47299) Sąd stwierdził "odwołanie strona może wnieść w terminie 14 dni, od dnia doręczenia jej decyzji (art. 127 § 1 kpa, art. 129 § 2 kpa) (...) w razie nieskorzystania przez stronę z odwołań w powyższym terminie decyzja w myśl art. 16 § 1 kpa staje się ostateczna niezależnie od tego czy organ doręczył ją wszystkim stronom. Stronie, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna przysługuje wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa". Jak wynika z powyższego uzasadnienia Sąd stoi na stanowisku, że skarżący w ogóle nie uczestniczył w postępowaniu zakończonym zaskarżonym postanowieniem i dlatego jego odwołanie winno być potraktowane, jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie. Zaskarżonym postanowieniem organ odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, a następnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania może dotyczyć jedynie strony, która brała udział w postępowaniu, a uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Ponieważ Sąd stoi na stanowisku, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu z wniosku inwestora z dnia 21 listopada 2014 roku to orzeczenie zaskarżone w ocenie Sądu jest błędne. Organ powinien bowiem rozważyć czy odwołanie skarżącego nie stanowi wniosku o wznowienie postępowania, ewentualnie po doprecyzowaniu żądania przez skarżącego. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c ppsa (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 ppsa. ec